W jaki sposób uprawiać i pielęgnować sałatę?

Sałata należy do jednych z najchętniej uprawianych warzyw w naszym kraju. Warzywa te cenione są ze względu na walory smakowe i dekoracyjne, właściwości zdrowotne oraz szerokie zastosowanie w kuchni. W uprawie występują liczne odmiany, które tworzą liście różnorakiego kształtu, barwy i wielkości. Aby cieszyć się smakiem sałaty z własnej uprawy należy jednak pamiętać o odpowiednich zabiegach pielęgnacyjnych, które należy wykonać we właściwy sposób.

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować sałatę?

1. Czym charakteryzuje się sałata?

Skąd pochodzi sałata?

Sałata siewna (Lactuca sativa) to gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych (Asteraceae) występujący tylko i wyłącznie w uprawie. Wyhodowana została z sałaty kompasowej (Lactuca serriola), jako roślina pozbawiona goryczy i kolców oraz o rozbudowanej blaszce liściowej. Była znanym i popularnym warzywem już w starożytnej Grecji i Rzymie oraz w starożytnym Egipcie. Z okresu Starego Państwa pochodzą rysunki przedstawiające stoły z główkami sałaty oraz jej uprawę. Dziko rosnące sałaty, a także sałata uprawiana w starożytności miały gorzki smak. Dlatego była jednym z gorzkich ziół, które m.in. Żydzi dodawali do mięsa w okresie Paschy. W Polsce sałata siewna jest uprawiana jako smaczne warzywo, ale spotykana jest także forma dziczejąca (efemerofit).

Jak wygląda sałata siewna?

Sałata siewna z wyjątkiem sałaty łodygowej tworzy silnie skróconą łodygę, która wydłuża się podczas wytwarzania pędu kwiatostanowego (osiąga wysokość 80-150 cm). W zależności od odmiany sałaty tworzą liście różnorakiego kształtu, barwy i wielkości. Kwiaty tej rośliny są samopylne, obupłciowe, drobne, jasnożółte, języczkowate, zebrane w koszyczki tworzące podbaldach. Owocem są niełupki, opatrzone w szerszej części puchem kielichowym, który stanowi aparat lotny. Sałata siewna tworzy palowy, wrzecionowaty korzeń, posiadający liczne korzenie boczne.

sałata

Jakie wartości odżywcze posiada sałata?

Sałata swój kolor zawdzięcza chlorofilowi, który m.in.  ma działanie bakteriobójcze, przyspiesza gojenie ran, chroni przed zarazkami czy pomaga pokonać infekcje. Sałata zawiera luteinę i zeaksantynę oraz silne przeciwutleniacze. Dostarcza też antynowotworowych indoli, kwasu foliowego i witamin z grupy B, które wzmacniają system nerwowy. Sałata jest także bogata w witaminę E, witaminę C, potas, magnez, żelazo, mangan i kwasy organiczne. Ponadto należy do warzyw niskokalorycznych. W 100 gramach świeżych liści znajduje się zaledwie 12 kcal.

W jaki sposób sałata wspiera odchudzanie?

Sałata orzeźwia, poprawia trawienie i odkwasza organizm. Z uwagi, iż jest niskokaloryczna można jej jeść spore ilości bez obawy o wzrost masy ciała. Sałata zawiera także sporo błonnika, dzięki któremu szybciej czujemy sytość oraz przyspiesza działanie jelit zapobiegając zaparciom. Jest naturalnym diuretykiem, czyli zapobiega zatrzymaniu wody w organizmie, działa moczopędnie, pomaga obniżyć poziom cholesterolu i trójglicerydów.

Jak wykorzystać sałatę w kuchni?

Sałata znalazła szerokie zastosowanie w kuchni. Jest to warzywo dostępne właściwie przez cały rok, gdyż niektóre odmiany mogą być uprawiane nawet na parapecie okiennym w okresie zimy. Sałatę można wykorzystać na różne sposoby. Jest doskonałym warzywem do przygotowywania sałatek i surówek, np. z dodatkiem innych warzyw takich jak ogórki, pomidory czy oliwki.  Ponadto bardzo dobrze sprawdza się jako zdrowy dodatek do kanapek lub obiadu. Oprócz walorów smakowych, warzywo to może również stanowić element dekoracyjny talerzy, na których podawane są różnego rodzaju potrawy.

sałata

Na jakie podstawowe odmiany botaniczne dzieli się sałatę siewną?

