Rozmnażanie krzewów ozdobnych za pomocą sadzonek zdrewniałych.

Wyhodowanie krzewów ozdobnych w swoim ogrodzie przynosi wiele radości i satysfakcji każdemu miłośnikowi roślin. Dzięki samodzielnemu rozmnażaniu ciekawych gatunków i odmian mamy możliwość w niedrogi sposób uzyskać wiele roślin, które w niedalekiej przyszłości będą największą atrakcją ogrodu.

Rozmnażanie krzewów ozdobnych za pomocą sadzonek zdrewniałych.

1. Czym charakteryzuje się sadzonkowanie?

Co to są sadzonki?

Sadzonka to część rośliny (najczęściej pęd, ale także może to być liść lub korzeń), która po oddzieleniu od rośliny matecznej i po umieszczeniu jej w odpowiednich warunkach jest zdolna do regeneracji brakujących części. Po wytworzeniu korzeni lub pąków potrafi samodzielnie rosnąć i rozwijać się. Dzięki sadzonkowaniu można uzyskać dużą ilość nowego materiału roślinnego.

Dlaczego zdrewniałe sadzonki pędowe są najpopularniejsze?

Przez sadzonki zdrewniałe rozmnaża się najczęściej gatunki lub odmiany, które posiadają dużą zdolność regeneracji. Jest to metoda najtańsza i najłatwiejsza, a zadowalające efekty ukorzeniania osiągnie każdy amator ogrodnictwa.

sadzonki

Jakie czynniki sprzyjają ukorzenianiu się sadzonek?

Zdolność do wytwarzania korzeni przez krzewy ozdobne uwarunkowana jest całym szeregiem wielu czynników. Różnice w tworzeniu części podziemnej rośliny obserwuje się nawet pomiędzy odmianami tego samego gatunku. Okres ukorzeniania zależy od indywidualnych właściwości roślin. Na łatwość wytwarzania korzeni wpływa stan rośliny matecznej, z której ścinamy pędy na sadzonki. Jeśli materiał rozmnożeniowy pobieramy z roślin zdrowych, dobrze odżywionych i pielęgnowanych wówczas proces ukorzeniania przebiega szybciej i łatwiej.

Informacja Porada: Sadzonki najlepiej pozyskiwać z młodszych roślin, które rosną na dobrze oświetlonych stanowiskach.

Jakie gatunki najlepiej rozmnażać przez sadzonki zdrewniałe?

