Z artykułu dowiesz się:
1. Na czym polega uprawa warzyw w workach i skrzyniach?
Mała powierzchnia oraz brak żyznej ziemi to główne powody, dla których warzywa sadzi się i sieje w workach, a następnie umieszcza je – jeden obok drugiego – w skrzyniach. Dzięki temu warzywnik można założyć praktycznie wszędzie: na trawniku, łące, balkonie, glebie kamienistej, bardzo suchej lub podmokłej, a nawet płytach chodnikowych czy kostce brukowej. Warzywniki w workach i skrzyniach często spotykane są w przestrzeni miejskiej oraz w ogródkach założonych na ugorach.
Do worków grow bags (z języka angielskiego – worki uprawowe) wsypuje się podłoże, w którym sieje się lub sadzi warzywa. Skrzynia ma za zadanie wyznaczać granice i porządkować teren takiego warzywnika. Niekoniecznie musi być szczelnie wypełniona workami – można ich ustawić mniej, np. jeśli brakuje podłoża, by napełnić wszystkie. Nic nie stoi na przeszkodzie, by część worków dostawić później, np. dopiero wtedy, gdy przygotuje się lub kupi więcej podłoża. Dla porównania, klasyczne podwyższone grządki trzeba od razu całe wypełnić podłożem.
W workach uprawia się różne warzywa, w tym takie, które często chorują (np. ziemniaki) lub mogą zachwaszczać ogród (jak topinambur). W ten sposób łatwiej chronić inne rośliny, nie rezygnując z ulubionych dań, jak młode kartofelki z koperkiem i zsiadłym mlekiem czy bulwy topinamburu zapiekane z ziołami i oliwą z oliwek.
Ten typ uprawy sprawdza się też w szklarniach i tunelach foliowych. Dzięki uprawie w workach, unika się nadmiernego rozwoju patogenów pod osłonami. Powód jest prosty: bardziej regularna wymiana podłoża w workach. Zaletą uprawy w workach jest także możliwość różnicowania podłoża. W każdym worku może być inne! Przykładowo, dla pomidorów i ogórków przygotowuje się żyzną ziemię, a dla mizuny i rukoli – mniej zasobną.
Przeczytaj także: Uprawa warzyw na podwyższeniach – poradnik oraz Młode ziemniaki – jak wyhodować
Miejsce przeznaczone na warzywnik w workach
i skrzyniach powinno być nasłonecznione. W cieniu
warzywa plonują słabo lub wcale.
2. W jakich workach grow bag sadzić warzywa?
Worki uprawowe można kupić albo zrobić z materiałów pochodzących z recyklingu. W sklepach ogrodniczych dostępne są worki z naturalnych materiałów (biodegrodowalne), np. z filcu, juty, konopi, a także z tworzyw sztucznych. Wiele modeli ma uchwyty, które ułatwiają przenoszenie. Na dole worków do uprawy ziemniaków często znajdują specjalne klapki umożliwiające wielokrotny zbiór bulw bez wyrywania roślin. Worki można też zrobić, np. ze sfilcowanej wełny albo z grubych, foliowych opakowań. Ich trwałość jest różna w zależności od materiału, z którego są wykonane – od jednego do kilku sezonów.
Do uprawy warzyw nadają się worki o pojemności co najmniej 10 l. Jeśli planowana jest uprawa warzyw osiągających duże rozmiary, jak kalafior, kapusta głowiasta czy wysokie odmiany pomidora, ich pojemność powinna być większa (najlepiej około 20 l).
Przeczytaj także: Czy można uprawiać rośliny na ścianie
Przynajmniej dno worka grow bag
powinno przepuszczać wodę (boki niekoniecznie). Jeśli
worek wykonany jest z tworzywa, należy zrobić otwory
w jego dnie, aby nadmiar wody mógł swobodnie
wypływać. Na balkonie pod workiem ustawia się podstawkę,
podobnie jak pod doniczką. W ogrodzie podstawka jest
niepotrzebna.
3. Z czego zrobić skrzynię na worki grow bag?
Ten typ uprawy jest odmianą podwyższonej grządki. Różnica polega na tym, że skrzyni nie napełnia się podłożem, lecz ustawia w niej worki uprawowe. Wykonana może być np. z desek, pniaków, blachy, wikliny, cegieł, tworzywa sztucznego. W sklepach ogrodniczych dostępne są gotowe skrzynie w różnych wymiarach i kolorach. Ciekawie prezentują się skrzynie wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu, jak palety, rozbiórkowe drewno i cegła.
