Dlaczego pigwa nazywana jest ''polską cytryną''?

Pigwa należy do rzadko uprawianych roślin owocowych w naszym kraju. Jej wspaniałe owoce cenione są ze względu na wartości przetwórcze oraz walory odżywcze. Zawierają one znaczne ilości witaminy C, potasu oraz pektyn. Aby cieszyć się smakiem tych wyjątkowych owoców z własnej uprawy należy jednak pamiętać o odpowiednich zabiegach pielęgnacyjnych.

Dlaczego pigwa nazywana jest ''polską cytryną''?

1. Czym charakteryzuje się pigwa?

Jakie rozmiary osiąga pigwa?

Pigwa zwyczajna (Cydonia oblonga) to niewielkie drzewko lub wysoki krzew dorastający 5-7 metrów wysokości, należący do rodziny różowatych (Rosaceae).

? Czy wiesz, że pigwa podobnie jak jabłoń i grusza, jest przedstawicielem drzew ziarnkowych gdyż w komorach nasiennych owoców znajdują się liczne ziarnka (nasiona). Początkowo była zaliczana przez systematyków do rodzaju grusza (Pyrus), jednak różnice morfologiczne zdecydowały o wyodrębnieniu nowego rodzaju pigwa (Cydonia).

Jakim ulistnieniem wyróżnia się pigwa?

Liście pigwy są owalne, duże, do 10 cm długości, mięciutkie, jedwabiste, z wierzchu ciemnozielone i lśniące, pod spodem lekko omszone, szarawe. Są one znacznie większe niż u pigwy podkładkowej, okrągławe, zwężające się nieco ku wierzchołkowi, grube, całobrzegie. W zależności od odmiany różnią się zabarwieniem blaszki (rożne odcienie zieleni) i omszeniem. U niektórych odmian spotyka się białawe, bardzo krótkie włoski rozmieszczone wzdłuż nerwów liścia. Jest to niewątpliwym walorem ozdobnym.

Czy kwiaty pigwy mają walory ozdobne?

Pąki kwiatowe pigwy powstają na drobnych gałązkach ubiegłorocznych oraz na krótkopędach. Kwitnienie drzew rozpoczyna się około połowy maja, dlatego przymrozki wiosenne zwykle nie uszkadzają kwiatów. Są one okazałe, o średnicy około 5 cm, barwy białej lub lekko różowej, wspaniale pachnące. W czasie pełni kwitnienia zapach ten jest wyczuwalny nawet z odległości kilkunastu metrów. Kwiaty są chętnie odwiedzane przez owady zbierające pyłek i nektar, dlatego nie ma problemów z ich zapyleniem i zawiązaniem owoców. Drzewo pigwy może rosnąć samotnie, ponieważ jest ona samopylna – po zapyleniu własnym pyłkiem wydaje owoce. 

pigwa 3

Jak wyglądają owoce pigwy?

Owoce początkowo są zielone, mocno omszone, zaś po dojrzeniu prawie nagie, żółte, gładkie, piękne pachnące. Nawet gdy są dojrzałe, zachowują zielone działki przy kielichu. Większość uprawianych odmian rodzi owoce o masie około 200 g, lecz znane są odmiany o owocach dochodzących do 2 kg. W pełni dojrzałe drzewo daje przeciętnie 20-30kg owoców rocznie. Nasiona pigwy są trujące, dlatego lepiej ich nie spożywać. Miąższ owoców jest zawsze twardy, kamienisty oraz szybko ciemniejący po przekrojeniu.

Dlaczego zdarza się, że owoce pigwy pękają?

Zmienna pogoda w czasie wegetacji (okresy suszy na przemian z intensywnymi opadami deszczu) przyczyniają się do pękania owoców. Spękania mogą pojawić się od strony szypułki bądź od kielicha, natomiast w skrajnych przypadkach obejmują cały owoc. Taki spękany owoc nadaje się do wykorzystania pod warunkiem, że nie rozpoczęły się jeszcze procesy gnilne. Nie może go jednak zbyt długo przechowywać. Należy odkroić uszkodzoną część i niezwłocznie przetworzyć.

Jakie jest pochodzenie i historia uprawy pigwy?

