Kalarepa - uprawa, terminy siewu, problemy

Kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes) należy do popularnych warzyw kapustnych. Jej najsmaczniejsza część to zgrubiała łodyga. Jest ona chrupka, soczysta, znakomita na niskokaloryczne przekąski na surowo, dodatek do sałatek oraz dań duszonych (100 g to tylko 24 kcal). Znajdują się w niej m.in. błonnik, fosfor, magnez, potas, wapń, żelazo oraz witaminy A, B1, B2, C. Wyjątkowy smak nadają kalarepie m.in. kwasy jabłkowy i cytrynowy. Jadalne są również liście kalarepy. Zawierają więcej cennych składników pokarmowych niż zgrubienia łodygi, ale nie są tak smaczne. Wykorzystywać je można np. do zup.

Choć kalarepa jest popularnym warzywem, w sklepach nie zawsze łatwo je kupić. Własna uprawa to możliwość dopasowania odmiany do swoich preferencji kulinarnych. Do wyboru są odmiany kalarepy w kolorach białozielonym, zielonym i fioletowym. Popularniejsze są białozielone i zielone, mimo iż w fioletowych znajduje się więcej antocyjanów. Ich spożywanie zalecane jest w profilaktyce miażdżycy, nowotworów, chorób oczu. Antocyjany poprawiają także pamięć, uwagę, nastrój.

Własna uprawa daje także pewność ekologicznej uprawy. To ważne, bo kalarepki często uprawiane są z myślą o dzieciach, jako zdrowa przekąska do chrupania. Dużą zaletą tego warzywa jest możliwość jego uprawy od wiosny do jesieni. Dzięki temu świeże kalarepy prosto z grządki mogą się pojawiać w jadłospisie praktycznie przez cały sezon.

Kalarepa jest uważana za warzywo dekoracyjne. Sadzić je można nawet wśród kwiatów, np. aksamitek i nagietków. Nadaje się do uprawy pod osłonami, w gruncie oraz donicach na balkonie.

Przeczytaj także: Czy warzywa mogą stanowić ozdobę ogrodu

Kalarepę uprawia się z rozsady, której przygotowanie nie jest trudne. Nasiona sieje się w kilku terminach, w zależności od tego, kiedy planowany jest zbiór. Najwcześniej, bo już w lutym, sieje się kalarepę na rozsadę przeznaczoną do posadzenia pod osłonami. W marcu wysiewać można wczesną kalarepę do posadzenia w gruncie. W obu tych terminach nasiona należy siać do skrzynek, które ustawia się w ogrzewanym pomieszczeniu. Optymalna temperatura kiełkowania wynosi około 20⁰C (potem można ją obniżyć nawet do 14⁰C). Do przygotowania rozsady odpowiednie jest np. Gotowe podłoże do siewu i pikowania oraz Gotowe podłoże do warzyw z dodatkiem Perlitu. Kalarepę można też posiać na rozsadniku lub w inspekcie: w kwietniu (na zbiór latem) oraz w czerwcu (na zbiór jesienią).

Nasiona kalarepy sieje się na głębokość 1-1,5 cm. Warto je zaprawiać przed siewem, np. Mączką bazaltową do posypywania, która jest wytwarzana ze skał wulkanicznych. To zarówno naturalna zaprawa do nasion, jak i działający wolno nawóz o bogatym składzie. Gdy siewki mają po dwa liście właściwe, należy je przepikować do osobnych doniczek. Rozsada, gotowa do posadzenia w miejscach docelowych, powinna mieć po 4-5 liści.

Odmian kalarepy jest wiele. Różnią się wielkością zgrubień, które mogą być małe, duże i średniej wielkości, a także kuliste i owalne, zielone, białozielone lub fioletowe. Odmiany fioletowe najlepiej się wybarwiają, gdy występują duże różnice temperatury pomiędzy dniami a nocami. Kalarepy ważą zwykle do 1 kg. Odmiany takie jak Gigant mogą mieć nawet po kilka kilogramów.

Przeczytaj także: Kiedy siać warzywa na rozsadę

Terminy sadzenia kalarepy w miejscach docelowych zależą od tego, kiedy została posiana. Kalarepę posianą w lutym sadzi się w marcu pod osłonami, np. w szklarni lub tunelu foliowym. Rozsadę kalarepy z siewu marcowego sadzi się w gruncie w drugiej połowie kwietnia (można ją okrywać agrowłókniną, jeśli wiosna jest chłodna), a z siewu czerwcowego – w lipcu i pierwszej połowie sierpnia.

Rozsadę kalarepy sadzi się płytko, tak aby ziemia zakryła tylko korzenie. Nie należy zagłębiać łodygi w podłożu, bo to negatywnie wpływa na plon (zgrubienia tworzą się tylko nad powierzchnią ziemi). Ponadto kalarepy nie można sadzić zbyt gęsto, ponieważ to także źle wpływa na wielkość plonu. W uprawie wiosennej kalarepki sadzi się w rozstawie 20-25x20 cm, a w uprawie letniej i jesiennej – 30-40x30 cm.

Przeczytaj także: Jakie warzywa sadzić obok siebie

Kalarepa preferuje ziemię żyzną, z dużą ilością próchnicy, ale toleruje też mniej urodzajną. Najlepiej rośnie w pierwszym i drugim roku po oborniku, także granulowanym. Odpowiednie są np. Obornik bydlęcy granulowany oraz Obornik koński granulowany. Zamiast obornikiem, stanowisko pod kalarepę można obficie zasilić kompostem. Jeśli go brak, stosuje się granulowany nawóz naturalny z masy roślinnej, np. Nawóz ekologiczny do warzyw.

