W jaki sposób uprawiać i pielęgnować cebulę?

Cebula należy do jednych z najchętniej uprawianych warzyw. Nie może jego zabraknąć zarówno w kuchni, jak i na grządkach w ogrodzie. Duży wybór odmian sprawia, że stajemy często przed dylematem co wybrać. Ponadto aby cieszyć się zdrową cebulą z własnej uprawy należy pamiętać o odpowiednich zabiegach pielęgnacyjnych, które należy wykonać we właściwym terminie.

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować cebulę?

1. Czym charakteryzuje się cebula?

Skąd pochodzi cebula?

Cebula (Allium cepa) to warzywo należące do rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae). Obecnie cebula nie występuje już w stanie dzikim, natomiast jako warzywo uprawiana jest niemal we wszystkich krajach. Pochodzi z Azji Środkowej, gdzie uprawiana jest od bardzo dawna. Pierwsze wzmianki dotyczące uprawy i zbioru cebuli pochodzą sprzed około 5000 lat p.n.e. (rysunki cebuli znajdowane na wykopaliskach w Palestynie). Ponadto motywy cebuli znajdują się na malowidłach i płaskorzeźbach egipskich sprzed co najmniej 3200 lat p.n.e, co może wskazywać, że spożywano ją w dużych ilościach. Cebula była także regularnie uprawiana i jedzona przez starożytnych Rzymian.

? Czy wiesz, że prawidłowa nazwa botaniczna tego warzywa to czosnek cebula. Jest to bowiem gatunek należący do rodzaju czosnek. W użyciu jest jednak głównie nazwa cebula. Inne używane nazwy to m.in. cebula ogrodowa, cebula zwyczajna, dymka czy skulibaba.

Jak wygląda cebula?

Cebula tworzy bardzo skróconą łodygę (tzw. piętka). Kwiatostany wynoszone są w górę na dętych głąbikach, bardzo podobnych do liści. Głąbiki nad cebulą przechodzą przez tzw. łodygę pozorną, czyli rurkę tworzoną przez zwinięte i skrócone liście asymilacyjne. Częścią jadalną cebuli są mięsiste pochwy liściowe (białe, fioletowe, żółte) tworzące w dolnej części rośliny cebulę, czyli organ spichrzowy. Z cebuli wyrastają także liście asymilacyjne – zielone, obłe i dęte. Mogą być one spożywane jako zamiennik liści szczypiorku.   W drugim roku uprawy (jest to roślina dwuletnia) cebula wykształca pędy kwiatostanowe (głąbiki). Osiągają one wysokość 90-190 cm i zakończone są kulistymi baldachami zawierającymi od 50 do 1000 kwiatów. Owocem są torebki zawierające zwykle 6 trójgraniastych czarnych pomarszczonych nasion. W 1 gramie znajduje się ich od 250 do 370 sztuk. Cebula wytwarza wiązkowy system korzeniowy sięgający 30-40 cm.

cebula

Jakie wartości odżywcze ma cebula?

Cebula zawiera glikozydy, w tym najważniejszy dwusiarczek alilo-propylowy. To właśnie ten składnik jest odpowiedzialny za większość właściwości leczniczych. Poza tym cebula zawiera wiele enzymów, które usprawniają trawienie i metabolizm oraz cenne składniki mineralne takie jak siarka, żelazo, magnez, mangan, potas, wapń czy fosfor). Warzywa te zawierają także mnóstwo witamin (witamina A, witamina B, witamina C, witamina E, flawonoidy, glukokinina). W 100g cebuli znajduje się około 40 kcal na które składa się białko (1,10 g), węglowodany (9,34 g) oraz tłuszcze (0,10 g). Woda w cebuli stanowi 89,1%.      

Czy cebula posiada właściwości zdrowotne?

