Całoroczne drzewka na balkon

Na balkonach najczęściej uprawia się rośliny jednoroczne: kwiaty, zioła, warzywa. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by mieć na nich także całoroczne drzewka: ozdobne i owocowe, zimozielone lub zrzucające liście jesienią. Dzięki nim można na balkonie stworzyć miniogród, w którym przyjemnie się wypoczywa. Opieka nad nim daje poczucie posiadania własnego skrawka zieleni.

Całoroczne drzewka są piękną dekoracją balkonu. Mogą też dostarczać jadalnych owoców. Latem sprawdzają się jako naturalne osłony – zamiast klimatyzacji - przed nadmiernym nagrzewaniem mieszkania. Zapewniają też prywatność i wygłuszają hałas uliczny, gdyż zasłaniają liśćmi wnętrze mieszkania. Niektóre rośliny, np. sosny, wydzielają olejki eteryczne, które pozytywnie wpływają na zdrowie.

Dla wielu osób, które rzadko lub wcale nie wychodzą z domu, m.in. z powodu niepełnosprawności czy sędziwego wieku, balkonowy miniogród to przestrzeń, w której mogą realizować ogrodniczą pasję, wypocząć, obserwować rośliny, czy po prostu mieć powód do aktywności i wyjść na zewnątrz. Uprawa drzewek całorocznych na balkonie to także możliwość edukacji dzieci, rozwijania ich pasji, uczenia obowiązkowości.

Całoroczne drzewka, w odróżnieniu od egzotycznych, np. cytrusów, mogą zostać na balkonie na zimę. Nie trzeba ich wstawiać do pomieszczeń, co bywa trudne w przypadku dużych roślin.

Przeczytaj także: Co to są ogrody mobilne oraz Czym jest ogród sensoryczny

Na balkonach sprawdzają się przede wszystkim drzewka odporne na suszę oraz mróz. Jednak uprawiać można praktycznie wszystkie, zarówno ozdobne, jak i owocowe. Trzeba jednak pamiętać, że stopień trudności ich uprawy jest różny (czasem potrzebne jest większe doświadczenie ogrodnicze).

Niekoniecznie sadzonki trzeba kupować. Wiele drzewek łatwo wyhodować z nasion przyniesionych ze spaceru czy wyjętych z owoców. W donicy posiać można m.in. jabłoń, jarzębinę, kasztanowiec, klon, magnolię, śliwę, wiśnię. Z pojedynczej gałązki, wetkniętej w podłoże, łatwo wyhodować np. wierzbę. Uprawa od nasiona czy gałązki daje dużo satysfakcji! Takie drzewa w gruncie osiągają duże rozmiary, ale karłowacieją w donicach. Ich rozmiary można też ograniczać przy pomocy cięcia.

Duży wybór sadzonek jest w sklepach ogrodniczych - często mają kwiaty, a nawet owoce, co ułatwia pojęcie decyzji o zakupie. Jeśli balkon ma niewielką powierzchnię, warto wziąć pod uwagę odmiany karłowe, np. sosny, oraz szczepione na skarlających podkładkach, m.in. jabłoń, czy na tzw. pniach (o wysokości do 200 cm), jak brzoza, jabłoń purpurowa czy modrzew europejski. Efektownie wyglądają iglaki przycięte w stylu bonsai lub geometryczne figury. Trzeba jednak pamiętać, iż takie egzemplarze trzeba systematycznie formować, by zachowały fantazyjne kształty. Na balkonie można też uprawiać całoroczne drzewka bonsai zgodnie z japońską sztuką ogrodniczą albo choinki bożonarodzeniowe kupione w donicach.

Czy wybrać drzewko zimozielone, czy zrzucające liście jesienią? To zależy od preferencji. Rośliny zimozielone, np. iglaki, tworzą osłony cały rok. Jednak często mają kłujące ulistnienie, co bywa niekomfortowe zwłaszcza na małych balkonach. Ich liście opadają co kilka lat, ale nie wszystkie jednocześnie (dlatego drzewka zimozielone mają opinię mniej śmiecących). Rośliny zrzucające liście na zimę są zwykle bardziej kolorowe, częściej mają kwiaty i dekoracyjne owoce. Jesienią trzeba sprzątać z balkonu ich opadłe liście.

Przeczytaj także: Klon czerwony – uprawa, pielęgnacja, odmiany

Całoroczne drzewka niekoniecznie trzeba sadzić od razu w bardzo dużych pojemnikach. Nasiona można siać nawet w doniczkach o pojemności tylko około 10 l. Małe drzewka sadzi się donicach nieco większych - od około 20 l. W miarę wzrostu roślin, gdy ich korzenie przerosną podłoże, w kolejnych latach przesadza się je do większych pojemników.

