Ogród na bardzo piaszczystej glebie - jak poprawić podłoże i jakie gatunki sobie poradzą

Bardzo piaszczysta gleba składa się głównie z piasku kwarcowego. Znajdować się w niej mogą także drobinki zwietrzałych skał, np. wapienia. Ma jasny kolor, jest sypka i sucha. Często występują w niej kamienie. Tylko gdy jest bardzo mokra daje się formować w dłoniach (podobnie jak piasek np. na plaży).

Ziemia piaszczysta jest lekka, dobrze napowietrzona i szybko się nagrzewa. Rosnących w niej roślinom nie grozi zalanie korzeni, ale pod warunkiem, że poziom wód gruntowych nie jest wysoki. Na powierzchni suchej ziemi nie tworzą się kałuże, gdyż jest przepuszczalna i woda bardzo szybko przesiąka do głębszych warstw. Tylko tuż po stopieniu śniegu, deszczu lub podlewaniu jest wilgotna.

W piaszczystej glebie znajduje się mało składników pokarmowych, gdyż woda szybko je wymywa do głębszych warstw. Mało jest w niej także próchnicy, np. powstałej z opadłych liści. Taka ziemia jest uboga oraz nieurodzajna.

Ogród na piaszczystej glebie może być równie atrakcyjny jak na żyznej. Jednak trzeba ziemię doprowadzić do tzw. kultury, czyli sprawić, aby lepiej zatrzymywała wodę i składniki pokarmowe. Ważne jest też, aby dobierać rośliny, które preferują takie warunki.

Przeczytaj także: Rodzaje gleby a wymagania roślin

Właściwości piaszczystej gleby można poprawić, ale nie da się tego zrobić w rok czy kilka lat. To wymaga systematycznej, wieloletniej pracy. Nieprzypadkowo w starych ogrodach, pielęgnowanych od pokoleń, ziemia ma grubą, żyzną warstwę, w której praktycznie wszystko dobrze rośnie. W ogrodach założonych na piasku nierzadko nie ma jej wcale! Sposobów poprawienia podłoża jest wiele. Ponadto niekoniecznie trzeba doprowadzać do dobrej kultury ziemię w całym ogrodzie. Sprawdza się też poprawianie podłoża punktowo, np. w warzywniku, pod trawnik czy bardziej wymagające drzewko owocowe, winorośl lub krzak róży.

Przeczytaj także: Co zrobić, aby ziemia trzymała wilgoć – 6 sposobów

Gdy gleba w ogrodzie jest bardzo piaszczysta, wiele osób często zaczyna poprawianie jej właściwości od nawiezienia ziemią: czarnoziemem lub gotowymi podłożami. To dobry sposób, który daje szybki efekt. Tak uzyskuje się bardziej żyzną, czarną wierzchnią warstwę ziemi, ale zwykle cienką. Po rozplantowaniu podłoża można założyć np. trawnik albo przygotować stanowisko pod wymagające rośliny, jak borówka, hortensja, róża czy tuja.

Do nawiezienia ziemi w ogrodzie praktyczne są gotowe podłoża specjalistyczne. Mają one skład dostosowany do potrzeb konkretnych gatunków roślin. Nie ma w nich nasion chwastów, co ułatwia pielęgnację ogrodu w następnych miesiącach. Polecane są np. Gotowe podłoże do trawników, Gotowe podłoże do iglaków, Gotowe podłoże do tui, Gotowe podłoże do borówek i roślin kwaśnolubnych, Gotowe podłoże do róż, Gotowe podłoże do rododendronów i innych roślin wrzosowatych.

Przeczytaj także: W jaki sposób założyć trawnik z rolki

W bardzo piaszczystej glebie praktycznie nie ma próchnicy, czyli obumarłych resztek roślinnych na różnych etapach procesu rozkładu, np. liści, przekwitłych kwiatów czy martwych korzeni. Próchnica zawiera składniki pokarmowe, ale też jest świetnym, naturalnym magazynem wody. Dzięki niej wilgoć dłużej jest zatrzymywana w glebie.

Aby wzbogacić glebę w próchnicę, trzeba jak najczęściej stosować naturalne nawozy pochodzenia organicznego. Wszędzie, gdzie tylko można, w suchej ziemi warto siać zielone nawozy, np. łubin żółty, peluszkę, owies, wykę, żyto. Gdy zaczną kwitnąć, albo – w przypadku owsa i żyta – dorosną do 10-20 cm, należy je przekopać. Rozłożą się w ziemi wzbogacając ją w próchnicę.