Roślina ta pochodzi z Azji Mniejszej, prawdopodobnie z Kaukazu. Do dzisiaj występuje w stanie dzikim w lasach północnego Iranu w pobliżu Morza Kaspijskiego oraz na południu Kaukazu. W starożytności rosła także na Krecie. Z Grecji przywędrowała do Rzymu jeszcze przed naszą erą. Stąd też w kronikach nowożytnych pisze się o pigwie jako o gatunku naturalnie występującym na terytorium starożytnego Rzymu. Byłą tam znana pod nazwą Cotonea’. Przez wieki uprawiano ją w basenie Morza Śródziemnego. Była słynnym „Złotym jabłkiem”, którym Parys nagrodził Afrodytę. Z Italii rozprzestrzeniła się na cała Europę. W IX wieku za Karola Wielkiego zaczęto ją uprawiać we Francji pod nazwą Coing’. Natomiast pierwsze informacje o uprawie pigwy w Anglii pochodzą z końca XIV wieku. Na kontynent amerykański dotarła wraz z osadnikami.

? Czy wiesz, że nazwa łacińska pigwy - Cydonia pochodzi od kreteńskiego miasta Cydon.

W jakich krajach obecnie znajdują się największe uprawy pigwy?

Pigwa jest gatunkiem raczej amatorskim, o czym świadczy wielkość produkcji. Rocznie na świecie produkuje się zaledwie 300-330 tys. ton jej owoców. Pierwsze miejsce  pod tym względem zajmuje Turcja (około 80 tys. ton rocznie), następnie Chiny, Iran, Argentyna, Maroko i Rumunia (od 20 do 35 tys. ton).Pigwa jest także popularna w Bułgarii i na Węgrzech. W naszym kraju nie jest zbyt rozpowszechniona, aczkolwiek w dawnej Polsce była ona często uprawiana w ogrodach przypałacowych. Jej owoce traktowano jako wspaniały dodatek do ciast i herbaty. Warto wrócić do tego gatunku i ponownie wprowadzić go do naszych ogrodów przydomowych.

pigwa 9

Jakie właściwości posiadają owoce pigwy?

Wspaniałe owoce pigwy cenione są przede wszystkim ze względu na wartości przetwórcze i walory odżywcze. Z uwagi na znaczną zawartość witamin i składników mineralnych pigwa określana jest „polską cytryną”. Owoce skrywają takie składniki odżywcze jak wapń, potas czy żelazo. Ponadto są bardzo bogatym źródłem witamin takich jak: C, PP, B1, B2 czy prowitamina A. Posiadają także duże ilości pektyn. Dzięki zawartości tych składników pigwa posiada m.in. właściwości regenerujące organizm. Wpływa także korzystnie na pracę wątroby, dlatego polecana jest osobom zażywającym leki czy często spożywającym alkohol. Dodatkowo pigwa poprawia apetyt, dlatego często podawana jest małym niejadkom. Ma także działanie uspokajające i obniża poziom złego cholesterolu.

Jakie zastosowanie ma pigwa?

Owoce pigwy spożywane są w stanie przetworzonym, ponieważ nawet w pełni dojrzałe są bardzo cierpkie. Duża zawartość pektyn powoduje, że z owoców pigwy można robić doskonałe galaretki. Innymi smakowitymi przetworami są konfitury, dżemy i nalewki. Swego czasu zachwycano się kompotami gruszkowymi z dodatkiem pigwy, które miały niespotykany aromat. Przez długi czas uważano pigwę także za doskonały lek ziołowy. Była cenionym środkiem bakteriobójczym. Napar z pigwy stosowano w leczeniu infekcji gardła i zapaleniu śluzówki. Również syrop z owoców zalecano ma bóle gardła oraz biegunki. W medycynie chińskiej kora tej rośliny jest do tej pory wykorzystywana do dezynfekcji wrzodziejących i trudno gojących się ran. Z łupin nasion, poprzez moczenie, ewentualnie gotowanie ekstrahuje się wyciąg o galaretowatej konsystencji, który używany jest do smarowania gardła i oczu. Pigwę stosowano do produkcji kosmetyków. Jej bardzo aromatyczne owoce pozostawione w pomieszczeniu w krótkim okresie napełniają je niezwykłym zapachem, co także wykorzystywano. W przeszłości była bardzo popularnym odświeżaczem powietrza.

? Czy wiesz, że jedynym krajem, gdzie owoce pigwy zjada się na surowo jest Peru. Stanowią tam bardzo zdrowy dodatek do wielu potraw.

Czy w uprawie występują odmiany pigwy?

