Miechunka pomidorowa – uprawa, wymagania i zbiór owoców

Miechunka pomidorowa (Physalis ixocarpa) to warzywo uprawiane dla owoców, które z wyglądu są podobne do pomidorów. Obie te rośliny są spokrewnione, należą do rodziny psiankowatych, podobnie jak bakłażan, papryka i ziemniak.

Miechunka pomidorowa pochodzi z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, gdzie była uprawiana przez Indian już w czasach prekolumbijskich. Znana jest pod wieloma nazwami, m.in. miechunka lepka, miechunka skórzasta, tomatillo, zielony pomidor. Miechunka pomidorowa, podobnie jak jej bliska kuzynka miechunka peruwiańska, jest byliną, ale uprawia się ją jako roślinę jednoroczną. Dorasta do 70-200 cm (w zależności od odmiany).

Owoce miechunki pomidorowej nawet po dojrzeniu zwykle są zielone, rzadziej fioletowe lub żółte (w zależności od odmiany). Na roślinach rozwijają się w zielonych osłonkach podobnych do papierowych lampionów. Przypominają wtedy dość popularną miechunkę rozdętą, którą w Polsce uprawia się w ogrodach jako roślinę ozdobną (jej „lampiony” są pomarańczowe).

W sklepach owoce miechunki pomidorowej są rzadkością, ale łatwo za to kupić nasiona. Z własnych owoców przygotowywać można egzotyczne dania. To jeden z podstawowych składników salsy verde (zielonej salsy) – słynnego meksykańskiego dania. Dodaje się do niego również cebulę, kolendrę, chili oraz sok z limonek. Owoce miechunki pomidorowej są pyszne także w innych daniach smażonych i duszonych, zarówno z mięsem, jak i warzywami.

Wywar z owoców dodaje się do ciasta na tamal – indiańskiego dania znanego tysiące lat temu, które do dziś jest popularne w Meksyku i jest atrakcją turystyczną. Ciasto z mąki kukurydzianej, nafaszerowane zwykle mięsem lub serem, owinięte liściem z kukurydzy, gotuje się na parze i serwuje z salsą. W meksykańskiej medycynie ludowej wywar z miechunki pomidorowej jest uważany za prozdrowotny. Stosuje się go na cukrzycę oraz bakteryjne infekcje.

Choć miechunka pomidorowa wygląda egzotycznie, nie jest trudna w uprawie. Wymagania ma podobne jak pomidor, ale jest od niego bardziej odporna na chłód i choroby. Jej owoce mają dużą wartość odżywczą. W surowych jest około 93% wody, a także około 1% kwasku  cytrynowego, wapń, magnez, żelazo oraz witaminy A, B1, B3 i C. Owoce zawierają też kwercetynę (flawonoid), która stosowana jest w leczeniu alergii. Ten związek ma też hamować replikację wirusa powodującego COVID-19. Ponadto w ich składzie są antocyjany (najwięcej w fioletowych odmianach), które są zalecane w profilaktyce miażdżycy.

Owoce miechunki pomidorowej nadają się jedzenia na surowo, lecz są wtedy mniej słodkie i smaczne niż po obróbce termicznej. Dlatego najczęściej są spożywane gotowane, pieczone, grillowane lub duszone. W takiej postaci najlepiej komponują się też z papryczkami chili.

Przeczytaj także: Batat (słodki ziemniak) – uprawa w Polsce od sadzonki do zbioru

Miechunkę pomidorową rozmnaża się z nasion. Siać je trzeba na rozsadę, ponieważ to warzywo wymaga ciepła wiosną, a polski klimat jest kapryśny. Poza tym miechunka pomidorowa owocuje nieprzerwanie – wcześnie posiana dłużej rodzi owoce (do 2 kg z krzaka).