Świetnym źródłem próchnicy jest też kompost. Nie zawsze jest jednak możliwość ustawienia w ogrodzie kompostownika, do którego wrzuca się resztki roślinne z ogrodu i kuchni. Wtedy stosować można nawozy granulowane wytworzone na bazie masy roślinnej. To np. Nawóz Bezpieczny Trawnik, Nawóz ekologiczny do pomidorów, ogórków i ziół, Nawóz ekologiczny do truskawek czy Nawóz ekologiczny do winorośli.

Podobnie jest z obornikiem – zamiast świeżego nawozu stosować można jego wersje granulowane, jak Obornik bydlęcy granulowany, Obornik koński granulowany i Obornik kurzy granulowany. Nie mają one uciążliwego zapachu, nie zwabiają much, nie zawierają nasion chwastów.

Innym nawozem wzbogacającym glebę w próchnicę jest też biohumus, który powstaje w wyniku przetrawienia substancji organicznej przez dżdżownice. Do zasilania roślin na bardzo piaszczystej glebie warto jak najczęściej stosować Biohumus Max Uniwersalny, Biohumus Max Warzywa i Owoce, Biohumus Max Zioła.

Przeczytaj także: Nawozy sztuczne i naturalne – przykłady i zastosowanie

Mączka bazaltowa oraz Mączka bazaltowa granulowana (różnią się rozdrobnieniem) to naturalne nawozy mineralne ze zmielonych skał wulkanicznych. Wzbogacają glebę w liczne makrosładniki i mikroskładniki (m.in. krzemionkę, magnez, fosfor, potas, wapń, żelazo) a także poprawiają jej właściwości fizykochemiczne. Po ich zastosowaniu ziemia lepiej zatrzymuje wodę, co jest ogromnym atutem w przypadku bardzo suchej ziemi. Stosować je można cały rok. Pod ręką warto mieć zawsze Mączkę bazaltową do posypywania. Przydaje się podczas drobnych prac ogrodniczych jak siew i sadzanie. Dzięki niej można miejscowo, blisko korzeni, poprawiać właściwości podłoża. Mączka bazaltowa działa wolno, dlatego korzystają z niej także inne rośliny w kolejnych latach.

Warto wiedzieć, że mączkę bazaltową zawiera wiele nawozów dedykowanych do różnych grup roślin. Takie preparaty dostarczają roślinom składniki pokarmowe i jednocześnie poprawiają właściwości gleby. Wśród nich są: Nawóz Zadbany Trawnik do trawnika plus mączka bazaltowa, Nawóz Zadbane Iglaki do iglaków i tui plus mączka bazaltowa, Nawóz Zadbane Kwiaty do hortensji plus mączka bazaltowa czy Nawóz Zadbany Ogród do truskawek i malin plus mączka bazaltowa.

Przeczytaj także: W jaki sposób nawozić mączką bazaltową

Większość roślin ogrodowych ginie, jeśli gleba jest zbyt sucha. Aby ziemia lepiej zatrzymywała wodę, stosuje się różne dodatki. Najpopularniejsze to glina oraz hydrożel ogrodniczy.

Glinę trzeba podzielić na mniejsze części, rozrzucić równomiernie na powierzchni gleby, a następnie dokładnie przekopać. Glina dobrze się też sprawdza do punktowego poprawiania właściwości bardzo suchej ziemi, np. do zaprawiania dołków pod drzewka i krzewy owocowe. Gdy gleba jest wilgotna, chłonie wodę i staje się wtedy miękka. Jeśli ziemia schnie, glina oddaje jej wilgoć i twardnieje.

Łatwiejsze jest dozowanie preparatu z hydrożelem TerraCottem Universal. W stanie suchym hydrożel ma postać kryształków, a w mokrym przypomina żel (galaretę). Hydrożel, po dodaniu do podłoża chłonie wodę, gdy spadnie deszcz lub po podlewaniu (wtedy zwiększa objętość). Następnie oddaje wodę do gleby, gdy ta wysycha (i zmniejsza objętość). Hydrożel stosuje się m.in. do zakładania trawników lub podsypuje pod korzenie roślin.

Przeczytaj także: Czy warto stosować hydrożel do kwiatów w domu i na balkonie

W bardzo suchej ziemi dobrze rośnie wiele roślin ozdobnych. Trudniej jednak w takiej glebie uprawiać warzywa, gdyż większości trzeba zapewnić lepsze warunki. Rozwiązaniem są podwyższone grządki oraz warzywnik w workach i skrzyniach. Dzięki nim warzywnik można założyć praktycznie na każdej glebie, także bardzo suchej.