Na początku w uprawie znajdowały się różne dzikie formy pigwy, które przenoszono z warunków naturalnych do ogrodów. Do dalszego rozmnażania wybierano takie, które wyróżniały się stosunkowo dużymi owocami. Kiedy gatunek ten na dobre zadomowił się w sadach, zaistniała potrzeba prowadzenia hodowli, której celem było przede wszystkim poprawienie wielkości owoców. W związku z tym zaczęto między sobą krzyżować różne egzemplarze, w wyniku czego otrzymano wiele interesujących odmian. Liczne z nich do dzisiaj znajdują się w uprawie. Grupę odmian o szczególnie dużych owocach określa się mianem pigwy wielkoowocowej, w przeciwieństwie do typów stosowanych jako podkładki pod grusze.

Czym różnią się między sobą odmiany pigwy wielkoowocowej?

W obrębie pigwy wielkoowocowej wyróżnia się dwa podgatunki różniące się kształtem owoców. Cydonia oblonga var. maliformis to odmiany o owocach kształtem przypominających jabłka, zaś Cydonia oblonga var. pyriformis to odmiany o owocach mających kształt nieregularnej gruszki. Ponadto odmiany pigwy wielkoowocowej różnią się między sobą siłą wzrostu, pokrojem drzew, barwą i kształtem liści, porą dojrzewania oraz zabarwieniem skórki owoców. Także zawartość pektyn, cukrów, kwasów i witaminy C związana jest z odmianą.

pigwa 6

Które odmiany pigwy są najsmaczniejsze?