  • Sałata głowiasta masłowa (Lactuca sativa L. var. capitata) – tworzy miękkie i delikatne liście.
  • Sałata głowiasta krucha (Lactuca sativa L. var. capitata) – nazywana także sałatą lodową. Tworzy twarde, sztywne i pofałdowane liście.
  • Sałata liściowa i dębolistna (Lactuca sativa L. var. crispa) – odmiany o ozdobnych liściach. Różnią się strukturą liści, kolorem i smakiem.
  • Sałata rzymska (Lactuca sativa L. var. longifolia) – charakteryzuje się dłuższymi liśćmi.
  • Sałata łodygowa (Lactuca sativa L. var. augustana) – spotykana także pod nazwą sałata szparagowa czy głąbiki krakowskie. Częścią jadalną jest mięsista łodyga.

Które odmiany sałaty masłowej warto uprawiać?

  • Sałata głowiasta masłowa 'Królowa Majowych' - odmiana wczesna przeznaczona do wczesnej uprawy w gruncie i pod osłonami. Tworzy duże dobrze zamknięte kuliste główki o jędrnych liściach. Dość odporna na mączniaka rzekomego. Dobrze plonuje w 2 roku po oborniku, na glebach ciepłych, przewiewnych, dostatecznie wilgotnych. Może być także uprawiana na zbiór jesienny. \
  • Sałata głowiasta masłowa 'Syrena' – to atrakcyjna odmiana wczesnej sałaty odznaczająca się wyjątkowo wysoką plennością i wysokimi walorami smakowymi. Nie gromadzi azotanów. Przeznaczona do wiosennej uprawy w polu oraz do wczesnowiosennej i wiosennej uprawy w tunelach. Tworzy duże półotwarte główki (400-480g), o kruchej konsystencji i żółto-zielonych liściach. Rośliny długo zachowują wartość konsumpcyjną nie wykazując tendencji do wybijania w pędy kwiatostanowe, nawet przy opóźnionej uprawie. Odporna na 4 rasy mączniaka rzekomego.
  • Sałata głowiasta masłowa 'Nochowska' - odmiana średniopóźna, bardzo plenna, do całorocznej uprawy w gruncie i w nieogrzewanych tunelach foliowych. Na zbiór późnowiosenny i letni. Wytrzymała na wysokie temperatury i odporna na wybijanie w pędy nasienne. Tworzy duże, twarde, kuliste główki o dużych żółtozielonych, delikatnych liściach o wysokiej  wartości smakowej. Przeznaczona do bezpośredniej konsumpcji, przyrządzania surówek i dekoracji potraw.
  • Sałata głowiasta masłowa 'Mira' - odmiana dość wczesna, plenna, o dobrej strukturze plonu. Tworzy główki duże, okrągłe, ścisłe o masie 300-400 g, barwy czerwono-zielonej. Przeznaczona do wczesnej uprawy polowej i do tuneli nieogrzewanych. Odporna na choroby i niekorzystne warunki atmosferyczne, późno wybija w pędy kwiatostanowe.
  • Sałata głowiasta masłowa 'Marta Zielona' - odmiana średniopóźna (okres wegetacji 65-75 dni). Przeznaczona do uprawy wiosennej i jesiennej. Tworzy duże, zwięzłe zamknięte okrągłe główki o ściśle ułożonych liściach. Liście brzegami silnie poskręcane, o pęcherzykowatej strukturze. Odporna na wybijanie w pędy kwiatostanowe. Nie gromadzi azotanów.
  • Sałata głowiasta masłowa 'Sahim' - odmiana średniowczesna (okres wegetacji 60-70 dni). Przeznaczona do uprawy wiosennej i jesiennej. Tworzy średniej wielkości, zwięzłe dobrze zamknięte okrągłe główki o ściśle ułożonych liściach. Liście gładkie z ciemno czerwonymi brzegami. Odporna na wybijanie w pędy kwiatostanowe i na choroby. Nie gromadzi azotanów.
  • Sałata głowiasta masłowa 'Rosemarry' - odmiana średniopóźna (okres wegetacji 65-75 dni). Przeznaczona do uprawy wiosennej i jesiennej. Tworzy duże, zwięzłe zamknięte okrągłe główki o ściśle ułożonych liściach. Liście z czerwonymi brzegami silnie poskręcane, o pęcherzykowatej strukturze. Odporna na wybijanie w pędy kwiatostanowe. Nie gromadzi azotanów.
  • Sałata głowiasta masłowa zimująca 'Humil' - odmiana doskonale zimująca w gruncie bez osłon, przeznaczona do bardzo wczesnych wiosennych zbiorów. Tworzy średniej wielkości dobrze zamknięte jasnozielone główki o lekko podniesionych nad glebą zewnętrznych liściach co chroni sałatę przed gniciem.
sałata

