W jaki sposób uprawiać i pielęgnować ogórki?

Ogórki gruntowe należą do jednych z najchętniej uprawianych warzyw w naszym kraju. Ich owoce są cenione ze względu na walory smakowe, właściwości zdrowotne oraz szerokie zastosowanie w kuchni. W uprawie występują liczne odmiany różniące się m.in. kształtem owoców czy zastosowaniem. Aby cieszyć się pysznymi ogórkami z własnej uprawy należy jednak pamiętać o odpowiednich zabiegach pielęgnacyjnych, które należy wykonać we właściwym terminie.

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować ogórki?

1. Czym charakteryzuje się ogórek gruntowy?

Skąd pochodzi ogórek?

Ogórek siewny (Cucumis sativus L.) to gatunek warzywa z rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae). Wywodzi się prawdopodobnie z gatunku Cucumis hardwickii dziko rosnącego u podnóża Himalajów. W Indiach uprawiany był już około 3 tysiące lat temu, później został szeroko rozpowszechniony i obecnie znany jest we wszystkich strefach klimatycznych. W zachodniej części Europy upowszechnili go Rzymianie, zaś do ludów słowiańskich dotarł z Bizancjum. W średniowieczu warzywo to pojawiło się w uprawie w Europie Północnej. W Polsce uprawa ogórka upowszechniła się w wieku XVI wieku. Owoce ogórka siewnego wykorzystywane są powszechnie w kuchni wielu krajów. Nazwa odnosi się zarówno do rośliny płożącej, jak i jej cylindrycznych, jadalnych owoców.

Jak wygląda ogórek?

Ogórek tworzy rośliny o pokroju płożącym z owłosionymi, dłoniastymi i pięcioklapowymi liśćmi. Możliwa jest także uprawa pionowa przy podporach. Z kątów liści wyrastają żółte kwiaty, które dzielą się na trzy typy płci: męskie (z pręcikami), żeńskie (ze słupkiem) i hermafrodytyczne (organy żeńskie i męskie). Owocem jest jagoda mniej lub bardziej wydłużona, różnej wielkości, o skórce gładkiej lub pokrytej brodawkami, wypełniona nasionami. Kolor owoców jest zróżnicowany od ciemnozielonego do żółtego. Uprawia się wiele odmian gruntowych i szklarniowych w tym również odmiany partenokarpiczne, które nie wymagają zapylania i pozbawione są nasion.

Jakie wartości odżywcze mają owoce ogórków?

Wartość żywieniowa ogórka polega głównie na smaku i usprawnianiu procesu trawienia. Owoce ogórka zawierają niewielkie ilości witamin i składników mineralnych. Ogórek w 96% składa się z wody i jest niskokaloryczny. Pomaga w usuwaniu nadmiaru wody z organizmu i dlatego znajduje zastosowanie w dietach odchudzających. Większość składników znajduje się nie w miąższu, lecz w skórce. Surowe owoce są dla niektórych osób ciężkostrawne, zawierają też askorbinazę, enzym, który utlenia witaminę C. Surowych owoców ogórka nie należy mieszać np. w sałatkach z innymi warzywami, takimi jak pomidory czy papryka, gdyż ich wzajemne działanie eliminuje witaminy. Dzięki zdolnościom regeneracyjnym soku ogórkowego, znalazł on zastosowanie w kosmetyce. Sok ogórkowy doskonale oczyszcza skórę i zalecany jest nawet dla skóry nadwrażliwej.

Jak wykorzystać ogórki w kuchni?

Ogórek ma właściwości orzeźwiające, gasi pragnienie, pięknie pachnie i równie dobrze smakuje. Można spożywać go na surowo, w postaci gotowanej, a także robić z niego pyszne przetwory na zimę. Świetnie nadaje się jako dodatek do kanapek, surówek i sałatek.

ogórek

Które odmiany ogórków gruntowych zapewniają obfite plonowanie?