Podwyższone grządki oraz skrzynie wypełnia się żyzną ziemią i dopiero wtedy sieje oraz sadzi rośliny. Bardzo dobrze sprawdzają się kompost lub Gotowe podłoże do warzyw z dodatkiem naturalnych nawozów granulowanych, jak Obornik bydlęcy granulowany, Obornik koński granulowany czy Nawóz ekologiczny do warzyw.

Podwyższone grządki oraz skrzynie można wykonać np. z desek, palet, cegieł albo kupić. W sklepach ogrodniczych dostępne są gotowe modele z drewna, metalu lub tworzywa sztucznego, które wystarczy ustawić w ogrodzie, napełnić ziemią i zacząć uprawę.

Przeczytaj także: Uprawa warzyw na podwyższeniach – poradnik oraz Warzywnik w workach i skrzyniach (grow-bag) - co sadzić i jak pielęgnować

Ogrodnicy są w stanie poprawiać właściwości gleby zwykle do około 30 cm jej głębokości. Rzadko kopie się głębsze doły i wypełnia żyzną ziemią, np. pod drzewa owocowe i winorośl. Nie ma jednak potrzeby wywożenia suchej ziemi z ogrodu, gdyż ma też zalety. Wystarczy skorzystać z pomocy… innych roślin, które głębiej użyźnią glebę.

Wyjątkową właściwość mają rośliny z rodziny bobowatych: glediczja, glicynia, groch, groszek, fasola, judaszowiec, koniczyna, kozieradka, łubin, robinia. Wszystkie wchodzą w symbiozę z pożytecznymi bakteriami znajdującymi się w glebie. Polega ona na tym, że bakterie przechwytują azot znajdujący się w powietrzu i gromadzą go w naroślach, przypominających brodawki, znajdujących się w strefie korzeni. Z tych zapasów azotu, ulokowanych nawet ponad 100 cm pod powierzchnią ziemi, korzystają rośliny bobowate oraz inne rosnące obok. W bardzo suchej glebie jest duży deficyt azotu!

Bardzo dobrym pomysłem jest siew Mikrokoniczyny białej drobnolistnej pod drzewami owocowymi oraz dosiewanie jej na trawnikach. Dzięki temu nawożenie azotem jest ekologiczne, za darmo i w dodatku poprawiają się właściwości gleby. Mikrokoniczyna jest też jednym ze składników mieszanki Trawnik odporny na suszę, która nadaje się do zakładania muraw oraz ich renowacji.

Przeczytaj także: Jakie korzyści są z symbiozy trawnika z mikrokoniczyną

W każdym ogrodzie warto ściółkować rośliny, zwłaszcza z bardzo piaszczystą glebą. Używać należy materiałów naturalnych, jak kora, słoma, szyszki, Torf ogrodniczy kwaśny, wełna owcza, zrębki. Rodzaj ściółki trzeba dostosować do charakteru upraw, np. słoma polecana jest do cukinii, dyni, ogórków, truskawek. Kora świetnie się sprawdza na rabatach ozdobnych.

Wszystkie naturalne ściółki ulegają biodegradacji, czyli się rozkładają. Ten proces trwa od kilku miesięcy (słoma) do kilku lat (kora, szyszki, zrębki). W wyniku rozkładu powstaje próchnica, dzięki której bardzo sucha gleba zdecydowanie lepiej magazynuje składniki pokarmowe oraz wodę. Z każdym rokiem ściółkowania właściwości podłoża się poprawiają.

Warto pamiętać, że rodzajem ściółki są opadłe jesienią liście. One również się rozkładają i zamieniają w próchnicę, której tak bardzo potrzebuje sucha gleba. Dlatego jeśli jest możliwość, lepiej nie wygrabiać wszystkich jesiennych liści albo je kompostować.

Przeczytaj także: Ściółki naturalne – z czego zrobić

Wiele gatunków roślin dobrze rośnie w bardzo suchej ziemi – tak przystosowała je natura. Gdy mają przepuszczalną glebę i nie są zbyt często podlewane, rzadziej nawet chorują. Warto dla nich znaleźć miejsce w ogrodzie! Stworzyć z nich można kompozycje wielobarwne, zróżnicowane, często pachnące. Bardzo sucha gleba jest jedną z wielu w przyrodzie. Dlatego inspiracje co sadzić można znaleźć w przyrodzie, np. na wydmach, łąkach, skrajach lasów i plaż.

Przeczytaj także: Krzewy ozdobne odporne na suszę