Jakie odmiany sałaty kruchej najobficiej plonują?

  • Sałata głowiasta krucha (lodowa) 'Królowa Lata' – to atrakcyjna, bardzo smaczna odmiana do uprawy wiosną, latem i jesienią. Główki ścisłe, bardzo duże do 1 kg wagi, złożone z kruchych liści koloru jasnozielonego o pęcherzykowatej powierzchni. Odporna na wybijanie w pędy kwiatowe. Plonuje po około 50 dniach od wysadzenia. Odporna na mączniaka rzekomego.
  • Sałata głowiasta krucha (lodowa) 'Tarzan' – średniowczesna odmiana  (okres wegetacji 80-90 dni), polecana do uprawy w gruncie. Tworzy duże lub bardzo duże, zwięzłe główki o masie powyżej 1kg, odporne na wybijanie w pędy kwiatostanowe. Liście są duże i kruche o powierzchni pęcherzykowatej i soczystej ciemnozielonej barwie oraz doskonałym smaku. Odmiana bardzo plenna.
  • Sałata głowiasta krucha (lodowa) 'Traper' - odmiana średniowczesna (okres wegetacji 75-85 dni), przeznaczona do uprawy polowej od wiosny do jesieni. Nie wybija w pędy kwiatostanowe. Tworzy bardzo smaczne, duże i zwięzłe główki (500-800g) o mocno zwiniętych kruchych liściach. Odmiana o wysokiej odporności na mączniaka prawdziwego.
  • Sałata głowiasta krucha (lodowa) ‘Great Lakes 118' - odmiana średniopóźna (okres wegetacji 75-80 dni). Tworzy duże, zwięzłe główki o masie 1000-1200 g. Liście są duże i kruche o powierzchni pęcherzykowatej i soczystej ciemnozielonej barwie oraz doskonałym smaku. Odmiana bardzo plenna do uprawy na zbiór letni oraz jesienny.
  • Sałata głowiasta krucha (lodowa) ‘Beata' - odmiana przeznaczona do uprawy pod osłonami oraz do uprawy wiosennej w polu. Wcześnie wchodzi w fazę zawiązywania główek i ma małą skłonność do wybijania w pędy kwiatostanowe. Liście szarozielone ze słabym połyskiem, soczyste, chrupiące, smaczne. Tworzy duże, zwięzłe główki o masie ponad 500g. Jest bardzo smaczna, soczysta, chrupiąca. Odporna na 4 rasy mączniaka rzekomego.

Czym wyróżniają się odmiany sałaty liściowej i dębolistnej?