  • Ogórek gruntowy 'Octopus' F1 - odmiana średniowczesna, bardzo plenna, przeznaczona do uprawy w gruncie, bardzo dobra do konserwowania. Owoce kształtne, cylindryczne, o dobrej konsystencji miąższu. Odmiana tolerancyjna względem mączniaka rzekomego oraz wirusa mozaiki ogórka, odporna na parcha dyniowatych.
  • Ogórek gruntowy 'Partner' F1 - średnio wczesna, partenokarpiczna odmiana ogórka gruntowego. Rośliny tworzą ciemnozielone owoce bez zapylenia. Odmiana odporna na wirusa mozaiki ogórka, mączniaka prawdziwego i parcha dyniowatych. Przydatne do konserwowania i kwaszenia.
  • Ogórek gruntowy 'Wisconsin SMR 58' - odmiana średnio wczesna, plenna, przeznaczona do konserwowania, kwaszenia i na sałatki. Owoce długie o ciemnozielonej skórce i dużych, nielicznych brodawkach.
  • Ogórek gruntowy 'Izyd' F1 - bardzo plenna odmiana ogórka przeznaczona głównie do konserwowania. Cechuje się wysoką odpornością na mączniaka rzekomego. Owoce cylindryczne grubobrodawkowe, zielone, bez tendencji do przerastania na grubość. Silny wzrost i duża zdolność regeneracji roślin umożliwia zbiór owoców do późnej jesieni.
  • Ogórek gruntowy 'Hela' F1 - odmiana wczesna gruntowa, wyrównana, bardzo plenna. Polecana do konserwowania, kwaszenia i spożywania na surowo. Owoce długie, cylindryczne, proste, bardzo smaczne o małej skłonności do przerastania na grubość, bez tendencji do żółknięcia. Skórka intensywnie zielona z lekkimi smugami, średniej wielkości brodawkami.
  • Ogórek gruntowy 'Parys' F1 - odmiana uniwersalna o wszechstronnym zastosowaniu: małe owoce nadają się do konserwowania, większe do kwaszenia i na sałatki. Owoce nieco wydłużone, zielone z niewielką ilością brodawek. Odmiana o bujnym wzroście i kompleksowej odporności na choroby, w tym na mączniaka rzekomego.
  • Ogórek gruntowy 'Julian' F1 - odmiana średnio wczesna, polecana do kwaszenia oraz konserwowania. Odporna na parcha dyniowatych i bardzo tolerancyjna wobec mączniaka rzekomego, dzięki czemu nie wymaga intensywnej ochrony chemicznej. Owoce długie, z małą komorą nasienną, o zielonej skórce z grubymi brodawkami.
  • Ogórek gruntowy 'Cezar' F1 - odmiana konserwowa średnio wczesna, plenna, odporna na choroby. Owoce ciemnozielone, grubobrodawkowe z jasnym marmurkiem i smugami do 3/4 długości owocu, bez tendencji do żółknięcia, kształtne, wyrównane.
  • Ogórek gruntowy 'Aladyn' F1 - odmiana wczesna, typowo konserwowa szczególnie przydatna do przetwórstwa. Rośliny obficie plonujące, o dużym nasileniu żeńskości. Owoce wyrównane w wielkości i kształcie, krótkie, zielone z jasnymi smugami i małymi brodawkami. Wyróżnia się kompleksową odpornością na choroby, w tym ma mączniaka rzekomego i kanciastą plamistość.
  • Ogórek gruntowy 'Borus' F1 - jedna z najbardziej popularnych odmian ogórków przeznaczonych do kwaszenia. Szczególnie dobrze smakują zakiszone na krótko „ogórki małosolne”, ale można jest również przechowywać dłużej. Owoce mają charakterystyczny nieco wydłużony, smuklejszy kształt. Skórka ma ciemnozieloną barwę, z dobrze widocznymi, wyraźnymi smugami i białymi, okrągłymi brodawkami. Ogórki tej odmiany nie mają tendencji do wybarwiania się i zachowują kolor przez cały okres wegetacyjny. Nie wykazują tendencji do tworzenia pustych przestrzeni nasiennych, a po fermentacji nadal pozostają jędrne i odpowiednio twarde. Wyróżnia się bardzo dużą odpornością na parcha dyniowatych i jest niezwykle tolerancyjna wobec mącznika rzekomego.
ogórek
  • Ogórek gruntowy 'Hermes Skierniewicki' F1 - wczesna, bardzo plenna odmiana mieszańcowa, tworząca głównie kwiaty żeńskie. Rośliny wykazują wysoką odporność na mączniaka rzekomego. Owoce grubobrodawkowe, kształtne, zielone bez tendencji do przerastania na grubość. Szczególnie przydatne do konserwowania i kwaszenia.
  • Ogórek gruntowy 'Polan' F1 - odmiana średnio-wczesna, bardzo plenna. Owoce grubobrodawkowe, nie wykazują tendencji do tworzenia pustych komór nasiennych. Doskonale nadają się do kiszenia, kwaszenia i do sałatek.
  • Ogórek gruntowy 'Krak' F1 - odmiana średnio wczesna, typu konserwowego dobra również do kwaszenia, wyróżniająca się wysoką zdrowotnością i plennością. Owoce bardzo kształtne, cylindryczne. Skórka intensywnie zielona, błyszcząca z jasnymi smugami. Odmiana odporna na parcha dyniowatych o wysokiej tolerancji wobec mączniaka rzekomego i wirusa mozaiki.
  • Ogórek gruntowy 'Racibor' F1 - odmiana średnio wczesna (wegetacja trwa od 60 do 65 dni), średniobrodawkowa, białokolcowa. Bardzo plenna, przeznaczona głównie do konserwowania. Odmiana odporna na parcha dyniowatych. Odmiana ta wymaga gleb żyznych, zasobnych w próchnicę.
  • Ogórek gruntowy 'Śremski' F1 - odmiana wczesna, bardzo plenna, o dużej tolerancji wobec chorób, polecana do uprawy gruntowej i pod tunelami na wczesny zbiór. Przydatna do konserwowania, kwaszenia i na surówki. Owoce bardzo smaczne pozbawione goryczki, kształtne, cylindryczne, bez szyjki z małą komorą nasienną. Skórka zielona grubo brodawkowa ze smugami sięgającymi połowy owocu.
  • Ogórek sałatkowy 'Chinese Slangen' - odmiana sałatkowa, średnio wczesna do uprawy w gruncie lub pod niskimi osłonami. Długie do 50 cm, smaczne, często zagięte owoce o zielonej skórce, doskonale nadają się do sporządzania sałatek i mrożonek.
  • Ogórek sałatkowy 'Delicius' - odmiana typowo sałatkowa, wczesna, bardzo plenna, smaczna. Doskonale nadaje się na sałatki oraz do bezpośredniego spożycia.
  • Ogórek krzaczasty 'Dar' - bardzo ciekawa odmiana ogórka, która przyjmuje krzaczasty pokrój. Dodatkowo, dzięki pędom długości do pół metra, jego zbiór jest bardzo ułatwiony. Wspaniale nadaje się do uprawy na małych powierzchniach, a nawet w pojemnikach. Owoce lekko wydłużone, ciemnozielone. Bez problemu można wykorzystywać do sałatek, a także do konserwowania i kwaszenia.