  • Bez pospolity (Sambucus nigra) – to bardzo popularny w naszym kraju duży krzew ozdobny o kulistym do rozłożystego pokroju, osiągający zwykle do 4-5 metrów wysokości. Dekorację stanowią kwiatostany z drobnymi, kremowo-białymi kwiatkami oraz ciemno-granatowe owoce, które mają szerokie zastosowanie zarówno w medycynie, jak i w kuchni. Owoce są doskonałym składnikiem soków i wielu innych napoi. Krzewy bardzo łatwo rozmnaża się z niezbyt grubych sadzonek zdrewniałych, ciętych na granicy zeszłorocznych przyrostów.
  • Budleja Dawida (Buddleja davidii) – jest niepowtarzalnym krzewem, którego kwiaty mają zdolność przywabiania niezliczonej ilości owadów. Najpopularniejszym gościem rośliny są motyle oblegające silnie pachnące kwiaty. Najczęściej można spotkać odmiany o kwiatach białych, różowych, fioletowych lub żółtych. Krzew wymaga corocznego silnego cięcia. Sadzonki budleji pobiera się już w listopadzie, gdyż pędy nie są w pełni mrozoodporne. Najlepiej ukorzeniają się sadzonki grubości ołówka i długości do 15cm.
  • Karagana syberyjska (Caragana arborescens) nazywana także żółtą akacją ze względu na kwiaty, które bardzo chętnie odwiedzane są przez pszczoły. Krzew osiąga 4 m wysokości. Doskonale prezentuje się pojedynczo, jak i w zestawieniach z innymi krzewami. Nadaje się także na żywopłoty. Karagana syberyjska bardzo dobrze rozmnaża się za pomocą sadzonek pędowych długości do 25cm i średnicy powyżej 4mm.
sadzonki karagana
  • Dereń biały (Cornus alba) – należy do mało wymagających krzewów ozdobnych chętnie sadzonych zarówna na działkach, ogrodach przydomowych, jak i w zieleni miejskiej. Zwykle osiąga do 3 metrów wysokości. W okresie wegetacji główną ozdobą są kwiatostany z kremowo-białymi kwiatkami oraz białe owoce. Ponure jesienne i zimowe dni ożywiają jaskrawo-czerwone pędy. Gatunek, jak i liczne jego odmiany doskonale rozmnażają się z sadzonek pędowych, których długość może wynosić nawet do 30cm, a ich grubość powinna przekraczać 5mm.
  • Kalina koralowa (Viburnum opulus) – jest rozłożystym krzewem o luźnej koronie dorastającym do 4-5 metrów wysokości. Białe kwiaty zebrane są w duże baldachogrona, które ukazują się od maja do lipca. Dekoracją krzewu są także kuliste, szkarłatno-czerwone owoce. Przez sadzonki zdrewniałe można rozmnażać gatunek, jak i wiele jego cennych odmian.
  • Forsycja pośrednia (Forsythia x intermedia) – to charakterystyczny krzew ukazujący przed rozwojem liści jaskrawo-żółte, bardzo dekoracyjne kwiaty. Szczególnie popularne są okresie wielkanocnym, gdyż ich kwitnienie przypada właśnie na kwiecień. Gatunek osiąga 2-3 metry wysokości, jednak w uprawie dostępne są także niższe odmiany do mniejszych ogrodów. Forsycja doskonale ukorzenia się z sadzonek zdrewniałych. Pędy należy ciąć ostrożnie, gdyż międzywęźla są w środku puste i pozbawione rdzenia.
  • Pięciornik krzewiasty (Potentilla fruticosa) – to niewysoki krzew, dorastający do około 1 metra wysokości. Główną ozdobą są bardzo liczne, żółte kwiaty, które ukazują się od maja do października. Należy do niewielu gatunków o tak długim okresie kwitnienia. Krzewy bardzo dobrze znoszą nawet silne cięcie, które korzystnie wpływa na ich zdrowotność. Warto pamiętać o usuwaniu przekwitłych kwiatów, gdyż wówczas rośliny wyglądają efektowniej, a kwitnienie jest bardziej obfite. Rozmnażanie z sadzonek zdrewniałych jest bardzo łatwe.
sadzonki pięciornik
  • Hortensja krzewiasta (Hydrangea arborescens) – to chętnie uprawiany w naszych ogrodach krzew ozdobny o niepowtarzalnych kremowo-białych kwiatach, zebranych w ogromne kwiatostany, osiągające średnicę do 30cm. Spośród wszystkich hortensji ma najmniejsze wymagania uprawowe. Wskazane jest coroczne, silne skracanie pędów, dzięki czemu w kolejnym sezonie rośliny mają gęściejszy i bardziej zwarty pokrój. Ze względu na możliwość uszkodzenia przez silne mrozy pędy na sadzonki zdrewniałe ścina się już w listopadzie.
  • Perukowiec podolski (Cotinus coggygria) – to wysoki i rozłożysty krzew lub nieduże drzewko o bardzo zmiennym pokroju. Gatunek ma liście koloru zielonego, jednak najpopularniejsze są odmiany o purpurowo-czerwonym zabarwieniu. Od maja do lipca dekoracją są żółto-brązowe kwaty zebrane w okazałe wiechy na szczytach pędów. Szybko przekształcają się w bardzo dekoracyjne, puszyste owocostany, które wyglądem przypominają peruki (stąd nazwa krzewu). Perukowiec rozmnaża się z sadzonek zdrewniałych.