  • Sałata liściowa ‘Lollo Rossa’- odmiana wczesna o silnie pomarszczonych na brzegach liściach czerwonej barwy. Nadaje się do uprawy w tunelach jak i w gruncie (całoroczna uprawa). Wspaniały dodatek do różnego rodzaju sałatek, oraz jako dekoracja do potraw.
  • Sałata liściowa 'Lollo Bionda' - odmiana wczesna o silnie pomarszczonych na brzegach liściach jasnozielonej barwy. Nadaje się do uprawy w tunelach jak i w gruncie (całoroczna uprawa). Wspaniały dodatek do różnego rodzaju sałatek, oraz jako dekoracja do potraw.
  • Sałata liściowa 'Limona' - odmiana wczesna do uprawy w gruncie. Tworzy zwięzłą główkę, z bardzo małą tendencją do wybijania w pędy nasienne. Liście duże, wzniosłe, jasnozielone, mocno fryzowane i kędzierzawe. Sałata wysokiej jakości, o kruchych, delikatnych i bardzo smacznych liściach.
  • Sałata liściowa 'Rekord' - odmiana średniowczesna (okres wegetacji 65-75 dni) o jasnozielonych silnie pomarszczonych liściach. Odporna na wybijanie w pędy kwiatowe. Przeznaczona do całorocznej uprawy w gruncie i pod osłonami. Liście można zbierać co 2 tygodnie. Wspaniały dodatek do różnego rodzaju sałatek, oraz jako dekoracja do potraw.
  • Sałata liściowa 'Crimson' - odmiana wczesna do średniowczesnej (okres wegetacji 60-70 dni). Tworzy bardzo gęste rozety o pierzastych liściach, mocno fryzowanych i kędzierzawych, o ciekawej, intensywnie jasnoczerwonej barwie. U nasady liście są zazielenione. Liście kruche delikatne i bardzo smaczne, również o dużych walorach dekoracyjnych. Do bezpośredniego spożycia w postaci surówek, sałatek do dekoracji potraw oraz kanapek.
  • Sałata dębolistna 'Red Salad Bowl' - odmiana nie tworząca główek tylko wyjątkowo ozdobną bordową rozetę z liści przypominających kształtem liście dębu. Idealny dekoracyjny dodatek do surówek i sałatek o wysokich walorach smakowych i zdrowotnych. Jej apetyczne i duże liście można zbierać kilkukrotnie lub poprzez ścięcie całej rozety.
  • Sałata dębolistna 'Salad Bowl' - odmiana nie tworząca główek tylko ozdobną jaskrawo zieloną rozetę z liści przypominających kształtem liście dębu. Idealny dekoracyjny dodatek do surówek i sałatek o wysokich walorach smakowych i zdrowotnych. Jej apetyczne i duże liście można zbierać w miarę jej odrastania lub poprzez ścięcie całej rozety.
sałata

Jakie walory posiadają odmiany sałaty rzymskiej?

  • Sałata rzymska 'Liwia' - odmiana średniopóźna o pokroju wzniesionym, tworząca eliptyczną główkę ze skórzastymi liśćmi zewnętrznymi. Główka duża, jasna, bardzo smaczna, soczysta i słodka. Średnia masa główki bez liści zewnętrznych 750–1000 g. Słabo porażana przez choroby grzybowe. Charakteryzuje się długim okresem przydatności konsumpcyjnej po zbiorze. Przeznaczona do uprawy wiosennej.
  • Sałata rzymska 'Parris Island Cos' - charakteryzuje się dłuższym okresem przydatności konsumpcyjnej, wyższą tolerancją na wysokie temperatury oraz wyższą wartością odżywczą niż masłowa czy krucha. Rośliny tworzą luźno zwinięte, eliptyczne, wydłużone główki, o wadze 800-1000g. Najsmaczniejszą ich częścią jest tzw. główka wewnętrzna składająca się z kilkunastu wewnętrznych liści.
  • Sałata rzymska 'Little Gem' - Jedna z najwcześniej dojrzewających odmian, tworząca zwarte główki pełne kruchych i słodkich liści. Rośnie równie dobrze pod okryciami jak i w gruncie. Osiąga wysokość 20 cm. Do bezpośredniego spożycia w postaci sałatek, dodatku do kanapek lub do dekoracji.

Czym charakteryzuje się sałata łodygowa?