Najlepszy termin siewu miechunki pomidorowej to druga połowa marca. Może ewentualnie siać ją także w pierwszych dniach kwietnia. Nasiona wysiewa się w skrzynkach napełnionych ziemią ogrodniczą, jak Gotowe podłoże do siewu i pikowania. Skrzynki trzeba ustawić w ciepłym pomieszczeniu, w którym temperatura wynosi 20-22⁰C (w chłodzie nasiona nie wschodzą). Kiełkowanie trwa około 7 dni.

Gdy roślinki wypuszczą po dwa listki właściwe, należy je przepikować do osobnych doniczek o średnicy 7-10 cm. Odpowiedni substrat to np. Gotowe podłoże do pomidorów i warzyw. Młodym miechunkom pomidorowym wystarcza temperatura 17-20⁰C. Ich pielęgnacja polega na umiarkowanym podlewaniu i zapewnieniu dużej ilości światła. Rozsadę – cztery sztuki na metr kwadratowy – sadzi się gruncie od 20 maja do 10 czerwca.

Przeczytaj także: Co siejemy w marcu? Wysiew warzyw i kwiatów w marcu

Słoneczne i zaciszne – takie powinno być stanowisko dla miechunki pomidorowej. W półcieniu także dobrze rośnie, ale słabo owocuje. To warzywo można uprawiać w gruncie, szklarni, tunelu foliowym, na balkonie i podwyższonych grządkach.

Ziemia musi być żyzna, przepuszczalna, z dużą ilością próchnicy, łatwo się nagrzewająca (podobne warunki lubią papryka i pomidor). Odpowiedni odczyn gleby – od lekko kwaśnego do lekko zasadowego (pH 5,5-7,5), czyli szeroki jak na warzywo. Glebę pod roślinami warto ściółkować, np. biowłókniną z wełny owczej lub słomy.

Miechunka pomidorowa dobrze rośnie zarówno w gruncie, jak i w donicach. Pojemnik powinien mieć około 10 l pojemności (na jedną roślinę). Napełnia się go kompostem lub mieszanką przygotowaną np. z Gotowego podłoża do pomidorów i warzyw oraz naturalnego nawozu, jak Nawóz ekologiczny do pomidorów, ogórków i ziół (100% masy roślinnej) czy Obornik bydlęcy granulowany.

Przeczytaj także: Uprawa warzyw na podwyższeniach – poradnik

W uprawie miechunki pomidorowej bardzo ważne jest zasilenie ziemi przed jej posadzaniem. To warzywo najlepiej rośnie w 1, 2 i 3 roku po nawożeniu obornikiem albo dużej dawce kompostu. Lubi być również nawożone podczas wzrostu.

Miechunka pomidorowa ma wymagania pokarmowe podobne jak pomidor, ale jest bardziej od niego podatna na wybieganie, co skutkuje pokładaniem się i łamaniem pędów. Dlatego należy unikać stosowania nawozów zawierających dużo azotu (wyjątek: uboga ziemia). Najlepsze są preparaty o wolnym działaniu, naturalne, jak Biohumus Max Warzywa i Owoce (z biohumusem dżdżownic) oraz Nawóz ekologiczny do warzyw (100% masy roślinnej). Miechunki pomidorowe nawozi się raz w tygodniu. Nawóz dodaje się do wody w konewce i podlewa rośliny.

Przeczytaj także: Obornik granulowany – jak stosować jesienią

W polskim klimacie miechunki pomidorowe zaczynają kwitnąć w czerwcu (czasem pierwsze kwiatki pojawiają się już na rozsadzie). Owoce zbiera się po około 2 miesiącach od zapylenia kwiatów, zwykle od przełomu lipca i sierpnia. Roślina owocuje bez przerwy aż do przymrozków. Wielkość owoców miechunki pomidorowej zależy od odmiany, żyzności ziemi, podlewania. Największe są wielkości piłki tenisowej. Za najlepsze w smaku uważane są jednak owoce mniejsze.

Owoce miechunki pomidorowej zbiera się zanim w pełni dojrzeją. W smaku są kwaskowate, pachnące jak rabarbar, mało słodkie (stają się słodsze pod obróbce termicznej). Im bardziej niedojrzałe owoce, tym bardziej kwaskowaty jest ich smak. Odpowiedni moment na zbiór można poznać po osłonkach owoców przypominających lampiony – stają się bardziej suche (jak bibuła) i często pękają.