2. W jaki sposób uprawia się ogórki?

Na jakim stanowisku najlepiej udają się ogórki?

Ogórki można uprawiać w gruncie, szklarni oraz w tunelach foliowych. Do uprawy w gruncie powinniśmy wybrać miejsce osłonięte i dobrze nasłonecznione. Należy pamiętać, że ogórek jest wrażliwy nawet na najmniejsze przymrozki i ginie już przy 0°C. Optymalna temperatura wzrostu wynosi 18-25°C.

Jakie warunki glebowe są najlepsze dla ogórków?

Ogórek najlepiej udaje się na glebach przepuszczalnych, ciepłych i zasobnych w próchnicę. Bogata w składniki pokarmowe i łatwo nagrzewająca się gleba to klucz do osiągnięcia dorodnych roślin i obfitych plonów. Najlepsze dla ogórka jest pH 6,5 - 7,0, czyli zbliżone do obojętnego. Dobrze jest przed uprawą zbadać glebę za pomocą kwasomierza i w miarę potrzeb zakwasić lub odkwasić. Warto jednak pamiętać, że w celu odkwaszenia gleby nawozy wapniowe, np. Dolomit ogrodniczy nie należy stosować w tym samym roku, co siew, bo ogórek nie lubi gleby świeżo wapnowanej. Glebę pod uprawę ogórków należy przekopać i wzbogacić dobrze rozłożonym obornikiem lub kompostem.

ogórek

Które nawozy sprawdzą się w uprawie ogórków?