  • Pigwa wielkoowocowa ‘Bereczki’ - bardzo stara odmiana serbska. Nazwana na cześć słynnego węgierskiego pomologa Bereczki. W przedwojennej Polsce powszechnie uprawiana pod nazwą  Bereczkeno’. Wyselekcjonowano ją w 1883 r. Owoce są gruszkowatego kształtu, czasami jajowato wydłużone. Niedojrzałe mają skórkę pokrytą gęstym, szarym kutnerem. Po dojrzeniu ściera się on i skórka staje się błyszcząca, cytrynowożółta, od strony nasłonecznionej pokryta złoto brązowawym rumieńcem. Miąższ jest żółtawy, delikatny, kwaskowato-słodki, lekko aromatyczny. Komórki kamienne znajdują się tylko wokół gniazda nasiennego. Zbiór należy przeprowadzić na przełomie września i października. Przydatność konsumpcyjna owoców przypada od października do stycznia. Drzewa tej odmiany rosną silnie i są mało wrażliwe na choroby, szkodniki i mróz. Paki kwiatowe są natomiast wrażliwe na przymrozki wiosenne. Drzewa odznaczają się długowiecznością, mogą żyć ponad 200 lat. Wcześnie wchodzą w okres owocowania, plonują obficie i regularnie. Zaletami tej odmiany są stosunkowo małe wymagania glebowe i klimatyczne oraz tolerancja na suszę.
  • Pigwa wielkoowocowa ‘Champion’ - nazywana jest też Campion’ lub Cempion’. Odmiana równie stara jak Bereczki. Pochodzi ona z New Jersey w USA, gdzie do tej pory znajduje się w uprawie jako jedna z czterech podstawowych odmian amerykańskich. Jest też popularna we Francji, Belgii, Szwajcarii i Włoszech. Owoce są duże i bardzo duże, o kształcie gruszkowatym. Skóra ma barwę cytrynowożółtą lub złotą, niekiedy z niewielkim brązowym przebarwieniem przy szypułce. Miąższ jest żółtawy lub białawo żółty, delikatni, średnio soczysty, kwaskowato-słodki i bardzo aromatyczny. Nielicznie komórki kamienne znajdują się wokół gniazda nasiennego. Owoce dojrzewają późno, w drugiej połowie października. Można je przechować i przetwarzać do grudnia. Drzewa rosną silnie, tworząc duże korony. Są długowieczne, jednak mało wytrzymałe na mróz, dlatego w naszych warunkach mogą często wymarzać. Na zarazę ogniową są średnio wrażliwe. Wcześnie wchodzą w okres owocowania i są bardzo plenne. Kwitną i owocują głównie na ubiegłorocznych gałązkach, gdyż tworzą bardzo mało krótkopędów. Kwiaty są średnio podane na przymrozki.
  • Pigwa wielkoowocowa ‘Konstantynopol’ - odmiana ta wywodzi się z Turcji. Uprawia się ją również w Rumunii i Mołdawii. Owoce są średniej wielkości lub duże, kształtem przypominają jabłko. Cała powierzchnia jest pofałdowana ze względu na biegnące od zagłębienia szypułkowego do kielicha żebra, których zwykle jest pięć. W momencie zbioru skórka ma barwę zielonkawożółtą, a po dojrzeniu staje się jasno- lub złotożółta. Miąższ jest jasnożółty, średnio soczysty, kwaskowato-słodki, delikatny i aromatyczny. Zbiór należy przeprowadzić w drugiej połowie października. Owoce można przechowywać do grudnia. W czasie zbioru i transportu nie podlegają specjalnym uszkodzeniom mechanicznym. Drzewa rosną umiarkowanie silnie i tworzą szerokie, rozłożyste korony. Są stosunkowo wytrzymałe na mróz i tolerancyjne na suszę, średnio podatne na zarazę ogniową. Kwiaty są mało wrażliwe na przymrozki wiosenne Odmiana ta ma duże wymagania co do gleby i stanowiska. Zaobserwowano, że znacznie lepiej rośnie i owocuje na glebach żyznych i ciepłych oraz na słonecznych stanowiskach. W takich warunkach drzewa są długowieczne.
  • Pigwa wielkoowocowa ‘Portugalia’ - inne nazwy tej pigwy to ‘Portugalska Gdula’, ‘Lusitanica’ i ‘Portugiesische Quitte’. Bardzo stara odmiana wyselekcjonowana w Portugalii. Znana była w dawnej Polsce, a spotkać ją można jeszcze we Francji, Włoszech i Austrii. Owoce średniej wielkości, o kształcie wydłużonej gruszki, niekiedy nieco asymetryczne, z wyraźnymi ukarbowaniami zarówno od strony szypułki, jak i wokół kielicha. Na dojrzałych owocach skórka jest złocistożółta, błyszcząca. Żółtawy miąższ jest bardzo aromatyczny, chrupiący, kwaskowato-słodki, o lekko cierpkim posmaku. Po ugotowaniu zmienia barwę na czerwoną lub ciemnopurpurową. Owoce dojrzewają w połowie października, a przechować je można nawet do stycznia, jeśli będziemy utrzymywać temperaturę około 0°C. Drzewa charakteryzują się średnią siłą wzrostu, dużą wrażliwością na mróz oraz małą tolerancją na suszę, na którą reagują zahamowaniem wzrostu i masowym zrzucaniem zawiązków. Są również bardzo wrażliwe na zarazę ogniową. Wcześnie wchodzą w okres owocowania, plonują regularnie, ale umiarkowanie obficie. Kwiaty są w średnim stopniu uszkadzane przez przymrozki. Odmiana ta najlepiej rośnie na glebach żyznych, ale z powodzeniem można ją też uprawiać na lżejszych, mniej zasobnych.
  • Pigwa wielkoowocowa ‘Lescovar’ - znana też jest pod nazwą ‘De Leskowatz’ lub ‘Lescovacz’. Odmiana ta pochodzi z Serbii, gdzie znaleziono ją w sadzie w rejonie miejscowości Leskowate. Owoce są duże i bardzo duże, kulisto-spłaszczone, kształtem przypominające jabłko. Cała powierzchnia owocu jest pofałdowana, z wyraźnie widocznymi karbowaniami w okolicy zagłębienia kielichowego. Od strony szypułki występuje brązowawe ordzawienie. Skórka ma barwę starego złota, zwłaszcza od strony nasłonecznionej. Miąższ jest żółtawo-biały, soczysty, przyjemnie kwaskowaty, słodkawy, z delikatnym aromatem. Liczne komórki kamienne znajdują się wokół gniazda nasiennego. Spośród wszystkich odmian pigwy wyróżnia się dużą zawartością pektyn, co sprawia, że świetnie nadaje się na galaretki. Owoce dojrzewają w październiku. Drzewa rosną silnie, wymagają gleb żyznych, głębokich, na których owocują przez wiele lat. Charakteryzują się dużą tolerancją na suszę i mróz. Na zarazę ogniową są bardzo podatne. Owocują obficie i regularnie. Kwiaty tej odmiany są bardzo wytrzymałe na przymrozki wiosenne.
  • Pigwa wielkoowocowa ‘Vranja’ - inna nazwa tej pigwy to ‘Monstruevx de Vranja’. Odmianę tę wyhodowano w 1898 r. w południowych rejonach Serbii. Owoce są bardzo duże, gruszkowatego kształtu, nieco pękate. Dojrzałe mają bardzo intensywną złocistą i są niezwykle aromatyczne. Miąższ ma barwę od jasno – do ciemnożółtej, jest raczej miękki, o bardzo przyjemnym, stosunkowo słodkim smaku. Drzewa rosną umiarkowanie silnie. Łatwo dają się formować. W okres owocowania wchodzą w czwartym roku po posadzeniu i plonują obficie. Przymrozki wiosenne mogą w średnim stopniu uszkadzać pąki kwiatowe.
  • Pigwa wielkoowocowa z Mołdawi - pod taką nazwą rozmnaża się w Polsce klon pigwy o nieznanym rodowodzie. Owoc jest duży lub bardzo duży, kulisto wydłużony, kształtem przypomina jabłko, z delikatnymi karbowaniami rozchodzącymi się od kielicha. Skórka zielonkawożółta, po dojrzeniu żółta, pokryta na całej powierzchni białawym omszeniem. Miąższ ma barwę żółtawą. Jest zwarty, kruchy, niezwykle aromatyczny, wokół gniazda nasiennego znajduje się sporo komórek kamiennych. Dojrzałość zbiorcza owoców przypada w pierwszej połowie października. Do konsumpcji nadaje się do końca listopada. Drzewa rosną niezbyt silnie, tworzą korony kuliste o wzniesionym pokroju, dość zagęszczające się. Liście są znacznie większe niż u pigwy podkładkowej, okrągławe, zwężające się nieco ku wierzchołkowi. Pąki kwiatowe tworzą się na pędach jednorocznych. Odmian ta jest samopłodna, to znaczy że zapyla się własnym pyłkiem. Może być zatem sadzona pojedynczo. Na szkodniki i na parcha gruszy jest mało podatna. Natomiast jest wrażliwa na zarazę ogniową i mało wytrzymała na mróz.
pigwa 4