  • Sałata łodygowa 'Karola - częścią jadalną jest gruba, mięsista łodyga oraz liście. Łodygę najlepiej ścinać, gdy osiąga 30-60cm zanim pojawią się zawiązki kwiatostanów. Sałata łodygowa nazywana jest także głąbikiem kwiatostanów czy głąbikiem krakowskim. Polecana do spożywania na surowo, po ugotowaniu jak szparagi, zapiekana w cieście oraz do kiszenia. Uprawiać ją można jako przed -i poplon. Rośliny zbiera się po 10-14 tygodniach od wysiewu.
sałata

2. W jaki sposób uprawia się sałatę?

Na jakim stanowisku urośnie sałata?

Sałaty są roślinami klimatu chłodnego. Optymalna temperatura wzrostu dla większości odmian wynosi około 15-20 °C. Wysoka temperatura w połączeniu z suszą powoduje, że sałata może nie wytwarzać główek, zaś przedwcześnie wybija w pędy kwiatostanowe. Zbyt wysoka temperatura sprzyja ponadto gorzknieniu sałaty, oparzeniom i gniciu liści. Większość odmian sałaty jest też dość wrażliwa na intensywność światła. Z uwagi, iż wymagają dużej ilości światła, nie udaje się na grządkach zacienionych czy pod drzewami. Jego niedobór może wpływać na wybieganie roślin oraz słabe wiązanie główek.

Jakie wymagania wodne i glebowe ma sałata?

Sałaty są dość wymagające w stosunku do wody i do gleby. Do uprawy sałaty należy przeznaczać gleby żyzne, próchniczne, przepuszczalne, o dobrej wilgotności. Odczyn pH gleby powinien być zbliżony do obojętnego (pH około 6,5). System korzeniowy sałaty jest słabo rozwinięty, dlatego roślina wymaga systematycznego nawadniania. Niedobór wody powoduje twardnienie i gorzknienie liści, z kolei nadmiar wody sprzyja gniciu główek.

Czy płodozmian i zmianowanie są ważne w uprawie sałaty?

W uprawie sałaty należy zachować zasady płodozmianu. Warzyw liściowych nie należy uprawiać na tym samym polu częściej niż co 3-4 lata ze względu na możliwość rozprzestrzeniania się chorób i szkodników. W uprawie sałaty dobrym przedplonem są: ogórek, pomidor, burak ćwikłowy, cebula zwyczajna i szpinak. Ze względu na krótki okres wegetacji sałata uprawiana jest jako przedplon, poplon, jak i śródplon.

sałata

Jakie wymagania pokarmowe ma sałata?

Sałata wykazuje dość duże zapotrzebowanie pokarmowe. W roku poprzedzającym uprawę (jesienią) warto zastosować nawożenie obornikiem w dawce 2-3kg/m2. Z kolei przed wysadzeniem rozsady wskazane jest zastosowanie łatwo przyswajanych nawozów mineralnych. Cenne makro- i mikroelementy zapewni nawóz granulowany do warzyw Target. W przypadku produkcji sałaty na zbiór wczesny nawozy fosforowe i potasowe można w dostarczać w okresie jesiennym, natomiast przy uprawie później (na zbiór letni i jesienny) na około 2 tygodnie przed sadzeniem rozsady lub siewem nasion.

Informacja Sałaty nie należy nawozić pogłównie azotem, ze względu na zdolność tego warzywa do kumulowania nadmiernych ilości azotanów w liściach. Formy azotu amonowa, lub mocznikowa ograniczają ilość gromadzonych azotanów w liściach sałaty.

Czy sałata wymaga odchwaszczania i spulchniania podłoża?

Spulchnianie gleby w uprawie sałaty korzystnie wpływa na plony. Pierwsze wzruszanie gleby wykonuje się krótko po posadzeniu rozsady. Wówczas spulchnimy glebę udeptaną podczas wysadzania roślin. Następne wzruszanie wykonuje się w celu zniszczenia wyrastających chwastów. Niepożądane rośliny stanowią problem, zwłaszcza w początkowym okresie uprawy. Należy wiec regularnie usuwać chwasty, wyrywając je ręcznie bądź za pomocą motyczki czy pazurków. Aby nie uszkadzać korzeni sałaty, glebę należy wzruszać na głębokość nie większą niż 3-4cm. Sałata z czasem sama hamuje wzrost chwastów poprzez cieniowanie i przygniatanie ich masą liści.