Skrzynia na worki grow bag wyznacza granice uprawy oraz jest dekoracją w ekologicznym stylu. Zapobiega także przewracaniu się worków oraz pomaga uporządkować przestrzeń warzywnika. Można się bez niej obejść, gdyż roślinom potrzebne jest przede wszystkim podłoże znajdujące się w workach uprawowych. Jednak skrzynia pełni także inne funkcje. Jej boki chronią podłoże w workach przed nadmiernym nagrzewaniem przez promienienie słoneczne. W przypadku pomidorów zapobiega to w pewnym stopniu przed suchą zgnilizną wierzchołkową (w wysokiej temperaturze mają problem z pobieraniem wapnia, co skutkuje powstawaniem głębokich, dużych nadżerek na owocach). Ponadto jeśli worki są ustawione w skrzyni, jeden obok drugiego, znajdujące się w nich podłoże wolniej wysycha.
W kolejnych sezonach, zamiast ustawiać w skrzyni worki uprawowe, można napełnić ją podłożem, by pełniła rolę podwyższonej grządki. Albo znowu siać i sadzić warzywa w workach.
Przeczytaj także: Jak uprawiać warzywa w skrzyniach
4. W jakim podłożu sadzić warzywa w workach grow bag?
Warzywa najlepiej rosną na kompoście. Jeżeli go brak, podłoże można przygotować w inny sposób. Jako bazę wykorzystuje się np. Gotowe podłoże uniwersalne do roślin ozdobnych i warzywnych, Gotowe podłoże do warzyw lub Domowa Plantacja Pomidory i Zioła.
Następnie dodaje granulowany nawóz, najlepiej pochodzenia naturalnego, jak Obornik bydlęcy lub Obornik koński. Zamiast obornika wykorzystać można Nawóz ekologiczny do warzyw lub Nawóz ekologiczny do pomidorów, ogórków i ziół, które zawierają 100% masy roślinnej.
Przeczytaj także: Jak dobrać podłoże do roślin - poradnik
5. Jakie warzywa siać i sadzić w workach grow bag?
Warzywa w workach grow bag sieje się i sadzi podobnie jak w donicach. Do takiej uprawy nadaje się większość gatunków. Wyjątki to np. niektóre warzywa wieloletnie, jak kard, rabarbar i szczaw, a także o długich korzeniach spichrzowych, np. pasternak i skorzonera.
Jeśli jest możliwość, lepiej wybierać odmiany niskie, np. fasolę karłową zamiast tycznej. Podobnie jest w pomidorami karłowymi i wysokimi. Dlaczego? Trudniej zapewnić im solidne podpory. Poza tym pomidory wysokie należy sadzić w większych workach. Razem z warzywami uprawiać można zioła i rośliny przyprawowe. W uprawie grow bag sprawdzają się np. bazylia, kolendra, trybula, nagietek. Kalendarz siewu warzyw w workach dostosowuje się do pory roku.
Przeczytaj także: Kiedy siać warzywa do gruntu – kalendarz siewu
- Marzec – w workach uprawnych posiać można np. bób, groch cukrowy, mizunę, pietruszkę, rukolę, rzodkiewkę. Pod koniec marca sadzi się rozsadę porów. Wszystkie te warzywa są odporne na przymrozki;
- Kwiecień – do połowy tego miesiąca sieje się bób, groch i szpinak, od połowy np. burak ćwikłowy i koper ogrodowy, a w cieplejszych regionach sadzi się także ziemniaka. Na początku kwietnia sadzić też można rozsadę porów, a pod koniec - selera. Połowa kwietnia to dobry czas na siew sałaty. Przez cały kwiecień można siać takie warzywa jak burak liściowy i kapusta pekińska;
- Maj – to dobry czas na siew takich warzyw jak burak ćwikłowy, koper ogrodowy, marchew, portulaka warzywna. W drugiej połowie maja, jeśli pogoda jest ciepła, sieje się gatunki ciepłolubne, np. fasolę, cukinię, dynię Hokkaido, ogórek. Jeśli do dyspozycji jest worek uprawowy o dużej pojemności (około 20 l) warto też posiać patisona. Na początku maja sadzi się ziemniaka i rozsadę selera, a od połowy tego miesiąca – rozsadę papryki i pomidora;
- Czerwiec – siać można m.in. buraka ćwikłowego, karłową fasolę, koper ogrodowy, portulakę warzywną, szpinak nowozelandzki. Do połowy czerwca sieje się warzywa dyniowate, jak cukinia, dynia Hokkaido i ogórek. Na początku czerwca sadzić jeszcze można rozsadę warzyw, m.in. papryki, pomidora;
- Lipiec – pierwsze dni tego miesiąca to ostatni termin w sezonie, gdy posiać buraki ćwikłowe i karłową fasolę oraz posadzić rozsadę jarmużu. Cały lipiec warto siać endywię, kapustę pekińską i koper ogrodowy. Jeśli pod koniec lipca w workach zrobi się wolne miejsce, posiać można szpinak (niestety, jest wrażliwy na upały);
- Sierpień – w pierwszych dniach tego miesiąca siać można szpinak, a do połowy sierpnia m.in. kapustę pekińską oraz kapustę chińską (pak choi). Cały sierpień sieje się np. rukolę oraz rzodkiewkę.