Skórka owoców miechunki pomidorowej jest lepka. Zawiera bowiem naturalny wosk, których chroni owoce przed wysychaniem. Dlatego podczas usuwania osłonek i krojenia owoców ręce stają się lekko klejące. Aby się pozbyć lepkości, wystarczy dłonie umyć. Z owoców nie usuwa się skórki ani licznych, drobnych nasion. Osłonki są niejadalne; może je kompostować.

Świeże miechunki pomidorowe można przechowywać w temperaturze pokojowej przez około tydzień. W lodówce trwałość zachowują dłużej. Przechowują się lepiej, jeśli nie usunie się łusek okrywających owoców (razem z woskiem zapobiegają wysychaniu owoców). W odróżnieniu od pomidorów, owoce miechunki pomidorowej nie są podatne na obtłuczenia.

Przeczytaj także: Gdy pomidory nie dojrzewają – 6 przyczyn

Miechunka pomidorowa potrzebuje nieco więcej wody niż np. pomidor. Należy ją podlewać obfite, ale unikając zalewania korzeni. Ilość wody i częstotliwość podlewania trzeba dostosować do pogody. Przez bujne ulistnienie tego warzywa woda intensywnie transpiruje, zwłaszcza podczas upalnej i wietrznej pogody, co sprawia, że może więdnąć. Jeśli przesuszenie jest krótkie, po podlaniu odzyskuje wigor. Brak wody może jednak powodować przedwczesne opadanie owoców.

Do podlewania miechunki pomidorowej najlepsza jest woda odstała (z kranu lub deszczówka) nagrzana przez słońce. Podczas podlewania należy unikać podlewania na liście, gdyż sprzyja to rozwojowi chorób grzybowych. Co tydzień do konewki dodaje się działający wolno nawóz.

Przeczytaj także: Jak ograniczyć podlewanie – 10 pomysłów

Odporność miechunki pomidorowej na chłód jest nieco większa niż pomidora. Starsze rośliny potrafią przetrwać nawet około 0⁰C. Jednak nie wracają już do dobrej formy. Podobnie dzieje się, gdy dłużej trwa chłodna pogoda, z temperaturą kilka stopni powyżej zera.

Dlatego trzeba dbać, by miechunka pomidorowa nie zmarzła, zwłaszcza na przełomie maja i czerwca. Jeśli jest chłodno, szczególnie w maju, lepiej rozsadę posadzić później w miejscach docelowych. Albo chronić sadzonki, np. przykrywając je agrowłókniną. Dobrym rozwiązaniem są też niskie tunele foliowe oraz inne osłony.

Przeczytaj także: Jakie osłony stosowane są w uprawach ogrodniczych

Miechunka pomidorowa, w porównaniu z pomidorem, rzadziej jest niszczona przez szkodniki i choroby. Najwięcej problemów mogą sprawiać przędziorki oraz mączliki, zwłaszcza w uprawach pod osłonami. Aby się ich pozbyć, wykorzystać można ich naturalnych wrogów: dobroczynki kalifornijskie, dobroczynki swirskie, złotooki (do kupienia w sklepach ogrodniczych). Inny sposób ograniczenia liczebności szkodników, nie tylko na miechunce pomidorowej, to Żółte tablice lepowe do warzyw, owoców i roślin ozdobnych (do stosowania w ogrodzie) oraz Żółte tablice lepowe do doniczek (do użytku na balkonie).

Z chorób miechunka pomidorowa bywa porażana przez szarą pleśń i plamistość liści. W ich zapobieganiu oraz zwalczaniu pomaga Biosept Active Spray. To produkt na bazie ekstraktu z grejpfruta, w pełni naturalny i nietoksyczny.

Przeczytaj także: Jak zwalczać choroby roślin przy pomocy grejpfruta