W jaki sposób zbierać sałatę?

Dobrze wykształconą sałatę można całkowicie ścinać tuż nad powierzchnią gleby (tak się postępuje zwykle w przypadku sałat głowiastych) lub obrywać same listki (w przypadku sałat liściowych). Po ścięciu, liście sałaty ponownie odrastają, choć z czasem stają się one coraz mniej smaczne, a roślina zaczyna zmierzać do kwitnienia i tworzenia gniazd nasiennych.

sałata

3. W jaki sposób rozmnaża się sałatę?

Na czym polega uprawa z siewu?

Uprawę sałaty z siewu wprost do gruntu rozpoczyna się wiosną po obeschnięciu gleby (najczęściej od kwietnia). Nasiona wysiewa się zwykle w odstępach dwutygodniowych w rzędy co 20-30cm. Gdy rośliny wzejdą i wytworzą 3-4 liście, przerywa się, pozostawiając siewki w odległości co 15-25 cm (w zależności od gatunku i odmiany sałaty).

Kiedy rozpoczynamy produkcję rozsady?

Uprawa sałaty z rozsady ma na celu uzyskanie jak najwcześniejszego plonu. Rozpoczęcie produkcji rozsady następuje zwykle w połowie lutego. Wówczas wysiewamy do pojemników (doniczki czy skrzynki wysiewne) pierwsze nasiona. Należy pamiętać o zapewnieniu dobrze oświetlonego i ogrzewanego pomieszczenia (doskonałe jest miejsce bezpośrednio przy oknie). Wysiew i uprawę kontynuujemy w marcu i kwietniu, kiedy wysiewamy nasiona do inspektów lub na rozsadniku.

Jakie podłoże jest najlepsze przy produkcji rozsady?

Na powodzenie w produkcji rozsady duży wpływ ma właściwe przygotowanie podłoża. Powinno ono być bogate w składniki pokarmowe oraz  posiadać odpowiednie stosunki powietrzno-wodne. Nie można także zapomnieć o odpowiednim odczynie, który powinien być zbliżony do obojętnego. Ponadto podłoże do produkcji rozsady musi być wolne od wszelkiego rodzaju patogenów i szkodników. Do przygotowania podłoża można wykorzystać takie  składniki jak: piasek, obornik, torf ogrodniczy, glina oraz ziemie pochodzące z przekompostowania resztek roślinnych. W uprawie sałaty z rozsady zastosowanie ma także ziemia inspektowa, która jest mieszanką tradycyjnej ziemi polowej z przekompostowanym obornikiem. Dodanie niewielkiej ilości piasku, żwiru czy torfu sprawi, że uzyskamy luźniejszą strukturę podłoża oraz zapewnimy właściwe stosunki powietrzno-wodne. Na rynku dostępne są także gotowe podłoża do wysiewu nasion i produkcji rozsady. Na szczególną uwagę zasługuje gotowe podłoże Target przeznaczone do siewu.

Jakie pojemniki wykorzystać do produkcji rozsady?

W uprawie sałaty z rozsady zastosowanie mają różnego rodzaju doniczki, skrzyneczki czy kuwety. Na szczególną uwagę zasługują wielodoniczki, które najczęściej są wykonane z trwałego tworzywa sztucznego. Jednak można także spotkać pojemniki z tektury lub sprasowanego kompostu otoczonego siatką. Uzyskane w ten sposób rośliny można wysadzać na miejsce stałe razem z pojemnikiem, gdyż ulega on szybkiemu rozkładowi, a korzenie młodych sadzonek szybko przerastają. Podobne zalety mają pęczniejące krążki i doniczki torfowe typu Jiffy.

sałata

Jakie warunki klimatyczne należy zapewnić przy produkcji rozsady?