- Wrzesień – do połowy tego miesiąca sieje się mizunę i rzodkiewkę.
6. Jak nawozić warzywa w workach grow bag?
Do zasilania warzyw w workach uprawowych polecane są nawozy organiczne, czyli na bazie naturalnych składników. Podstawą nawożenia jest odpowiednie przygotowanie podłoża. Powinien to być kompost albo gotowe podłoże z dodatkiem granulowanych preparatów, jak Obornik bydlęcy, Obornik koński, Nawóz ekologiczny do warzyw, Nawóz ekologiczny do pomidorów, ogórków i ziół.
Dodatkowo warzywa w workach nawozi się w trakcie wegetacji, ale nie wszystkie. Zasilania nie wymagają gatunki o krótkiej wegetacji, np. rzodkiewka i szpinak. Warto pamiętać, że warzywa mają różne potrzeby pokarmowe – wymagające pod tym względem są m.in. pomidory. Zwykle nawożenie większości gatunków wykonuje się co 1-2 tygodnie. Do zasilania warzyw uprawianych w workach nadają się np. Nawóz ekologiczny do warzyw, Nawóz ekologiczny do pomidorów i ogórków czy Biohumus Max Warzywa i Owoce.
Przeczytaj także: Nawozy organiczne do warzyw – granulowane czy w płynie
7. Jak podlewać warzywa w workach i skrzyniach?
Podłoże w workach wysycha szybciej niż ziemia w tradycyjnym warzywniku (w gruncie). Dlatego trzeba dbać o systematyczne podlewanie, ale uważając, by nadmiernie nie zalewać korzeni (mogą gnić). Wiosną i jesienią warzywa podlewa się zwykle co kilka dni, a latem – codziennie. Częstotliwość nawadnia trzeba dostosować do pogody! Do podlewania zasiewów można używać konewki z sitkiem. Gdy warzywa się zielenią, lepiej podlewać bez sitka – dzięki temu unika się częstego moczenia liści, co sprzyja występowaniu chorób grzybowych.
Aby zapobiec zbyt szybkiemu wysychaniu podłoża w workach, dodaje się do niego np. nawóz z hydrożelem TerraCottem Universal. Ten preparat wpływa na lepszy rozwój systemu korzeniowego oraz pozwala na zmniejszenie wielkości i częstotliwości podlewania roślin od 40 do 75%. Wyparowywanie wody z podłoża ogranicza m.in. ściółka.
Przeczytaj także: Jak ograniczyć podlewanie – 10 pomysłów oraz Czy warto stosować hydrożel do kwiatów w domu i na balkonie
8. Czy wymieniać podłoże w workach grow bag?
Podłoże w worku uprawowym wykorzystuje się jeden sezon (niektóre worki z biodegradowalnych materiałów też mają taką trwałość). Jednak niekoniecznie ziemię trzeba zmieniać po zbiorze każdego warzywa. Przykładowo, wczesną wiosną posiać można w worku groch cukrowy lub bób. Po ich zbiorze – w tym samym podłożu – sieje się np. dynię Hokkaido, ogórek czy sadzi pomidora lub paprykę. Do ponownego użytku nie nadaje się podłoże, w którym rósł ziemniak (z powodu jego licznych szkodników i chorób).
Przeczytaj także: Mieszana uprawa ziół i innych roślin