Cebula posiada silne właściwości lecznicze. Sok z cebuli działa jak prawdziwy antybiotyk. Niszczy bakterie, które powodują infekcje skóry, w tym gronkowca złocistego. Dzięki swoim właściwościom cebula jest używana do leczenia ran, czyraków, ropni, oparzeń, pęknięć skóry i trądziku. Ponadto ma działanie przeciwzapalne i wykrztuśne, ponieważ ułatwia pozbywanie się wydzieliny zalegającej w gardle, upłynniając ją. Stanowi idealny lek na wszelkiego rodzaju infekcje górnych dróg oddechowych, w tym zapalenie gardła, zatok przynosowych, zapalenie krtani czy zapalenie oskrzeli. W naturalnej medycynie wykorzystuje się także bulion cebulowy, który odblokowuje gardło i jest bardzo skuteczny podczas leczenia anginy i zapalenia migdałków. Przy innych dolegliwościach dróg oddechowych doskonałym rozwiązaniem jest tradycyjny syrop z cebuli z dodatkiem miodu lub cytryny. Cebula (zwłaszcza czerwona) zawiera także bioflawonoid - kwercetynę, który odpowiada za usuwanie z organizmu wolnych rodników oraz wykazuje działanie przeciwgrzybicze. Pomaga także w utrzymaniu prawidłowej masy ciała i detoksykacji organizmu ora w walce z cukrzycą (niski indeks glikemiczny).

Jak wykorzystać cebulę w kuchni?

Surowa cebula to skuteczny lek na wiele dolegliwości, dlatego zjadanie jednej dziennie daje nam gwarancję zdrowia. Popularne są także syropy z cebuli z dodatkiem miodu, soku z cytryny, z marchwi lub z pomidorów. Korzystnie na zdrowie wpływa też wywar z cebuli, który zawiera w sobie dużą ilość składników aktywnych. Cebula w kuchni ma nieograniczone zastosowanie. W postaci granulowanej jest wykorzystywana do sosów, zup, potraw z mięs (wołowina, wieprzowina, dziczyzna), twarogu czy sałatek. Cebula to także świetny dodatek do potraw smażonych. Nadaje potrawom niepowtarzany aromat i niecodzienny smak. Cebula jest uważana za warzywo pikantne, ale jest bardzo uniwersalna i znana w kuchni na całym świecie.

cebula

Czym wyróżnia się cebula szalotka?

Szalotka to cebula gniazdowa, tworząca gniazdo podłużnie-jajowatych drobnych cebul potomnych, z których można ją rozmnażać wegetatywnie. Gatunek ten pochodzi z Bliskiego Wschodu, a w Polsce jest uprawiana głównie amatorsko, w ogrodach działkowych i przydomowych. Szalotka jest ceniona za łagodny smak, najłagodniejszy ze wszystkich warzyw cebulowych (zwłaszcza odmiany o żółto-słomkowej barwie łusek). Można ją użytkować w różnych fazach wzrostu, rozpoczynając od zbiorów na szczypior w pęczkach (w gnieździe pozostawia się po 2 lub 3 cebule do dalszego wzrostu), a kończąc na zbieraniu w pełni dojrzałych, uformowanych cebul. Cebule są doskonalą przyprawą kuchenną oraz świetnym i smacznym uzupełnieniem do kanapek. Można je też wykorzystać do przygotowywania marynat, konserw i sosów.

? Czy wiesz, że prawidłowa nazwa botaniczna tego rodzaju cebuli to czosnek askaloński (Allium ascalonicum). Z racji na licznie tworzonych cebul potomnych cebula szalotka nazywana jest także cebuloczosnkiem lub cebulą rodzinną.

Które odmiany cebuli warto uprawiać?