? Czy wiesz, że sadzonki perukowca podolskiego należy głęboko wysadzać do gruntu. Największy procent ukorzenionych sadzonek uzyskuje się, jeśli najwyżej położone pąki są równo, a nawet lekko pod powierzchnią gleby. Wyrastające z pąków młode pędy także się zakorzeniają.

  • Pęcherznica kalinolistna (Physocarpus opulifolius) – jest popularnym krzewem ozdobnym dorastającym do 2 m wysokości. Oprócz zielonolistnego gatunku często uprawiana jest żółtolistna odmiana ‘Luteus; oraz purpurowa odmiana ‘Diabolo’.  Oprócz liści dekorację stanowią biało-różowawe kwiaty zebrane w baldachy oraz czerwono-brązowe, szeleszczące na wietrze mieszki z żółtymi nasionami wewnątrz. Gatunek, jak i odmiany bez problemu rozmnażają się za pomocą sadzonek zdrewniałych.
  • Śnieguliczka biała (Symphoricarpos albus) – to krzew dorastający do 2 metrów wysokości o wzniesionych, cienkich pędach. Latem ukazują się nektarodajne, drobne, jasnoróżowe kwiaty. Główną ozdobą są jednak białe, gąbczaste jagody, które utrzymują się na krzewie nawet przez całą zimę. Rozmnażanie za pomocą sadzonek zdrewniałych jest najlepszym sposobem na otrzymanie nowych roślin.
sadzonki śnieguliczka
  • Jaśminowiec wonny (Philadelphus coronarius) – to popularny krzew osiągający zwykle do 3 metrów wysokości, o wzniesionym pokroju z pionowo ułożonymi pędami. Największą ozdobą są kremowo-białe, intensywnie pachnące kwiaty. Ma niewielkie wymagania uprawowe. Jaśminowiec doskonale rozmnaża się z sadzonek zdrewniałych.
  • Krzewuszka cudowna (Weigela florida) – to niewymagający krzew ozdobny osiągający do 2 m wysokości. Już w maju i czerwcu na tegorocznych przyrostach ukazują się bardzo licznie różowe kwiaty. Po przycięciu krzewuszka potrafi zakwitnąć kolejny raz pod koniec lata. Na przedwiośniu wskazane jest silne cięcie, dzięki któremu rośliny obficiej kwitną. Ucięte pędy warto wykorzystać na sadzonki zdrewniałe, które łatwo ukorzeniają się. Podczas ukorzeniania sztobry wymagają regularnego i obfitego nawadniania.
  • Ligustr pospolity (Ligustrum vulgare) – to jeden z najpopularniejszych gatunków żywopłotowych. Dorasta zwykle do 3m wysokości. Latem ukazują się drobne, białe kwiatki zebrane w stożkowate wiechy. Dekoracją są także okrągłe, granatowo-czarne, błyszczące pestkowce, które chętnie są zjadane przez ptaki. Krzew bardzo łatwo i szybko rozmnaża się za pomocą sadzonek zdrewniałych.
  • Tamaryszek drobnokwiatowy (Tamarix parviflora) – jest rozłożystym, luźnym krzewem z łukowato przewieszającymi się pędami, osiągający około 3 metrów wysokości. Wiosną cały krzew obsypany jest bardzo drobnymi, jasnoróżowymi kwiatami. Tamaryszek ma niewielkie wymagania. Urośnie nawet na słabszych glebach. Sadzonki ukorzeniają się bardzo szybko, a do jesieni osiągają nawet do 1 metra wysokości.
sadzonki tamaryszek
  • Róża dzika (Rosa canina) – popularny gatunek róży, który często stanowi podkładkę dla wielu szlachetnych odmian. Wyróżnia się niewielkimi wymaganiami, dzięki czemu z powodzeniem rośnie nawet na słabszych glebach. Ozdobę stanowią różowe kwiaty i czerwone owoce. Sadzonki sporządza się z jednorocznych pędów bocznych. Należy je wyłamywać razem z tzw. piętką, czyli z fragmentem dwuletniego drewna. Sadzonki zagłębia się niemal całkowicie w podłożu, pozostawiając na powierzchni tylko górny pąk.
  • Tawuła van Houtte’a (Spiraea vanhouttei) – to szybkorosnący krzew, osiągający do 2 metrów wysokości z łukowato wygiętymi pędami. W maju na dwuletnich pędach pojawiają się białe, drobne kwiaty, zebrane w wypukłe baldachogrona. Krzew kwitnie niezwykle obficie. Gatunek bardzo łatwo rozmnaża się za pomocą sadzonek zdrewniałych.
  • Tawuła japońska (Spiraea japonica) – to niewysoki i wyjątkowo atrakcyjny krzew dorastający do 1 metra wysokości. Gatunek ma jajowate, delikatnie piłkowane liście koloru zielonego, które u odmian mogą być żółte lub pomarańczowe. Od czerwca ozdobę stanowią różowe kwiaty zebrane w baldachogrona rozwijające się na szczytach tegorocznych przyrostów. Krzew lubi silne i coroczne cięcie. Bez problemu rozmnaża się za pomocą sadzonek pędowych.
  • Winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia) – to bardzo popularne i szybko rosnące pnącze, które osiąga do około 10 metrów wysokości. W ciągu jednego sezonu ma 2-metrowe przyrosty. Rośliny do wspinania wykorzystują wąsy czepne, które niekiedy mają przylgi pozwalające utrzymać się na gładkich powierzchniach. Główną ozdobą są dłoniaste liście, które jesienią przebarwiają się na intensywny, jaskrawo-czerwony kolor. Zielonożółte kwiatki ukryte są pomiędzy liśćmi i nie mają wartości dekoracyjnych. Natomiast jesienią ozdobą są fioletowo-czarne jagody, chętnie spożywane przez ptaki. Winobluszcz doskonale rozmnaża się z sadzonek pędowych długości około 30cm. Skuteczność ukorzeniania można poprawić poprzez głębokie sadzenie pędów.
sadzonki winobluszcz