Doniczki do całorocznych drzewek balkonowych powinny być trwałe, odporne na mróz i promieniowanie UV (znajduje się w promieniach słońca). Mogą być wykonane np. z tworzywa sztucznego czy ceramiki. Bardzo dobrze sprawdzają się donice z podwójnymi ściankami. Pusta przestrzeń między nimi jest izolacją, która chroni korzenie przed nadmiernym nagrzewaniem (latem) i mrozem (zimą).

Donice muszą mieć koniecznie otwory w dnach, by nadmiar wody, np. po deszczu czy zbyt obfitym podlewaniu, mógł swobodnie wypływać. Konieczna jest też podstawka chroniąca posadzkę balkonu przed zalewaniem. Duże pojemniki, po wypełnieniu podłożem i posadzeniu drzewka, są ciężkie. Dlatego najlepiej ustawić je (wraz z podstawkami) na platformach z kółkami (do niektórych modeli donic kółka można dokupić). Ułatwia to przesuwanie drzewek – ich odwracanie w kierunku słońca (by się nie wykrzywiały), sprzątanie balkonu czy tworzenie nowych kompozycji z roślinami posadzonymi w innych donicach.

Jeśli donice mają być kolorowe, lepiej unikać barwy żółtej, gdyż zwabia niektóre szkodniki, jak mszyce i mączliki. W uprawie doniczkowych drzewek owocujących sprawdzają się pojemniki niebieskie, gdyż ten kolor zwabia owady zapylające, np. pszczoły i trzmiele.

Przeczytaj także: Kompozycje kwiatowe na balkony

Całoroczne drzewka balkonowe sadzi się w podłożach ogrodniczych przygotowywanych indywidualnie. Każdy gatunek ma nieco inne potrzeby! Dla większości drzewek na bazę nadaje się Gotowe podłoże uniwersalne do roślin ozdobnych i warzywnych. Do sadzenia roślin iglastych oraz magnolii lepsze są Gotowe podłoże do iglaków lub Gotowe podłoże do tui (mają kwaśniejszy odczyn). Miesza się je z różnymi dodatkami, zgodnie z potrzebami roślin. Najczęściej są to Perlit (materiał wulkaniczny spulchniający i napowietrzający podłoże oraz magazynujący wodę) oraz nawóz z hydrożelem TerraCottem Universal (magazynujący wodę i dostarczający składników pokarmowych). Wykorzystać też można m.in. kompost, korę, nawozy granulowane.

Na dnach pojemników należy wykonać drenaż, który zapobiega zalewaniu korzeni. Wykonać go można z różnych materiałów, jak kamyki, potłuczone skorupy donic ceramicznych czy Keramzyt. Zaletą keramzytu jest jego lekkość, dzięki czemu nie wpływa znacząco na wagę całej donicy.

Całoroczne drzewko balkonowe przesadza się dopiero, gdy jego korzenie przerosną bryłę korzeniową. Roślinę wyjmuje się wtedy z donicy praktycznie bez uszkadzania korzeni, a następnie sadzi w większej wypełnionej świeżym podłożem. Podczas przesadzania nie należy nadmiernie usuwać starego podłoża ani mocno przycinać korzeni.

Duże drzewka są zbyt ciężkie, aby wyjmować je z donicy, by przesadzić. Dlatego pozostawia się je w tym samym pojemniku. Wystarczy co roku (wiosną) zebrać wierzchnią warstwę podłoża i nasypać świeżego. Dodać do niego można działający wolno, organiczny nawóz, jak kompost granulowany (zawiera go np. Nawóz Bezpieczny Trawnik).

Przeczytaj także: Jak dobrać podłoże do roślin – poradnik oraz Dodatki do podłoży – jakie i kiedy wybrać

Drzewka rosnące w donicach zasila się częściej niż rosnące w gruncie – zwykle co 1-2 tygodnie. Składniki pokarmowe znajdujące się w podłożach, wykorzystane do napełniania donic, dość szybko się bowiem wyczerpują. Trzeba je uzupełniać poprzez nawożenie. Najlepiej używać preparatów przeznaczonych do określonych gatunków roślin, jak Nawóz do tui i iglaków Moc Zieleni, Nawóz do Iglaków Moc Zieleni czy Nawóz ekologiczny do drzew i krzewów owocowych. Ich receptury opracowane są zgodnie ich z potrzebami. Do zasilania różnych gatunków roślin nadają się Nawóz Dom i Balkon oraz Biohumus Max Uniwersalny.

W uprawie doniczkowej drzewek najwygodniejsze są preparaty w płynie oraz rozpuszczalne. Odmierzone dawki, według wskazówek na opakowaniach, dodaje się do wody w konewce i podlewa rośliny.