  • Cebula 'Stuttgarter Riesen' - odmiana o dużych, spłaszczonych cebulach o jasnej słomkowo-żółtej łusce. Miąższ kremowy o lekko ostrym smaku. Odmiana plenna, przeznaczona do bezpośredniego spożycia i przechowywania.
  • Cebula 'Wolska' - odmiana późna, plenna. Cebule duże, kuliste o słomkowo-żółtej łusce. Miąższ biały o charakterystycznym ostrym smaku. Polecana do wielkotowarowej uprawy w rejonach o długim okresie wegetacji. Uprawiana z siewu wprost do gruntu, z rozsady oraz na dymki. Wymaga wczesnego siewu. Szczególnie przydatna do długotrwałego przechowywania.
  • Cebula 'Sochaczewska' - odmiana późna , przydatna do długotrwałego przechowywania. Cebule duże, kuliste o słomkowo-brązowej dobrze przylegającej łusce. Miąższ biały , łagodny w smaku.
  • Cebula 'Ławica' - odmiana późna o dużych, twardych, kulistych cebulach z dobrze przylegającą złotożółtą łuską, odpornych na urazy mechaniczne podczas transportu, zbioru czy obróbki. Odmiana ta nie jest podatna na mączniaka rzekomego, a w jej uprawie uzyskuje się plony porównywalne z plonami odmian heterozyjnych. Dobrze się przechowuje.
  • Cebula 'Rawska' - odmiana plenna, średniowczesna. Okres jej wegetacji wynosi 120-130 dni. Jest mniej wrażliwa na mniej sprzyjające warunki klimatyczne oraz glebowe. Można z niej uzyskać znacznie większy plon niż z innych odmian. Cebule duże, kuliste, wyrównane w kształcie, o masie 150-220 g. Łuska zewnętrzna słomkowożółta, średniej grubości, dobrze przylegająca. Miąższ biały, jędrny, delikatny. Zalecana do uprawy na dymkę.
cebula
  • Cebula 'Majka' - odmiana wczesna, której zbiór przypada już na połowę lipca (po około 105 dniach od siewu). Odmiana bardzo plenna o kulistym kształcie z dużym udziałem cebul o średnicy nie większej niż 7 cm i masie 110-130 g, złotożółtej barwie łuski. Nadaje się do krótkiego przechowywania do około połowy grudnia.
  • Cebula 'Eureka' - odmiana późna o wysokiej plenności i dużym udziale plonu handlowego. Wytwarza wyrównane, jednocześnie dojrzewające, duże cebule, kształtu romboidalnego do kulistego, o masie 150–200 g. Łuska ciemno słomkowa, błyszcząca, bardzo twarda, dobrze przylegająca, bez tendencji do pękania i obłuszczenia się. Miąższ jędrny, mięsisty o łagodnym, słodkim smaku. Przeznaczona do bezpośredniego spożycia i długiego przechowywania (nawet do połowy czerwca).
  • Cebula 'Globo' - odmiana późna tworząca duże, owalne cebule. Łuska okrywająca słomkowożółta. Przy uprawie z rozsady (siew na początku lutego) cebule osiągają masę 700-750g, zaś przy siewie bezpośrednim – 200-300g. Odmiana sałatkowa, łagodna, bardzo smaczna. Nie nadaje się do długiego przechowywania.
  • Cebula biała 'Finezja' - odmiana średnio wczesna (okres wegetacji około 120 dni) tworząca wyrównane, równomiernie dojrzewające, kuliste, białe cebule osiągające masę około 120-140g. Miąższ dość twardy, o łagodnym smaku. Odmiana charakteryzuje się dużą zawartością masy suchej (14,2%). Moe być uprawiana z siewu wprost do gruntu lub z rozsady (szybsze zbiory). Idealna do bezpośredniego spożycia lub produkcji dymki. Możliwość przechowywania aż do końca marca.
  • Cebula czerwona 'Karmen' - odmiana średnio wczesna (okres wegetacji 125-130 dni) charakteryzująca się kulistymi, lekko spłaszczonymi cebulami o intensywnej karminowo-fioletowej łusce. Miąższ niezwykle smaczny (słodko-pikantny) i ciekawie biało-fioletowo zabarwiony. Cebule wyrównane o średniej wadze około 100-120g. Polecana jako dodatek do sałatek i długiego przechowywania.
  • Cebula zimująca 'Hiberna' - odmiana średnio wczesna, typowo zimowa, (może zimować na polu), o jasnożółtym zabarwieniu łuski, przeznaczona do wczesno wiosennego zbioru pęczkowego i do obierania na biało. Cebule kuliste o silnym systemie korzeniowym osiągają wagę od 135-140g, szczypior silny ciemnozielony. Miąższ biały, o delikatnej konsystencji i doskonałym smaku.
  • Cebula zimująca 'Augusta' - odmiana ozima, polecana do uprawy na wczesny zbiór pęczkowy, który następuje około miesiąc wcześniej niż odmian uprawianych z dymki. Cebule kształtu kulisto-rombiodalnego, lekko spłaszczone o żółtozłocistej łusce i masie 110-120g. Miąższ białokremowy, lekko ostry. Wykazuje wysoką odporność na mączniaka rzekomego. Przydatna do bezpośredniego spożycia i krótkiego przechowywania (1-2 miesiące) w chłodnym pomieszczeniu.
  • Cebula szalotka 'Ambition' F1 - okrągła, kształtna, średnio wczesna szalotka o ciemnobrązowych, mocnych łuskach. Może być przeznaczona do wczesnych wysiewów, ponieważ nie wykazuje tendencji do wybijania w pędy kwiatowe. Odmiana wysoko plenna o dużej zawartości suchej masy. Ma spore wymagania wodne, najlepiej plonuje na żyznym stanowisku. Bardzo dobra do długiego przechowywania.
  • Cebula siedmiolatka 'Bajkal' - odmiana trwała, mrozoodporna, która na jednym miejscu może rosnąć przez kilka lat. Tworzy zgrubienie o białej barwie, które przechodzi stopniowo w zielone, sztywne, rurkowate liście o długości 30-40 cm. Siedmiolatkę użytkuje się głównie na szczypior, który w pierwszym roku uprawy uzyskujemy latem, a następnie corocznie już od wczesnej wiosny.
  • Cebula siedmiolatka 'Red Toga' -  wieloletnia, mrozoodporna odmiana o zgrubieniach w atrakcyjnym, purpurowo-czerwonym kolorze który przechodzi stopniowo w zielone, rurkowate liście. W jednym miejscu może rosnąć około 4-5 lat. Rozrasta się silnie tworząc kępki. Zawiera duże ilości witaminy C, A oraz żelaza. Idealna do jajecznicy, twarogu, sałatek, zup.
cebula