Trzeba pamiętać, że kalarepa źle rośnie w ziemi zbyt kwaśnej. Ponadto niski odczyn ziemi sprzyja rozwojowi kiły kapusty. Optymalny na kalarepy jest odczyn pH 6-7. Łatwo go sprawdzić we własnym zakresie, bez oddawania próbek ziemi do laboratorium. Służy do tego Zestaw do badania pH gleby. Jeśli odczyn okaże się zbyt kwaśny, glebę należy zwapnować (jesienią lub ewentualnie wiosną).

Przeczytaj także: Wapnowanie gleby – kiedy i jakie nawozy

Rozsadę kalarepy można zasilić raz w tygodniu np. naturalnym nawozem Biohumus Max do warzyw i owoców. Działa on wolno, nie powodując wybiegania roślin.

Kalarepę po posadzeniu w miejscach docelowych zasila się w zależności o tego, czy ziemia była wcześniej wzbogacona obornikiem lub kompostem. Jeśli została dobrze przygotowana, co 2-3 tygodnie zastosować można np. płynny Nawóz ekologiczny do warzyw lub Biohumus Max do warzyw i owoców. Jeżeli gleba jest uboga, kalarepy zasila się np. wieloskładnikowym, granulowanym Nawozem do warzyw.

W uprawie kalarepy ważne jest, aby nie zasilać jej zbyt dużymi dawkami azotu. Rośliny rosną wtedy bujnie, ale mogą kumulować w zgrubieniach nadmiar azotanów.

Przeczytaj także: Obornik granulowany – jak stosować jesienią

Od siewu do zbioru kalarepy mija zwykle 60-90 dni. Ten okres różni się w zależności od odmiany, warunków pogodowych i pielęgnacji. Smaczniejsze są kalarepy młode. Egzemplarze przetrzymywane zbyt długo na grządkach mogą drewnieć, zwłaszcza podczas suszy, co sprawia, że stają się twarde.

Na jakość zgrubień kalarepy bardzo duży wpływ ma pogoda. Warto wiedzieć, że kalarepa zakwita w drugim roku uprawy. Jej zgrubienie na łodydze staje się wtedy twarde i niejadalne, gdyż roślina zużywa znajdujące się w nim zapasy na zawiązanie kwiatów i nasion. Czasem kwitnienie występuje już w pierwszym roku uprawy, co prowadzi do strat plonu. Powodują to temperatura – zbyt wysoka albo za niska, a także przesuszenie. Przedwcześnie kwitnące kalarepy należy zrywać i przeznaczać np. na zupy. Zgrubień na łodydze nie zawiążą! Dłużej utrzymująca się niska temperatura może być również przyczyną pękania zgrubień.

W amatorskich warunkach, aby uniknąć niepowodzenia w uprawie kalarepy z powodu pogody, najlepiej siać kalarepę na rozsadę w marcu.

Przeczytaj także: W jaki sposób przechowywać warzywa

Kalarepa jest wrażliwa na brak wody oraz duże wahania wilgotności podłoża. Niewłaściwe nawodnienie to przyczyna gorszej jakości jej zgrubień. Są one mniejsze, mało soczyste i mogą pękać. Ponadto przesuszenie sprzyja przedwczesnemu wybijaniu kwiatostanów, co sprawia, że taka kalarepa przestaje zawiązywać zgrubienia.

Dlatego trzeba dbać o systematyczne podlewanie kalarepy, dostosowując jego częstotliwość i ilość wody do pogody. Wiosną i jesienią kalarepy podlewa się rzadko albo wcale (oprócz tych pod osłonami). Latem podlewanie jest konieczne prawie codziennie.

Zbyt szybkie wyparowywanie wody z ziemi można ograniczyć stosując ściółkowanie. Wykorzystuje się np. folię, agrowłókninę, słomę, biowłókninę z wełny owczej. Ściółkowanie zapobiega również zachwaszczeniu oraz nadmiernemu nagrzewaniu i wychłodzeniu gleby.

Przeczytaj także: Jak ograniczyć podlewanie – 10 pomysłów

W uprawie kalarepy bardzo istotna jest profilaktyka, zwłaszcza prawidłowe zmianowanie. Przede wszystkim nie należy uprawiać kalarepy oraz innych warzyw kapustnych w tym samym miejscu częściej niż co 4 lata (także na rozsadnikach). Dzięki temu unika się rozprzestrzeniania szkodników i chorób.

Kalarepa jest łakomym kąskiem przede wszystkim dla gąsienic motyli, takich jak bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, piętnówka kapustnica, piętnówka brukiewka, błyszczka jarzynówka, bielinek rzepnik, tantniś krzyżowiaczek, a także z rodziny sówkowatych (rolnice). Większość z nich zjada tylko liście. Rolnice wygryzają także dziury w zgrubieniach kalarepy. Wszystkie gąsienice zanieczyszczają kalarepę swoim odchodami (są w czarnym kolorze).

Gąsienic łatwo się pozbyć przy pomocy biopreparatu Lepinox Plus. Zawiera on naturalnie występującą w przyrodzie bakterię Bacillus thuringiensis, która wytwarza krystaliczne białka, aktywowane w przewodzie pokarmowym gąsienic. Zainfekowane gąsienice przestają żerować i giną w ciągu 72 godzin.

Rozsadę kalarepy niszczą dość często pchełki. Wygryzają one dziurki w liściach. Do monitorowania i odłowu tych szkodników służą Żółte tablice lepowe do warzyw, owoców i roślin ozdobnych. Pchełki, zwabione żółtym kolorem, siadają na tablicy, przyklejają się do niej i giną. Inne szkodniki na kalarepie oraz choroby zwalcza się podobne jak na kapuście.

Przeczytaj także: Choroby i szkodniki kapusty – objawy i zwalczanie oraz Jak stosować płodozmian warzyw – poradnik