Ogórki możemy uprawiać w pierwszym roku po oborniku dlatego uprzednio warto wzbogacić glebę w ten materiał. W przypadku braku dostępu do świeżego czy przekompostowanego obornika warto zastosować Obornik granulowany. W uprawie ogórków sprawdzą się także inne nawozy organiczne, które oprócz dostarczenia składników pokarmowych korzystnie wpłyną na strukturę gleby i zawartość próchnicy. W tym celu doskonale sprawdzi się Biohumus Max wyprodukowany na bazie biohumusu czy Nawóz ekologiczny granulowany do warzyw. Dobrym rozwiązaniem jest także stosowanie gnojówek z pokrzywy. W przypadku braku dostępu do zielonego materiału problem można rozwiązać sięgając po Nawóz z pokrzywy. W celu uniknięcia pojawienia się objawów niedoboru składników pokarmowych należy także zastosować nawożenie mineralne. Właściwe uzupełnienie składników pokarmowych zapewni Nawóz granulowany do warzyw.

Dlaczego często należy podlewać ogórki?

Ogórek wymaga wilgotnego podłoża oraz intensywnego podlewania gdyż ma stosunkowo płytki system korzeniowy, a wytwarza dużą masę zieloną. Największe zapotrzebowanie na wodę ma w okresie kwitnienia i zawiązywania owoców. Ponadto w przypadku nieregularnego podlewania reaguje zrzucaniem zawiązków, pomimo obfitego kwitnienia. Warto także pamiętać, że ogórków nie należy podlewać zimną wodą, gdyż powoduje to zahamowanie wzrostu i prowadzi również do opadania zawiązków.

W jakim celu warto stosować zmianowanie w uprawie ogórków?

Zmianowanie, a także uprawa współrzędna korzystnie wpływają na ogórki i w znacznym stopniu ochronią je przed chorobami i szkodnikami. Ze względu na znaczne wymagania pokarmowe ogórek uprawiamy po roślinach o średnich wymaganiach pokarmowych, uprzednio stosując nawożenie organiczne obornikiem lub kompostem. Należy także pamiętać, że nie jest wskazana uprawa ogórków po innych warzywach dyniowatych, np. po kabaczku, patisonie czy cukinii. W uprawie współrzędnej dobrym sąsiedztwem dla ogórka jest fasola, groch, kapusta, kalarepa, sałata, buraki, selery, szpinak, koper, cebula i kukurydza cukrowa. Z kolei źle rośnie w towarzystwie ziemniaków, rzodkiewki i pomidorów.

Dlaczego na początku uprawy stosuje się agrowłókninę wiosenną?

W pierwszym okresie uprawy ogórków, zwłaszcza jeśli nasiona zostały wysiane przed „Zimną Zośką” zalecane jest stosowanie białej agrowłókniny wiosennej. Materiał ten ochroni wysiane lub posadzone rośliny przed wiosennymi przymrozkami. Ponadto przyspiesza wzrost i plonowanie roślin. Agrowłókninę należy jednak bezwzględnie zdjąć na początku kwitnienia ogórka, ponieważ stanowiłaby przeszkodę dla owadów zapylających.

ogorek

Czy warto ściółkować ogórki?

Ściółkowanie korzystnie wpływa na wzrost i rozwój ogórków. Dzięki zabiegowi skutecznie zapobiega się wzrostowi chwastów oraz nadmiernemu parowaniu wody z gleby. Ponadto ściółka zabezpieczy korzenie roślin przed wahaniami temperatury. Najodpowiedniejszym materiałem do ściółkowania ogórków jest czarna agrowłóknina lub agrotkanina.

Jak spulchnianie gleby wpływa na ogórki?

Spulchnianie gleby w uprawie ogórków korzystnie wpływa na plony. Należy jednak pamiętać, żeby zabieg przeprowadzać dość płytko (na głębokość nie większą niż 2-3 cm) aby nie uszkodzić korzeni ogórka.

Dlaczego warto odchwaszczać ogórki?

Ogórki gruntowe są wrażliwe na zachwaszczenie, zwłaszcza w początkowym okresie uprawy. Należy wiec regularnie usuwać chwasty, wyrywając je ręcznie bądź za pomocą motyczki czy pazurków. W uprawie płaskiej rozrastające się ogórki z czasem same hamują wzrost chwastów poprzez cieniowanie i przygniatanie ich masą pędów, liści i owoców.

W jaki sposób zbierać i przechowywać ogórki?