2. W jaki sposób uprawia się cebulę?

Jakie wymagania klimatyczne i wodne ma cebula?

Ze względu na płytki system korzeniowy roślina wrażliwa jest na niedobór wody. Nawadnianie jest konieczne szczególnie w okresach suszy. Nieco mniej wrażliwa na niedobory wody jest cebula uprawiana z dymki. Cebula najlepiej rośnie i rozwija się przy wczesnej, długiej i chłodnej wiośnie oraz dostatecznej ilości opadów po wysiewie. W tych warunkach rośliny wytwarzają silny system korzeniowy i dużą liczbę liści, jeszcze przed momentem formowania się cebul. Faza ta następuje w czerwcu i jest związana z długością dnia. Gdy dzień się wydłuża rośliny formują cebule bez względu na liczbę liści. Jeśli jest ich mało cebule będą małe, a plon niski. Z kolei od lipca cebula wymaga ciepłej, suchej pogody. Prawidłowe doschnięcie cebuli, warunkujące jej zdrowotność, a następnie dobre przechowywanie, przebiega tylko w warunkach suchych.

Czy wszystkie gleby nadają się pod uprawę cebuli?

Cebula najlepiej udaje się na glebach dobrze przepuszczalnych, żyznych i bogatych w próchnicę. Duże znaczenie dla powodzenia uprawy cebuli ma odczyn gleby, dlatego koniecznie przed rozpoczęciem uprawy sprawdźmy pH gleby choćby najprostszym pH-metrem. Cebula najlepiej rośnie w glebie o pH pomiędzy 6,5 do 7,0. Glebę o odczynie pH poniżej 6,0 należy koniecznie zwapnować stosując Dolomit ogrodniczy Target. Ponadto gleby zbyt ubogie warto wzbogacić w materię organiczną (np. kompost) lub dodać Humus, który poprawi jakość i właściwości podłoża.

Jakie wymagania pokarmowe ma cebula?

Wymagania nawozowe cebuli są dość wysokie, dlatego uprawia się ją na glebach nawożonych obornikiem jesienią poprzedniego roku. W przypadku braku dostępu do świeżego obornika warto zastosować Obornik granulowany .Nie zaleca się jednak nawozić obornikiem wiosną, tuż przed siewem. Bardzo dobrze cebula reaguje na nawożenie kompostem, który powinien stanowić podstawę naszego nawożenia na działce. W przypadku pojawienia się objawów niedoborów składników zaleca się stosować nawożenie mineralne. Cenne makro- i mikroelementy zapewni Nawóz granulowany do warzyw Target.

cebula

Dlaczego co roku nie uprawia się cebuli w tym samym miejscu?

Ze względu na zwiększone niebezpieczeństwo wystąpienia chorób (mączniak rzekomy cebuli, alternarioza cebuli czy biała zgnilizna cebuli) oraz szkodników (zwłaszcza śmietki) bezpieczniejsza jest uprawa cebuli w płodozmianie. Należy ją uprawiać na tym samym polu nie częściej niż co 3-4 lata. Cebuli także nie należy uprawiać po innych warzywach z tego samego rodzaju (np. po szczypiorku czy czosnku), gdyż mają one wielu wspólnych wrogów. Dobrym przedplonem dla cebuli są ogórki i fasola szparagowa. Nie powinniśmy jej natomiast uprawiać po burakach, ziemniakach, selerze i marchwi.