2. W jaki sposób rozmnażać krzewy?

W jakim terminie ścinamy pędy na sadzonki zdrewniałe?

Sadzonki zdrewniałe pozyskuję się z roślin drzewiastych, które zrzucają liście na zimę. Przygotowuje się je ze zdrowych, silnych, bezlistnych i dostatecznie zdrewniałych pędów jednorocznych. Sadzonki zdrewniałe przygotowujemy w okresie spoczynku roślin. Najodpowiedniejszy jest termin od początku stycznia do końca marca. Wyjątek stanowią pędy roślin wrażliwych na mróz, które ścina się jesienią przed nadejściem mrozów. Należy także pamiętać aby nie ścinać sadzonek podczas silnych mrozów.

W jaki sposób przygotować sadzonkę?

Na sadzonki  najlepiej wykorzystać długopędy grubości 0,5-1cm z dobrze wykształconymi pąkami. Mniej przydatne są wierzchołkowe części pędu, ponieważ są najczęściej zbyt cienkie, niedostatecznie zdrewniałe oraz mają słabiej wykształcone pąki. Z pojedynczego długopędu w zależności od gatunku i odmiany otrzymujemy od jednej do kilku sadzonek. Bardzo ważne jest prawidłowe wykonanie cięcia. Gałązki należy ciąć ostrym sekatorem lub nożem na odcinki długości 15-25cm z co najmniej dwoma dobrze wykształconymi pąkami lub parami pąków. Dolne cięcie wykonuje się tuż pod pąkiem, prostopadle do osi pędu. Natomiast górne cięcie wykonuje się około 1cm nad pąkiem.

sadzonki1

Co zrobić z przygotowanymi sadzonkami?

