Z artykułu dowiesz się:
Czym się różnią nornica i mysz? Sprawdź!
Oba gatunki są uważane za szkodniki w domu (mysz) oraz ogrodzie (zarówno mysz, jak i nornica). To małe gryzonie, których wspólną cechą są stale rosnące siekacze (przednie zęby). Nornica zaliczana jest do rodziny chomikowatych – spokrewniona jest np. z chomikiem, nornikiem i karczownikiem. Mysz należy do rodziny myszowatych. Jej kuzyni to np. myszoskoczek, szczur i bardzo popularna w ogrodach myszarka (popularnie nazywana myszą polną), która ma na grzbiecie charakterystyczną, ciemną pręgę. Nornica oraz mysz różnią się wyglądem i trybem życia. Wyrządzają nieco inne szkody.
1. Jak wyglądają nornica i mysz?
Nornica i mysz są podobne z wyglądu. Oba gatunki żyją w grupach. W Polsce występuje pospolicie nornica ruda (Clethrionomys glareolus). Jej charakterystyczną cechą jest szare futerko z rudym odcieniem na grzbiecie. Spodnia część ciała i boki są szare. Długość ciała nornicy (bez ogona) wynosi 8-13 cm. Ogon jest słabo owłosiony, pokryty łuskami. Często jest krótki, ale może też być długi – ma od 3 do 7 cm. Dlatego krótki ogonek nie jest cechą charakterystyczną, po której na 100% można rozpoznać nornicę (zdarzają się osobniki z długimi ogonami). Pyszczek nornicy jest lekko spiczasty, z dużymi wąsami. Uszy i czarne oczy są duże.
Mysz domowa (Mus musculus) także jest bardzo pospolita. Długość jej ciała wynosi 7-12 cm (bez ogona), czyli jest podobna do nornicy. Ciało myszy jest jednak bardziej smukłe (nornica przypomina grubszego chomika). Ogon (prawie bez włosów, pokryty łuskami) zwykle jest dłuższy niż nornicy – może mieć od 5 do 11 cm. Oczy są duże, czarne, podobne jak nornic. Większe są za to uszy, którymi zwierzątko porusza jak radarami (słyszy ultradźwięki).
Mysz ma szare futerko, czasem z lekko rudawym odcieniem na grzbiecie (znacznie mniej intensywnym niż w przypadku nornicy), oraz jaśniejsze na brzuchu. Pyszczek jest spiczasty, z dużymi wąsami. Inny wygląd mogą mieć myszy hodowane jako zwierzęta do towarzystwa, laboratoryjne i na karmę, np. dla ptaków. Często są one białe, rude lub wielobarwne, z dłuższym futerkiem albo czerwonymi oczami.
Nornica często jest mylona z myszą, ale też nornikiem i karczownikiem. Mysz zaś jest podobna z wyglądu nie tylko do nornicy, ale też myszarki i ryjówki. Zniszczenia spowodowane przez mysz są podobne do szkód spowodowanych przez szczury.
Przeczytaj także: Jak dbać o przydomowe szambo – praktyczne wskazówki
2. Gdzie występują nornice i myszy?
Nornica nigdy nie wchodzi do domów, budynków gospodarskich, altan czy garaży. Chętnie jednak zasiedla ogrody, działki, pola i łąki położone blisko lasów liściastych i mieszanych. Aktywna jest głównie wieczorem i w nocy. Jej inwazje najczęściej mają miejsce na przełomie lata i jesieni, gdy pojawia się liczne, młode pokolenie. Łatwo wtedy zauważyć ślady jej działalności. W jedną noc nornica potrafi przekopać trawnik, warzywnik czy plac zabaw dla dzieci. Zostawia sieć płytkich, długich korytarzy, najczęściej usytuowanych wzdłuż krawężników, fundamentów, ogrodzeń, podwyższonych grządek. Kryjówki i gniazda nornica buduje zwykle w stosach kamieni, pod gałęziami, deskami, w pniach drzew (potrafi się wspinać). Robi zapasy na zimę.
Mysz, w odróżnieniu od nornicy, występuje zarówno na zewnątrz, np. w ogrodach, sadach, na polach i działkach, jak i w wewnątrz budynków, m.in. w domach, altanach, stajniach, stodołach, oborach, piwnicach, spiżarniach, strychach. Potrafi podróżować na gapę np. na statkach, dzięki czemu zasiedliła wszystkie kontynenty. Naukowcy wysłali mysz nawet w kosmos! W ogrodzie jej obecność zdradzają okrągłe wejścia do nor, często umieszczone wśród traw, pod drzewami i krzewami.
Inwazja myszy do domów i innych budynków odbywa się jesienią. Ten gryzoń potrafi wchodzić np. przez uchylone drzwi czy otwory wentylacyjne bez siatek. Jeśli elewacja jest chropowata albo rosną na niej pnącza może się po nich wspinać – w taki sposób dostaje się nawet do mieszkań położonych na wyższych piętrach. Mysz najbardziej jest aktywna wieczorem i w nocy, czyli podobnie jak nornica, ale często żeruje również w dzień. Nie robi zapasów na zimę.
Przeczytaj także: Norniki w ogrodzie – 5 sposobów zwalczania
3. Co jedzą nornice i myszy?
Nornica zjada pokarm mieszany, jak liście, korzenie, kłącza, owady, nasiona, owoce, pąki, cebulki kwiatów, jaja ptaków, żaby, larwy. Od wiosny do jesieni, gdy jedzenia ma dużo, gromadzi zapasy (np. owoce jarzębiny, nasiona klonu, żołędzie, bukowe orzeszki) w specjalnie przygotowanych komorach. Korzysta z nich zimą, gdy nie może znaleźć innego pokarmu (jest aktywna cały rok, ale zimą mniej). W tym okresie często obgryza korę z młodych drzewek i krzewów. Do smakołyków nornicy należy młoda trawa: źdźbła, korzenie, kłącza. Skutki jej żerowania na trawniku to długie, płytkie korytarze.