Czy cebula wymaga odchwaszczania i spulchniania podłoża?

Niezależnie od tego czy uprawiamy cebulę z dymki, czy z rozsady, po wysadzeniu na grządki, pielęgnacja jest podobna. Przede wszystkim spulchniamy glebę pomiędzy rzędami i usuwamy chwasty. Spulchnianie gleby w uprawie cebuli korzystnie wpływa na plony. Warto unikać zaskorupiania się powierzchni gleby, dlatego korzystne jest jej spulchnianie co najmniej kilka razy sezonie. Ponadto kilkukrotne wzruszanie gleby uniemożliwia rozwojowi chwastów. Niepożądane rośliny stanowią problem, zwłaszcza w początkowym okresie uprawy. Należy wiec regularnie usuwać chwasty, wyrywając je ręcznie bądź za pomocą motyczki czy pazurków. Aby nie uszkadzać korzeni cebuli, glebę należy wzruszać na głębokość nie większą niż 3-4cm. Cebula z czasem sama hamuje wzrost chwastów poprzez cieniowanie i przygniatanie ich szczypiorem.

Kiedy rozpocząć zbiór cebuli?

Do zbiorów cebuli możemy przystąpić gdy ponad połowa szczypioru na grządce jest załamana. Za idealny termin uważa się moment gdy 70 - 80% roślin na grządkach ma załamany szczypior ale na każdej roślinie są jeszcze 3 - 4 liście zielone. Przeczekanie ze zbiorem dłużej znacznie skróci możliwy okres przechowywania.

W jaki sposób zbierać i przechowywać cebulę?

Po wykopaniu cebuli trzeba ją dosuszyć. Najlepiej zbiór przeprowadzić w dni pogodne, aby cebula mogła doschnąć na świeżym powietrzu. Cebula przeznaczona do przechowywania powinna mieć liście i zewnętrzne łuski zupełnie suche. Wybierając cebule do przechowywania odrzucamy te z widocznymi uszkodzeniami oraz z grubą szyjką. Składujemy w chłodnym i suchym pomieszczeniu ułożoną w skrzyneczkach, powieszoną w siatkach lub zaplecioną w warkocze.

cebula

3. W jaki sposób rozmnaża się cebulę?

Na czym polega uprawa z siewu wprost do gruntu?

Uprawa cebuli z siewu wprost do gruntu jest metodą stosunkowo najłatwiejszą i najtańszą. Daje także bardzo dobry materiał do przechowywania. Przy produkcji z siewu uzyskuje się jednak niższy plon niż przy uprawie z rozsady, czy z cebuli dymki. Ponadto wielkość cebul jest znacznie mniej wyrównana. Uprawę z siewu wprost do gruntu zaleca się stosować w rejonach o dłuższym okresie wegetacyjnym, bardzo wczesnej wiośnie i długiej, pogodnej jesieni. Wysiew cebuli należy dokonać możliwie jak najwcześniej. Dobrym terminem jest druga dekada kwietnia. Przy wcześniejszym siewie istnieje ryzyko uszkodzeń przez silniejsze wiosenne przymrozki (siewki wytrzymują przymrozki do -3st.C). Nasiona zaczynają kiełkować już przy temperaturze 6st.C, jednak najbardziej równomiernie przebiega kiełkowanie w temperaturze 18st.C. Cebulę uprawia się w rzędach co 30cm, jednak przy uprawie mechanicznej odległość tą można zwiększyć nawet do 50cm.

W jaki sposób uprawia się cebulę z rozsady?

Uprawa cebuli z rozsady wiąże się ze znacznie większymi kosztami produkcji. Zaletą jest jednak wyższy plon, a cebule są bardziej wyrównane. Uprawę z rozsady można stosować w rejonach o krótszym okresie wegetacji oraz na gruntach, które wiosną później obsychają. Ponadto cebule mają doskonałą wartość przechowalniczą. Rozsadę wysadza się w pole możliwie wcześnie aby rośliny dobrze się zakorzeniły i rozrosły jeszcze w okresie wiosennych chłodów. Produkcja rozsady trwa około 50 dni, przy czym siewek się nie pikuje. Dobra rozsada powinna mieć 3-4 liście. Po wysiewie należy zapewnić temperaturę około 16-18st.C. Przy wyższej temperaturze rozsada będzie wybiegnięta. Ponadto przed wysadzeniem do gruntu należy pamiętać o zahartowaniu rozsady. Na miejsce stałe rośliny wysadza się w rozstawie 30 x 8-10cm. Przy ręcznym sadzeniu można nieco skrócić korzenie, aby się nie zawijały. Nasada szczypioru powinna znaleźć się 0,5cm pod powierzchnią gleby.