W celu ograniczania wnikania patogenów wierzchołek sadzonki warto zabezpieczyć farbą emulsyjną z dodatkiem środka grzybobójczego (np. Topsin M 500 SC lub Rovral Aquaflo 500 SC). Następnie sadzonki wiążemy w pęczki i układamy pionowo lub pod kątem do skrzynek (np. po owocach). Kolejny krok to przysypanie sadzonek na około ¾ wysokości wilgotnym piaskiem, torfem lub trocinami. Tak przygotowany materiał rozmnożeniowy przechowujemy do wiosny w piwnicy lub w innym chłodnym pomieszczeniu. Optymalna temperatura podczas przechowywania to 0-4 stopnie C. Nie można dopuścić do przesuszenia pędów, dlatego co jakiś czas należy kontrolować wilgotność podłoża podczas przechowywania. Jeśli nie mamy odpowiedniego pomieszczenia sadzonki można zadołować na zewnątrz w przygotowanym wcześniej dołowniku o głębokości około 50cm wypełnionym wilgotnym piaskiem oraz dobrze zabezpieczonym przed mrozem. Do tego celu należy wybrać miejsce zacienione, najlepiej o wystawie północnej, o podłożu przepuszczalnym dla wody.

Informacja Porada: W przypadku przygotowywania sadzonek z wielu gatunków warto pamiętać o zaetykietowaniu pęczków. Wpisanie nazwy gatunku oraz odmiany będzie pomocne przy wysadzaniu sztobrów do gruntu.

W jaki sposób wspomóc ukorzenianie?

Na proces ukorzeniania sadzonek zdrewniałych stymulująco działają niektóre substancje wzrostowe. Przede wszystkim są to auksyny, które wchodzą w skład specjalnych preparatów zwanych ukorzeniaczami. Zastosowanie tych specyfików jest szczególnie ważne w przypadku odmian trudno korzeniących się. Przed umieszczeniem pędów w podłożu warto zastosować środek przyspieszający ukorzenianie (np. Korzonek D). Zanurzenie materiału rozmnożeniowego w preparacie pobudzi do wcześniejszego wytwarzania korzeni oraz przyspieszy wzrost roślin.

Kiedy i w jaki sposób wysadzamy sadzonki do gruntu?

Wczesną wiosną, gdy tylko rozmarznie ziemia sadzonki można wysadzić do gruntu (zwykle od kwietnia). Materiał rozmnożeniowy zagłębia się w przygotowanej wcześniej glebie, przy pomocy np. pikownika. Pędy umieszcza się w podłożu na taką głębokość, aby ponad ziemię wystawał tylko górny pąk lub para pąków. Ze względu na osiadanie gleby lepiej jest wysadzać sadzonki nieco głębiej niż za płytko. Ziemię wokół sadzonek należy docisnąć, aby dobrze przylegała do miejsca, w którym mają rozwinąć się korzenie. Po przeprowadzonym zabiegu nie można zapomnieć o obfitym podlaniu wysadzonych przyszłych roślin.

Informacja Porada: Wierzchołki sadzonek pomalowane białą emulsją ze środkiem grzybobójczym są pomocne przy wysadzaniu ich do gruntu, gdyż nie pomylimy się, gdzie jest góra, a gdzie dół. Ponadto w dalszej uprawie ułatwią zabiegi pielęgnacyjne (np. podlewanie lub odchwaszczanie), ponieważ będą lepiej widoczne.

Jakie podłoże i stanowisko jest najlepsze w czasie ukorzeniania?

Sadzonki najlepiej ukorzeniają się w glebie o dużej zawartości próchnicy, dostatecznie wilgotnej, dobrze spulchnionej i odchwaszczonej. Aby zapewnić odpowiednią wilgotność podłoża oraz uniemożliwić rozwój chwastów, glebę wokół sadzonek można wyściółkować korą, torfem lub trocinami. Wskazane jest aby ukorzeniające się sadzonki nie znajdowały się w pełnym słońcu. Wówczas sadzonki są narażone na szybsze przesychanie podłoża. Dlatego lepiej wybierać stanowiska osłonięte w półcieniu. Jeśli dysponujemy otwartą przestrzenią na pełnym słońcu warto nad ukorzeniającymi się sadzonkami zamontować specjalną tkaninę cieniującą.

tawuła

Jakie zabiegi należy wykonać w dalszej uprawie?

