Zasolenie podłoża w donicach - białe naloty, słaby wzrost i ratowanie roślin

Zasolenie to zjawisko chemiczne zachodzące w glebie oraz innych podłożach, w których uprawia się rośliny. Polega na nadmiernym gromadzeniu się w nich związków chemicznych z grupy soli, które najczęściej tworzą chlor, magnez, potas, siarka, sód, wapń.

Jak trafiają do podłoża w donicach? Pierwiastki, które wchodzą w skład soli, znajdują się w wodzie używanej do podlewania oraz nawozach! Część z nich rośliny pobierają, gdyż są im niezbędne do życia. Zdarza się jednak, że jest ich zbyt wiele w podłożu, by rośliny mogły je wykorzystać – wtedy mówi się o zasoleniu. Ponadto między różnymi pierwiastkami mogą zachodzić reakcje chemiczne, co powoduje powstawanie związków nieprzyswajalnych dla roślin. Wizualne objawy to białe naloty na powierzchni podłoża oraz ściankach donic.

Niektóre rośliny są wrażliwe na zasolenie, np. kalatea i storczyki. Inne zasolenie tolerują, jak pelargonia, trzykrotka czy zielistka. Dlatego niektóre rośliny doniczkowe giną w zasolonym podłożu, a inne tylko chorują i słabo rosną, mimo podlewania i nawożenia.

Przeczytaj także: Korkowatość i obrzęk liści – problem przelania, wilgoci i słabej wilgoci

Każde podlanie i zasilenie roślin doniczkowych sprawia, że w podłożu może wzrosnąć poziom zasolenia. Jego stopień zależy od wielu czynników. Przede wszystkim wpływ ma twardość wody. Im bardziej jest twarda, tym szybciej może rosnąć zasolenie podłoża, dosłownie za każdym razem gdy podleje się roślinę. Zasolenie podłoża zwiększają też nawozy, jeśli używa się ich w zbyt dużym stężeniu i za często.

Nie mniej istotne jest w jakich pojemnikach są posadzone rośliny. Jeśli mają odpowiednio duże otwory w dnach i drenaż na spodzie, nadmiar wody i nawozów może swobodnie wypływać z podłoża, co ogranicza powstawanie zasolenia. Po pewnym czasie woda wyparowuje z podstawek, ale sole zostają w nich oraz w dolnych częściach donic w postaci białego osadu.

Zasolenie podłoża w donicach powstaje w wyniku błędów pielęgnacyjnych. Rośliny trzeba systematycznie podlewać i nawozić, ale zgodnie z ich indywidualnymi potrzebami, dostosowanymi do pory roku. Nawet najlepsze podłoże można zasolić!

Przeczytaj także: Podlewanie storczyków – kiedy i jak podlewać orchidee

Nadmierne stężenie soli w podłożu wywołuje stres osmotyczny, który obniża turgor komórek, a także zaburza równowagę jonową w tkankach. Rośliny mają problem z pobieraniem wapnia i magnezu, a jednocześnie w ich komórkach akumulują się chlor, potas, sód. W efekcie zaburzone są procesy życiowe roślin, m.in. oddychania, fotosyntezy, pobierania wody.

Zasolenie pojawia się zwykle po kilku miesiącach od posadzenia rośliny w donicy. Roślina nagle przestaje rosnąć, staje się coraz bardziej rachityczna, słabo kwitnie. Jej liście są małe, z przebarwieniami, czarniejące na końcach i krawędziach. Objawy bardzo łatwo mylnie zinterpretować jako przesuszenie lub brak składników pokarmowych. Niestety, kolejne zabiegi podlewania i nawożenia tylko pogarszają sytuację, gdyż przyczyniają się do jeszcze większego wzrostu zasolenia w podłożu.

Zauważyć też można kamienne osady w kolorach białym, szarym lub brązowym. Zwykle znajdują się na powierzchni podłoża, podstawce, przy krawędziach doniczki. W przypadku pojemników ceramicznych nalot często powstaje również na ich zewnętrznych ściankach (gdyż są przepuszczalne dla wody). Zdarza się, że w przypadku dużego zasolenia osad zbiera się nawet na łodydze (w miejscu, w którym styka się z podłożem).

Przeczytaj także: Przelana roślina – jak rozpoznać i uratować przelaną roślinę

Rośliny doniczkowe mają różną odporność na zasolenie podłoża. Niektóre są bardzo wrażliwe, a inne – w niewielkim stopniu. Dlatego zawsze trzeba zwracać uwagę na zalecenia dotyczące nawożenia i podlewania poszczególnych gatunków roślin. Przede wszystkim należy unikać stosowania zbyt dużych dawek nawozów oraz nawożenia częstszego niż zalecane np. na etykietach nawozów. Nadmierne nawożenie to jeden z głównych powodów, obok podlewania twardą wodą, zasolenia podłoża. Warto też wiedzieć, że młode rośliny oraz przechodzące stan spoczynku są bardziej wrażliwe na zbyt dużą koncentrację związków soli.