Dlaczego warto uprawiać cebulę z dymki?

Cykl uprawowy cebuli z dymki trwa 2 lata. W pierwszym roku produkuje się tzw. dymkę, tj. drobną cebulę o średnicy 5-25mm. Dopiero w drugim roku z wysadzenia tych małych cebulek uzyskuje się cebule do spożycia. Uprawa z dymki pozwala na otrzymanie bardzo wczesnego, wysokiego i wyrównanego plonu. Cebula z dymki nie nadaje się jednak do długiego przechowywania, a sama produkcja jest dość kosztowna ze względu na trudności i kłopoty związane z uzyskaniem dobrej dymki. Zasada produkcji dymki polega na tym, aby stworzyć roślinom takie warunki, by rosły one możliwie jak najgęściej przy niedoborze składników pokarmowych i wody. Siew nasion na dymkę przeprowadza się zwykle w maju w rzędy co 15-20cm. Do zbioru dymka jest gotowa po około 100 dniach (gdy szczypior zżółknie). Wiosną drugiego roku uprawy małe cebulki wysadza się do gruntu w rozstawie 30 x 8-10cm. Sadzimy na takiej głębokości, aby wierzchołek znajdował się na poziomie gruntu.

? Czy wiesz, że niektóre gospodarstwa specjalizują się tylko w produkcji cebuli dymki. Dzięki temu w okresie wczesnowiosennym istnieje możliwość zakupu małych cebulek, które od marca możemy wysadzić do ogrodu. W ten sposób okres uprawy skracamy do jednego sezonu.

cebula

4. Jakie problemy wystepują w uprawie?

Jakie choroby najczęściej występują w uprawie cebuli?

Choroba

Objawy

Zwalczanie

 

Mączniak rzekomy cebuli

 

Zarodniki przenoszone są z wiatrem na sąsiednie uprawy cebuli. Rozwojowi choroby sprzyja stałe, kilkugodzinne zwilżenie liści (szczypioru) w nocy oraz bezdeszczowa i ciepła pogoda w ciągu dnia. Na liściach i pędach kwiatostanowych pojawiają się żółtawe, szybko powiększające się plamy. Liście i pędy kwiatostanowe ulegają zniekształceniu. Silnie opanowane liście wyginają się łukowato do ziemi, żółkną i zasychają. Reakcją chorej rośliny na te zmiany, jest masowe wytwarzania młodych liści. Powoduje to, że pod koniec wegetacji wykształcają się cebule o grubych, niezasychających szyjkach, które nie nadają się do przechowywania. Przy dużej wilgotności powierzana powierzchni żółtych plam rozwija się delikatny szarofioletowy nalot. Silnie porażone rośliny nie tworzą cebul.

 

  • Staranna selekcja dymki do nasadzeń.
  • Stosowanie wywaru ze skrzypu polnego.
  • Regularne usuwanie chwastów i wszystkich resztek roślinnych po zbiorze.
  • Usuwanie porażonych roślin.
  • Opryski fungicydami (Amistar 250SC, Signum 33WG lub Topsin M 500SC).

 

 

Alternarioza cebuli

 

Choroba rozwija się w drugiej połowie lata, podczas ciepłej (21-32°C) i wilgotnej pogody. Objawem są ciemne, brązowo-fioletowe plamy na szczypiorze, które pokryte są aksamitnym nalotem grzybni. Choroba prowadzi do przyspieszonego zamierania liści. Łuski okrywowe cebuli pękają i pokrywają się ciemnymi plamami. Takie cebule nie nadają się do przechowywania.

 

  • Staranna selekcja dymki do nasadzeń.
  • Stosowanie wywaru ze skrzypu polnego.
  • Regularne usuwanie chwastów i wszystkich resztek roślinnych po zbiorze.
  • Usuwanie porażonych roślin.
  • Opryski fungicydami (Amistar 250SC, Signum 33WG lub Topsin M 500SC).