Do prawidłowego kiełkowania niezbędne jest zapewnienie odpowiedniej ilości światła, wilgotności oraz temperatury w przedziale od 15°C do 20°C. Aby utrzymać stałą wilgotność warto raz dziennie zraszać podłoże. Przykrycie pojemnika folią lub plastikową osłoną pozwoli stworzyć młodym roślinom korzystny mikroklimat. Doskonałym rozwiązaniem są także gotowe mini szklarenki, które z powodzeniem można ustawić na parapecie okiennym.

Czy młode rośliny wymagają nawożenia?

Młode rośliny mają niewielkie wymagania pokarmowe, jednak aby zapewnić zdrowy wzrost należy dostarczyć odpowiednie składniki.  W trakcie wzrostu rozsady stosuje się ich dokarmianie w formie płynnej. Można w tym celu stosować nawozy wieloskładnikowe, np. Nawóz płynny Target Dom i Balkon. Zwracamy także uwagę, aby dokarmianie nie było zbyt częste, gdyż nadmiar składników pokarmowych może okazać się dla młodych roślin bardziej szkodliwy niż ich niedobór.

Dlaczego rozsadę należy hartować?

Hartowanie polega na stopniowym przyzwyczajaniu się młodych roślin do niższych temperatur i wiatru. Procesowi należy poddać rośliny, które uprzednio znajdowały się w pomieszczeniach, szklarniach i pod osłonami. Hartowanie trwa zwykle od 10 do 14 dni. Polega ono na coraz dłuższym wietrzeniu inspektów czy szklarni z  roślinami, najpierw w ciągu dnia, a z czasem także nocą. Rośliny, które nie zostaną przyzwyczajone do niższych temperatur a zostaną wysadzone na miejsce stałe często mają zahamowany wzrost, a w niesprzyjających warunkach nawet zamierają.

Kiedy i w jaki sposób rozsadę wysadzamy na miejsce stałe?

W końcu marca lub na początku kwietnia zahartowaną rozsadę sałaty można sadzić w gruncie w rozstawie 20-30 x 15-25cm (w zależności od gatunku i odmiany). Rozsadę wyjmujemy ze skrzynek lub wielodoniczek pojedynczo i sadzimy do gruntu, umieszczając ich bryły korzeniowe w przygotowanych dołkach. Ziemię wokół nich ugniatamy i podlewamy. W celu zabezpieczenia świeżo posadzonych rozsad i zapewnienia im lepszych warunków można przykryć je specjalna włókniną, która będzie je chroniła przed szkodnikami, zimnem, gradem, itp.

sałata

4. Jakie problemy wystepują w uprawie?

Jakie choroby najczęściej występują na sałacie?

Choroba

Objawy

Zwalczanie

 

Szara pleśń

 

Występuje we wszystkich fazach rozwojowych rośliny ale największe zagrożenie stanowi dla siewek sałaty. Na dolnej stronie liści pojawiają się początkowo gnilne plamy. Z czasem siewki zamierają i pokrywają się szarym, pylącym nalotem zarodników grzyba. Na młodych roślinach zaatakowanych przez patogena początkowo gnije szyjka korzeniowa, a potem także liście zewnętrzne. Szara pleśń rozwija się w temperaturze od 0°C do 30°C (optymalna 10°C). Jej rozwojowi sprzyja wysoka wilgotność powietrza i silne zwilżenie liści.

  • Termiczne lub chemiczne odkażanie podłoża.
  • Unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin.
  • Unikanie podlewania bezpośrednio na liście.
  • Przestrzeganie zmianowania.
  • Usuwanie i niszczenie resztek roślinnych pozostałych po zbiorach.
  • Zapobiegawcze opryski biopreparatami Biosept Active lub Evasiol.
  • Oprysk środkiem grzybobójczym Switch 62,5WG lub Mythos 300SC.

 

Mączniak prawdziwy

 

Na górnej stronie liści pojawia się biały, mączysty naloti. Porażone organy rośliny stopniowo zamierają. Początkowe objawy tej choroby mogą być mylone z objawami mączniaka rzekomego, mączysty biały nalot mączniaka prawdziwego występuje jednak po obydwu stronach liści sałaty. Choroba rozwija się w temperaturze od 18°C do 30°. Do infekcji dochodzi przy okresowo wysokiej wilgotności powietrza. Rozwojowi grzyba sprzyja również częściowe zacienienie roślin.

  • Unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin.
  • Utrzymywanie właściwej wilgotności.
  • Przestrzeganie zmianowania.
  • Usuwanie i niszczenie resztek roślinnych pozostałych po zbiorach.
  • Zapobiegawcze opryski biopreparatami Biosept Active lub Evasiol.

 

Mączniak  rzekomy

 

Początkowo na górnej stronie liści powstają oliwkowożółte, stopniowo ciemniejące. Na dolnej stronie, widoczny jest obfity, szarobiały nalot zarodników konidialnych. Porażone rośliny karłowacieją i żółkną. Poraża rośliny w temperaturze 12–19°C, przy wilgotności powietrza wynoszącej 100% oraz przy słabym nasłonecznieniu. Podczas słonecznej pogody w ciągu dnia i gdy temperatura nocą przekracza 15°C grzyb nie wytwarza zarodników, a choroba zanika.

  • Unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin.
  • Utrzymywanie właściwej wilgotności.
  • Przestrzeganie zmianowania.
  • Usuwanie i niszczenie resztek roślinnych pozostałych po zbiorach.
  • Uprawa odmian odpornych lub tolerancyjnych na mączniaka rzekomego.
  • Zapobiegawcze opryski biopreparatami Biosept Active lub Evasiol.

 

Bakteryjne gnicie sałaty

 

Pierwsze objawy bakteriozy występują na liściach w postaci małych, brązowych plamek z żółtą obwódką. Stopniowo plamy powiększają się i przyjmują kanciaste kształty ograniczone nerwami liści. Przy wysokiej wilgotności przebarwienia te czernieją. Bakterie przenoszone są z wodą, przez owady oraz z zakażoną rozsadą. Do infekcji roślin może dojść w temperaturze od 5°C do 30°. Gniciu sprzyja wysoka wilgotność powietrza oraz zwilżenie liści.

  • Unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin.
  • Utrzymywanie właściwej wilgotności.
  • Przestrzeganie zmianowania.
  • Usuwanie i niszczenie resztek roślinnych pozostałych po zbiorach.
  • Zapobiegawcze opryski biopreparatami Biosept Active lub Evasiol.

 

sałata

Jakie szkodniki stanowią zagrożenie dla sałaty?

Szkodnik

Objawy

Zwalczanie

 

Mszyce

 

Osłabiają wzrost młodych roślin oraz powodują deformację liści. Szkodniki te są wektorami choroby wirusowej – mozaiki sałaty.

 

  • Regularne niszczenie chwastów.
  • Dokładne przyorywanie zagonów.
  • Naturalni wrogowie  – złotooki, biedronki i bzygi.
  • Zwalczanie chemiczne preparatem Karate Zeon 050 CS  lub Mospilan 20 SP.

 

Błyszczka jarzyniówka

 

Powodują gołożery młodych roślin i zanieczyszczają wnętrze główek odchodami.

 

Bawełnica topolowo-sałatowa

 

Atakuje system korzeniowy sałaty i żerując przyczynia się do zahamowania jej dalszego wzrostu. Szkodnik ten stanowi największe zagrożenie dla upraw w okresie wiosennym.

 

 

Ślimaki

 

Żerując nocą wygryzają nieregularne dziury w liściach, zwłaszcza w najmłodszych. Przy dużej liczebności i braku ochrony mogą spowodować znaczne straty.

  • Ręczne zbieranie mięczaków.
  • Stosowanie pułapek piwnych.
  • Rozsypanie na grządkach mączki bazaltowej.
  • Zwalczanie chemiczne preparatem Ślimax GB.
Autor

Poradnik został napisany przez Eksperta Target, który od wielu lat pomaga czytelnikom rozwiązywać problemy związane z uprawą, pielęgnacją i ochroną roślin.

Miłość do roślin i pasja do ogrodnictwa naszego Eksperta pomaga mu w tworzeniu wartościowych poradników, które szczególnie przydatne są ogrodnikom amatorom oraz posiadaczom ogródków działkowych.

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!