Przeczytaj także: Rośliny domowe a twarda woda – jak podlewać i kiedy zakwaszać bez szkody dla roślin

Przyczyną zasolenia podłoża w donicach są błędy pielęgnacyjne. Dlatego trzeba przede wszystkim starać się je wyeliminować. Zacząć należy od stosowania nawozów z umiarem – w dawkach zalecanych na etykietach oraz dostosowanych do gatunków roślin i pory roku. Warto też się zainteresować, jak twarda jest woda w kranie (w twardej źle się pienią np. mydło, szampon, płyn do zmywania naczyń). Im bardziej miękka jest woda, tym mniejsze ryzyko zasolenia podłoża oraz wzrostu jego odczynu. Jeśli woda w kranie jest twarda, można ją przefiltrowywać w kuchennym dzbanku lub używać deszczówki do podlewania.

Ponadto rośliny należy sadzić w donicach z otworami w dnach, aby nadmiar wody i znajdujących się w nich związków soli mógł wypływać na podstawkę. Nie wolno też bagatelizować przesadzania do świeżego podłoża, które zwykle wykonuje się co 1-2 lata.

Przeczytaj także: Jak prawidłowo przesadzać rośliny doniczkowe

Zasolenie podłoża w donicach to skutek niewłaściwej pielęgnacji roślin, przede wszystkim nadmiernego nawożenia oraz podlewania twardą wodą. W efekcie zmienia się skład chemiczny podłoża, co powoduje także wzrost jego odczynu pH, czyli odkwaszenie. Nie wystarczy jednak zakwasić podłoże, by usunąć zasolenie. Oto kilka sposobów ratowania roślin, które marnieją z powodu zasolonego podłoża:

Przeczytaj także: Przesadzanie storczyków pokojowych – krok po kroku

Gdy na powierzchni podłoża oraz ściankach donicy jest osad, to znak, że zasolenie może być duże. Najlepiej taką roślinę przesadzić do świeżego podłoża, usuwając wcześniej z bryły korzeniowej starą ziemię, z widocznym osadem. Zdarza się roślina jest bardzo mocno zniszczona z powodu zasolenia ziemi. Wtedy lepiej jej nie przesadzać, lecz pobrać sadzonkę, by wyhodować z niej nową roślinę.

Przy przesadzaniu należy zwrócić uwagę na dobór rodzaju podłoża, tak aby spełniało wymagania rośliny. Przykładowo, uniwersalne zastosowanie ma Gotowe podłoże do domowych roślin zielonych. Do orchidei polecane jest Gotowe podłoże do storczyków. Trzeba pamiętać, że świeże podłoże też ulegnie zasoleniu, jeśli roślina będzie podlewana twardą wodą oraz nadmiernie nawożona.

Podłoże ulega mniejszemu zasoleniu, jeśli woda z donicy może swobodnie wypływać na podstawkę. Aby było to możliwe, trzeba zadbać, by donica miała otwory w dnie.

Częsty błąd przy sadzaniu, to używanie osłonek, zamiast doniczek, które otworów nie mają. Osłonki powinny służyć jako dekoracja – do nich wstawia się doniczki (z otworami). Często osłonki, z doniczkami wewnątrz, pełnią też rolę podstawek. Jednak wtedy trudniej kontrolować, niż w przypadku klasycznych podstawek, ile wody się w nich zbiera. W efekcie rośliny często podlewa się zbyt obficie, co skutkuje m.in. wzrostem zasolenia podłoża.

Inny błąd to rezygnowanie z drenażu ułożonego na dnach doniczek. Chroni on korzenie przed zalewaniem i ułatwia odpływ nadmiaru wody z podłoża. W przypadku roślin szczególnie wrażliwych na zasolenie, dodatkowy drenaż można zrobić na podstawce (ustawia się na nim doniczkę). Na drenaż nadają się np. kamyki, Keramzyt, skorupy ceramicznych donic.

Zjawisko zasolenia nie występuje tylko w uprawie doniczkowej roślin. Powszechne jest także w ogrodach i zieleni publicznej. Do jego występowania w glebie przyczyniają się głównie nadmierne nawożenie oraz stosowanie soli kuchennej do odladzania ścieżek, ulic, chodników. Sole wypłukuje z gleby np. deszcz i woda używana do podlewania.

Płukanie podłoża sprawdza się także w przypadku niektórych roślin doniczkowych wrażliwych na zasolenie, jak storczyki. Tym pięknym kwiatom warto – od czasu do czasu – zrobić kąpiel, najlepiej w deszczówce z dodatkiem Biohumusu Max do storczyków.