Ogórki wysiane w pierwszej połowie maja można zacząć zbierać już w lipcu. W zależności od odmiany zbiór może trwać nawet do początku września. W okresie plonowania ogórki szybko rosną, najlepiej więc przeglądać je codziennie i zbierać w miarę dorastania. Ponadto częsty zbiór korzystnie wpływa na wytwarzanie się kolejnych zawiązków i dorastanie owoców. Z uwagi iż ogórki źle znoszą przechowywanie powinny od razu zostać przeznaczone do bieżącego spożycia lub na przetwory (kwaszenie, konserwowanie, sałatki). Jeśli planujemy przechować ogórki przez kilka dni, umieśćmy je w chłodnym miejscu, na przykład w piwnicy. Maksymalny okres przechowywania to 7 dni. W profesjonalnych chłodniach, w temperaturze od 1 do 2°C i przy wilgotności 80 - 90% ogórki można przechowywać nawet do 20 dni.

ogórek

3. W jaki sposób rozmnaża się ogórki gruntowe?

Na czym polega uprawa z siewu wprost do gruntu?

Ogórki najczęściej uprawiane są z siewu nasion bezpośrednio na grządkę. Nie należy się jednak za bardzo z nim spieszyć, ponieważ wiosną zdarzają się niekorzystne dla nich ochłodzenia. Nasiona wysiewać najlepiej wtedy, gdy temperatura gleby na głębokości 10 cm osiągnie około 12°C. Najszybciej kiełkują w wilgotnej i ciepłej glebie, wtedy ich wschody są równomierne. Zwykle możemy siać ogórki już w pierwszej połowie maja, jednak jest to uzależnione od temperatury gleby. Należy pamiętać, że ogórki gruntowe potrzebują dużo miejsca do rozrastania się, więc rzędy powinny być oddalone od siebie co około 120 - 130 cm. Nasiona siejemy gniazdowo (po 2-3 nasiona w punkcie) co 15 – 20 cm na głębokość około 2 cm.

Czy ogórki można uprawiać z rozsady?

Uprawa ogórków gruntowych z rozsady jest bardziej pracochłonna, ale przyspiesza zbiór owoców nawet o 3 tygodnie. Rozsadę najlepiej przygotować od razu w doniczkach lub wielodoniczkach, gdyż ogórki źle znoszą przesadzanie. Nasiona siejemy już w kwietniu. Do kiełkowania nasiona potrzebują światła i temperatury około 20-25°C. Do doniczek wypełnionych w 2/3 substratem torfowym wysiewamy po dwa nasionka. Po wschodach słabszą roślinkę usuwamy i dosypujemy ziemi do góry doniczki, co wpływa korzystnie na rozwój systemu korzeniowego rośliny. Rozsada jest gotowa na wysadzenie do gruntu po około 4-5 tygodniach, zwykle w drugiej połowie maja. Rośliny powinny mieć po kilka liści i wysokość około 15-25 cm. Tydzień przed wysadzeniem dobrze jest zahartować sadzonki, ograniczając podlewanie i wystawiając je na zewnątrz w ciągu dnia. Ogórki z rozsady sadzimy w rządkach nieco dalej od siebie niż przy metodzie z siewu (co 20-30 cm).

ogorek

4. Jakie problemy wystepują w uprawie?

Jakie choroby najczęściej występują na ogórkach?

Choroba

Objawy

Zwalczanie

Mączniak prawdziwy dyniowatych

Objawy pojawiają się pod koniec okresu wegetacyjnego. Białe plamy na liściach ogórków, które później rozrastają się na całą powierzchnię liścia. W następnym etapie żółkną liście, które później zamierają.

Mączniak rzekomy dyniowatych

Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność powietrza i niska temperatura, w tym przedłużające się opady deszczu. Pierwszym objawem infekcji jest występowanie na liściach wodnistych, ciemnozielonych plam. Z czasem plamy żółkną, rozlewając się na całą powierzchnię liści. Od spodniej strony blaszki liściowej pokryte są one szarym nalotem, szczególnie dobrze widocznym po zwilżeniu liści. Są to zarodniki konidialne grzyba. Choroba ta szybko doprowadza do zamierania całych roślin w bardzo krótkim okresie czasu. Pierwsze objawy występują zwykle na przełomie czerwca i lipca.