Przeczytaj także: Nawożenie roślin balkonowych - poradnik

Drzewka balkonowe to duże rośliny, które potrzebują sporo wody, nawet jeśli są to gatunki odporne na suszę. Ograniczona pojemność donic powoduje, że znajdujące się w nich podłoże dość szybko wysycha. Nie ma jednej reguły, jak często podlewać drzewka balkonowe. Częstotliwość nawadniania trzeba dostosować do pory roku, pogody oraz potrzeb poszczególnych gatunków. Jeśli pada deszcz, podlewają się same, ale pod warunkiem, że nie są ustawione pod zadaszeniem.

Najwięcej wody drzewka potrzebują latem, zwłaszcza w czasie upałów – czasem podlewanie jest niezbędne nawet kilka razy dziennie. Wiosną i jesienią podlewa się bardziej umiarkowanie. Najmniej wody rośliny wymagają zimą. Trzeba pamiętać, że zimą podłoże w donicy często zamarza, co wywołuje efekt tzw. suszy zimowej. Rośliny, mimo iż są w stanie spoczynku, nie mogą pobierać z niej wilgoci i schną (co bywa przypisywane braku odporności na mróz). Najbardziej na suszę zimową podatne są rośliny zimozielone. Dlatego zimą – w czasie odwilży - należy sprawdzać wilgotność podłoża w donicach. Jeśli jest suche, trzeba podlewać, ale z umiarem. Aby utrzymać wilgotność podłoża na bardziej stabilnym poziomie, stosować można nawóz z hydrożelem TerraCottem Universal (podczas sadzenia drzewek).

Przeczytaj także: Czy warto stosować hydrożel do kwiatów w domu i na balkonie

Te same szkodniki i choroby niszczą zarówno drzewka balkonowe, jak i rosnące w gruncie. Na balkonach szkody mogą być jednak większe, gdyż patogeny zwykle nie mają na nich naturalnych wrogów. Na balkon trafiają one np. na nowych roślinach czy od sąsiadów. Czasem, jak piędzik przedzimek oraz grzyby chorobotwórcze, przynoszone są przez wiatr.

Na balkonie można stosować opryski, ale należy wybierać produkty rekomendowane do ekologicznej uprawy. Poza tym wygodne są preparaty w sprayu (gotowe do użycia). Szeroki zakres działania na szkodniki mają np. Emulpar Spray oraz Agrocover Spray, w których składzie jest olej rydzowy. Są nietoksyczne i biodegradowalne, bezpieczne dla środowiska, ludzi i zwierząt. Zwalczają mszyce, przędziorki, miseczniki, mączliki, wciornastki, miodówki, czerwce oraz formy zimujące niektórych szkodników. Jeśli szkodniki są trudne do zwalczania, np. miniarki czy chrząszcze, zastosować można NeemAzal-T/S. W jego recepturze jest ekstrakt drzewa neem.

Do ochrony przed chorobami grzybowymi (zapobiegawczo lub po zauważeniu pierwszych objawów) stosować można Biosept Actve Spray. To preparat na bazie ekstraktu z grejpfruta, zalecany na takie choroby jak plamistość liści i kwiatów, szara pleśń, fuzarioza, zgorzel, mączniak prawdziwy, mączniak rzekomy, kanciasta plamistość, alternarioza, fytoftoroza, rdza. Ponadto wzmacnia oporność roślin, stymuluje ich rozwój i kwitnienie, poprawia ukorzenianie oraz wpływa na lepszą kondycję. Środek jest bezpieczny dla domowników, w pełni naturalny i nietoksyczny.

Przeczytaj także: Jak pozbyć mszyc – 5 sposobów

Wiele gatunków drzew ma pełną mrozoodporność, ale jeśli rosną w gruncie. Posadzone w donicach mogą nie przetrwać zimy. Mróz jest przyczyną pośrednią, a nie – bezpośrednią! Dlaczego? Pod wpływem niskiej temperatury zamarza – dosłownie na kamień – podłoże w donicach. To powoduje, że korzenie nie mogą pobierać wody. W efekcie rośliny schną (zwłaszcza zimozielone). Dlatego przed zimą trzeba zadbać, by ograniczyć to zjawisko. Jeżeli jest możliwość, warto sadzić drzewka w donicach z podwójnymi ściankami. Powietrze, które znajduje się między nimi jest rodzajem termoizolacji, ograniczającej zarówno zamarzanie bryły korzeniowej, jak i jej nagrzewanie latem. Dobrą ochronę tworzą też ściółki z naturalnych materiałów, np. kory.

Przed zimą donice owija się takimi materiałami jak biowłóknina z wełny owczej, folia bąbelkowa, tektura. Pojemniki powinny być ustawione na materiałach o właściwościach izolujących, np. z drewna lub płyty meblowej (może to być platforma z kółkami). Jeśli jest możliwość, donice z drzewkami przesuwa się jak najbliżej ściany mieszkania (emituje ciepło). Części nadziemne drzewek, zwłaszcza zimozielonych, warto okryć białą agrowłókniną, gdyż zapobiega ich wysychaniu.

Przeczytaj także: Zimowanie na balkonie – jak okryć rośliny