Mysz jest wszystkożerna. W ogrodzie zjada np. nasiona traw, owady, owoce, warzywa, liście, orzechy, owady. Sieje spustoszenie w kuchni i spiżarni, zjadając praktycznie wszystko – od kaszy, mąki i makaronu, po wędliny, ser i pieczywo. Przy okazji zanieczyszcza żywność odchodami. W budynkach gospodarczych smakuje jej pasza dla zwierząt oraz praktycznie wszystkie płody rolne, w tym warzywa, owoce, zboża. Mysz, podobnie jak nornica, jest aktywna cały rok, ale nie robi zapasów na zimę.
Przeczytaj także: Najczęściej występujące problemy z trawnikiem – top 10
4. Jak rozmnażają się nornice i myszy?
Nornice zwykle rozmnażają się od kwietnia do października, ale jeśli mają dużo pożywienia, czas godów jest dłuższy. Ciąża nornic trwa około 21 dni. Młode przychodzą na świat w gniazdach wymoszczonych mchem i trawą, schowanych w pniach, pod korzeniami lub kamieniami. W każdym miocie jest zwykle po 5 młodych (czasem więcej), które już po 2-3 miesiącach także zaczynają się rozmnażać. Przeciętnie samice nornic mają po 4 mioty rocznie. Nornice żyją do 2 lat. Co kilka lat obserwuje się masowe występowanie tych gryzoni. Przypuszcza się, że może to mieć związek z dostępnością żołędzi, które nornice chętnie zjadają (mniej więcej co 4 lata dęby zawiązują więcej żołędzi).
Mysz domowa rozmnaża się prawie cały rok. Gniazdo buduje w norach umieszczonych np. pod podłogą, w meblach, zakamarkach i termoizolacji budynków. Jako wyściółkę wykorzystuje pocięte zębami gazety, książki, ubrania, folię, sierść zwierząt gospodarskich, a także trawę i inne rośliny. Ciąża trwa, podobnie jak u nornic, około 21 dni. W miocie jest jednak zwykle więcej młodych – przeciętnie 4-9. Miotów jest też więcej, bo nawet 10 w roku. Młode już po 2-3 miesięcach zaczynają się rozmnażać. Długość życia myszy jest podobna jak nornicy, czyli do 2 lat (myszy hodowlane żyją dłużej).
Zarówno nornica, jak i mysz rozmnażają się bardzo szybko, jeśli mają dogodne warunki, np. dostęp do dużej ilości pokarmu.
Przeczytaj także: Jak się pozbyć kuny – 5 sposobów
5. Dlaczego nornica i mysz są szkodnikami?
Oba gryzonie wyrządzają szkody w ogrodach, a myszy – również w budynkach. Myszy zjadają plony i przechowywane produkty oraz zanieczyszczają je swoimi odchodami. Niszczą gazety, dokumenty, książki, tkaniny, meble, podłogi, ściany, termoizolację. Zdarza się, że zakładają gniazda w skrzynkach elektrycznych, co może przyczynić się do pożaru. Nornice też zjadają plony, ale jedynie w ogrodzie. Potrafią za to – dosłownie – przekopać trawnik, warzywnik, rabaty. Zniszczenia bywają większe, niż w przypadku kreta.
Myszy i nornice są również żywicielami kleszczy (larw i nimf). To oznacza, że przyczyniają się do roznoszenia tych pasożytów, a wraz z nimi groźnych chorób, jak borelioza, odkleszczowe zapalenie opon mózgowych, babeszjoza. Zwalczanie myszy i nornic to profilaktyka, by w ogrodzie kleszczy nie było.
W odchodach mysz i nornic mogą znajdować się niebezpieczne dla zdrowia człowieka patogeny. Szczególnie niebezpieczny jest hantawirus wywołujący u ludzi gorączkę krwotoczną z zespołem nerkowym oraz hantawirusowy zespół płucny.
Jak pozbyć się nornic i myszy? Nornice (a także krety) wypłasza z ogrodu Kretomax koncentrat. Preparat zawiera wyciąg z lawendy (substancja aktywna), czosnku pospolitego (intensyfikuje zapach preparatu) oraz rącznika pospolitego (nośnik zapachów). Po wykonaniu oprysku terenu roztwór naturalnych olejków, zawartych w preparacie, przedostaje się wraz z wodą do gleby. Substancja czynna przenika do nor oraz pokrywa zapachem ich potencjalne pożywienie. Ze względu na połączenie zmysłu powonienia ze zmysłem smaku szkodniki zmuszone są do opuszczenia chronionego przez preparat miejsca bytowania i żerowania.
W zwalczaniu myszy sprawdza się np. Granulat na myszy i szczury, który można stosować wewnątrz oraz na zewnątrz budynków. W sklepach ogrodniczych dostępne są też m.in. żywołapki, a także elektryczne odstraszacze (emitujące ultradźwięki niesłyszalne przez ludzi). Populację nornic i myszy bardzo ograniczają drapieżniki, zwłaszcza koty, sowy, myszołowy, sokoły, kuny, bociany. Polują też na nie zaskrońce oraz ropuchy.
Przeczytaj także: Jak skutecznie zabezpieczyć ogród przed kleszczami