 

 

Biała zgnilizna cebuli

 

Objawy białej zgnilizny cebuli zauważamy po wyrwaniu rośliny z ziemi. Na gnijących cebulach widać watowatą, białą, zbitą grzybnię. Na grzybni zalegają czarne, twarde drobinki (sklerocja), wielkości ziaren maku. Jest to bardzo ważna cecha, która ułatwia rozpoznanie tej choroby cebuli. Choroba jest szczególnie groźna w uprawie cebuli ozimej z jesiennego siewu.

 

  • Prawidłowy płodozmian (należy zrobić co najmniej 3-letnią przerwę w uprawie warzyw cebulowych na danym miejscu).
  • Dokładna selekcja materiału wysadkowego (odrzuca się cebule wysadkowe i dymki z objawami chorób).
  • Usuwanie wszelkich resztek roślinnych z gleby.
cebula

Jakie szkodniki stanowią zagrożenie dla cebuli?

Szkodnik

Objawy

Zwalczanie

 

Śmietka cebulanka

 

Dorosły owad to oliwkowo-szara muchówka, o długości ciała 6-7 mm. Największe straty w uprawach wyrządzają kremowe lub żółtawe larwy, osiągające do 7 mm długości, które uszkadzają podziemne części roślin i drążą korytarze w cebuli. W ciągu roku pojawiają się dwa pokolenia śmietki. Muchówki pierwszego pokolenia wylatują pod koniec kwietnia, zaś larwy żerują od maja do początku lipca. Muchówki drugiego pokolenia pojawiają się w połowie lipca, zaś larwy żerują od końca lipca, aż do zbiorów. Mogą być przenoszone także do pomieszczeń przechowalniczych wraz z porażonymi warzywami. Największe straty śmietka powoduje, gdy rośliny z siewu znajdują się w fazie 2 - 6 liści. U uszkodzonych roślin nie wykształcają się korzenie, a tkanka gnije od dołu. Szczypior więdnie, żółknie i zasycha. Larwy drugiego pokolenia uszkadzają piętkę i wchodzą pomiędzy mięsiste łuski cebuli, drążąc w nich korytarze. Uszkodzone rośliny zaczynają gnić i nie nadają się do przechowywania.

 

  • Nie uprawiać warzyw cebulowych na tej samej grządce przez kolejne 4 lata.
  • Nowo zakładane grządki z cebulą zlokalizować jak najdalej od poprzedniej.
  • Uprawiać cebulę w rzędach na przemian z marchwią (aromaty tych warzyw dezorientują szkodniki i utrudniają im odnalezienie ulubionego warzywa).
  • Stosować wyciąg z wrotyczu pospolitego lub napar z bylicy piołun.
  • Odławianie szkodników na żółte tablice lepowe.
  • Po zakończeniu zbiorów glebę należy głęboko przekopać.
  • Opryski środkami owadobójczymi Karate Zeon 050 CS lub Mospilan 20 SP (oprysk należy wykonać w okresie kwitnienia bzu lilaka i po 10-14 dniach powtórzyć).
  • Zwalczanie chemiczne preparatem Karate Zeon 050 CS lub Mospilan 20 SP.

 

Wciornastek tytoniowiec

 

Stadium szkodliwym są zarówno owady dorosłe, jak i larwy. W efekcie ich żerowania na szczypiorze pojawiają się biało-srebrzyste plamki, które przy duży nasileniu szkodnika zlewają się zajmując większą powierzchnię, co prowadzi do deformacji i zasychania szczypioru. Może występować w 4-6 pokoleniach w ciągu sezonu wegetacyjnego.

 

 

  • Systematyczne usuwać chwasty.
  • Usuwanie resztek pożniwnych (mogą zimować w pozostałościach łusek cebuli lub chwastów).
  • Zwalczanie chemiczne preparatem Karate Zeon 050 CS lub Mospilan 20 SP.
Autor

Poradnik został napisany przez Eksperta Target, który od wielu lat pomaga czytelnikom rozwiązywać problemy związane z uprawą, pielęgnacją i ochroną roślin.

Miłość do roślin i pasja do ogrodnictwa naszego Eksperta pomaga mu w tworzeniu wartościowych poradników, które szczególnie przydatne są ogrodnikom amatorom oraz posiadaczom ogródków działkowych.

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!