Parch dyniowatych

Zaraza ta atakuje zawiązki owoców w momencie ich kwitnienia, przez co one zamierają. Na początku można zauważyć na nich szare nekrotyczne plamy, które pokryte są kropelkami wycieku. Owoce będą miały wgłębione place, na których zauważyć można delikatny nalot, przez co ich proces gnicia będzie przebiegał bardzo szybko.

 

Szara pleśń

 

Objawy występują na wszystkich nadziemnych częściach rośliny. Na liściach widoczne są szarozielone lub żółte plamy, które stopniowo powiększają swoją powierzchnię. Liście stopniowo zamierają. Powyżej miejsca porażenia roślina zamiera. Na owocach widoczne są wodniste, miękkie plamy z szarym nalotem grzyba.

Kanciasta plamistość liści ogórka

Objawia się w powstawaniem niewielkich plamek na liściach ogórka, przyjmujących formę wielokątów. Wielkość plamek dochodzi do 5 mm. W miejscach powstawania plamek blaszka liściowa żółknie, później brązowieje aż w końcu zasycha i wykrusza się pozostawiając dziury. W ich okolicy, od spodniej strony liścia da się zauważyć śluzowate, białawe wycieki śluzu z chorych tkanek. Porażone liście żółkną i zasychają a choroba przenosi się na pędy i owoce.

  • Wysiew nasion ze sprawdzonego źródła.
  • Dobór odmian mniej podatnych na chorobę.
  • Oprysk zapobiegawczy młodych roślin preparatami miedziowymi, np. Miedzian 50WP lub biopreparatem Biosept Active.
  • Usuwanie i niszczenie reszek zarażonych roślin.

Mozaika ogórka

Choroba wirusowa pojawiająca się zwykle od 6 tygodnia uprawy na wszystkich liściach i na owocach. Na zielonym tle liścia widać jasnozielone, przeświecające plamki, przebarwiające się na kolor żółty. Plamki na liściach rozmieszczone są nieregularnie. Liście są znacznie mniejsze, zniekształcone – pomarszczone. Międzywęźla są krótkie, rośliny mało rozkrzewione, słabo kwitną i owocują. Na owocach oprócz żółtych plam występują charakterystyczne guzy i brodawki. Najczęściej tkanka zielona jest wzniesiona, a żółta wklęśnięta.

  • Unikanie w pobliżu ogórków upraw lilii, dalii i mieczyków (źródła pierwotnej infekcji).
  • Regularne zwalczanie chwastów.
  • Dbanie o czystość narzędzi stosowanych w pracach ogrodniczych  (wirus przenosi się bardzo łatwo z sokiem porażonych roślin przy pracach pielęgnacyjnych).
  • Zwalczanie szkodników (ważną rolę w rozprzestrzenianiu się wirusa spełniają mszyce, a w szklarniach mączlik szklarniowy).
  • Rośliny z objawami mozaiki należy jak najszybciej usunąć z plantacji.
ogórek

Jakie szkodniki stanowią zagrożenie dla ogórków gruntowych?

Szkodnik

Objawy

Zwalczanie

Mączlik szklarniowy

Larwy i osobniki dorosłe żerują na dolnej stronie liścia, wysysając z rośliny soki. Na blaszkach liściowych pojawiają się żółte plamy. Na powierzchni liści rozwijają się często grzyby sadzakowe. W przypadku intensywnego występowania szkodnika może dojść do całkowitego zamierania roślin.

Wciornastki

Na liściach pojawiają się liczne, nieregularne plamy, które rozszerzają się na całą powierzchnię.

Mszyce

Owady wysysają soki z liści i młodych pędów. Liście ulegają deformacjom, żółkną i zamierają. Mszyce wydzielają spadź na której rozwijają się grzyby sadzakowe. Mszyce są także wektorami groźnych chorób wirusowych.

Przędziorki

Pajęczaki te atakują przede wszystkim liście na których tworzą drobne pajęczynki. Liście przybierają biało-kremową barwę. Silnie zaatakowane rośliny mogą zamierać.


Autor

Poradnik został napisany przez Eksperta Target, który od wielu lat pomaga czytelnikom rozwiązywać problemy związane z uprawą, pielęgnacją i ochroną roślin.

Miłość do roślin i pasja do ogrodnictwa naszego Eksperta pomaga mu w tworzeniu wartościowych poradników, które szczególnie przydatne są ogrodnikom amatorom oraz posiadaczom ogródków działkowych.

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!