Regularne podlewanie i zapewnienie odpowiedniej wilgotności należy do podstawowych zadań, o których nie można zapomnieć w czasie ukorzeniania. W miarę wzrostu sadzonek należy uszczykiwać wierzchołki pędów w celu silniejszego rozgałęzienia krzewów. Pęd pozbawiony wierzchołka lepiej rozgałęzia się wypuszczając zwykle po 2 nowe przyrosty z najwyżej położonych oczek. Nie można także zapomnieć o odchwaszczaniu podłoża. Szybko rozwijające się chwasty mogą w początkowej fazie wzrostu sadzonek  utrudnić ich prawidłowy rozwój.

W jakim czasie wyhodujemy nowe rośliny?

Większość gatunków krzewów ozdobnych wyhodujemy zaledwie w ciągu jednego okresu wegetacyjnego. Rośliny już jesienią będą silnie ukorzenione i rozkrzewione, oczywiście po uprzednim jedno- lub dwukrotnym uszczykiwaniu. Jeszcze tego samego roku lub na wiosnę krzewy są gotowe do wysadzenia na miejsce stałe. Niektóre trudno korzeniące się gatunki powinny pozostać na zagonie jeszcze przez kolejny sezon.

3. Kiedy wykonywać prace pielęgnacyjne?

RODZAJ ZABIEGU

MIESIĄC

Przygotowanie sadzonek

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Sadzenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Podlewanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Uszczykiwanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Odchwaszczanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

4. Jaką kompozycję można stworzyć z krzewów?

Liściaste krzewy ozdobne, które wyhodujemy samodzielnie z sadzonek pędowych można wykorzystać na wiele sposobów. Większość z nich to najpopularniejsze i najchętniej sadzone rośliny, które można znaleźć właściwie w każdym ogrodzie przydomowym. Gatunek taki jak ligustr to idealne rozwiązanie na strzyżony żywopłot, natomiast pęcherznica kalinolistna, jaśminowiec wonny czy tawuła van Houtte’a stworzą piękny i kwitnący żywopłot nieformowany. Sporo krzewów pięknie będzie komponować się w zestawieniach kolorystycznych, nawet w okresie zimowym. Przykładem mogą być czerwone pędy derenia białego, które pięknie kontrastują z bielą otaczającego śniegu. Wiele gatunków posiada także miododajne kwiaty przez są cenione przez pszczelarzy, np. budleja Dawida czy karagana syberyjska.

kompozycja

5. Jakie mogą wystąpić problemy w uprawie?

Jakie choroby mogą wystąpić podczas rozmnażania krzewów?

Choroba

Objawy

Zwalczanie

Mączniak prawdziwy

Biały, mączysty nalot na liściach nłodych krzewów. Zwykle pojawia się pod koniec lata a liście przedwcześnie więdną i opadają.

Plamistość liści

Na liściach pojawiają się brązowe, owalne lub okrągłe plamy. Z czasem powiększają się i zlewają ze sobą.

Szara pleśń

Pierwsze objawy choroby mogą pojawić się już podczas przechowywania sadzonek w niesprzyjających warunkach.

Jakie szkodniki są zagrożeniem podczas ukorzeniania sadzonek?

Szkodnik

Objawy

Zwalczanie

Mszyce

Szkodniki najliczniej występują w maju i czerwcu. Wysysają soki przez co osłabiają rośliny.

W przypadku zauważenia objawów żerowania szkodników należy zastosować ekologiczne preparaty EMULPAR lub AGRICOLLE (dostępne w formie koncentratu lub sprayu). W przypadku masowego ataku owadów warto sięgnąć po środek owadobójczy MOSPILAN 20 SP.

Przędziorki

Żerowaniu szkodników sprzyja wysoka temperatura i suche powietrze. Liście zaatakowanych roślin żółkną i opadają.

W przypadku zauważenia objawów żerowania szkodników należy zastosować ekologiczne preparatyEMULPAR lub AGRICOLLE (dostępne w formie koncentratu lub sprayu). W przypadku masowego ataku szkodników warto sięgnąć po środek przędziorkobójczy NISSORUN STRONG 250 SC czy KARATE GOLD .

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!