Jak rozróżnić pigwę od pigwowców?

Pigwa zwyczajna bywa często mylona z nieco popularniejszymi pigwowcami, które nie osiągają tak znaczących rozmiarów, gdyż dorastają zwykle do 1-2 m wysokości. Ponadto pigwowce posiadają cierniste pędy. Pigwowiec japoński (Chaenomeles japonica), pigwowiec okazały (Chaenomeles speciosa) oraz pigwowiec pośredni (Chaenomeles x superba) są uprawiane nie tylko ze względu na owoce, ale także walory ozdobne. Ich różnokolorowe kwiaty (czerwone, różowe lub pomarańczowe), pojawiają się w kwietniu-maju, czyli nieco wcześniej niż u pigwy. Owoce pigwowców osiągają mniejsze rozmiary (zwykle średnicy 2-5 cm), lecz także są bardzo aromatyczne, bogate w witaminę C i pektyny oraz niezdatne do spożywania na surowo.

2. W jaki sposób uprawiać pigwę?

Jakie stanowisko jest najlepsze pod uprawę pigwy?

Roślina ta najlepiej rozwija się w rejonach ciepłych, gdzie ryzyko przemarzania jest małe. Trzeba jej zapewnić ciepłe, osłonięte stanowisko. Uprawiana w dobrych warunkach wydaje zadowalający plon, rodząc owoce o wspaniałym smaku.

Czy pigwa ma duże wymagania glebowe?

Pigwa ma raczej duże wymagania co do gleby. Dobrze rośnie na glebach żyznych, ciepłych i dobrze zdrenowanych. Nie znosi stanowisk, na których w okresie wegetacji przez długi czas utrzymuje się woda. Reaguje wtedy znacznym osłabieniem wzrostu i zrzucaniem zawiązków. Podobne objawy występują przy zbytnim przesuszeniu gleby. Trzeba podkreślić, iż pigwa doskonale rośnie i owocuje na glebach dostatecznie wilgotnych. Można ją sadzić i na lżejszych, lecz nie jest wtedy tak plenna i długowieczna. Wymaga lekko kwaśnego odczynu (pH 5,9-6,5). Przy zasadowym (pH powyżej 7) na liściach pojawiają się chlorozy związane ze złym pobieraniem żelaza.

Kiedy i w jaki sposób sadzi się drzewka?

Ze względu na małą wytrzymałość pigwy na mróz poleca się wiosenne sadzenie drzewek. Technika sadzenia jest taka sama jak w przypadku gruszy. Po posadzeniu ziemię wokół pnia dobrze jest obłożyć  obornikiem, dzięki czemu nie będzie ona wysychała. Ze względu na system korzeniowy, który nie jest zbyt mocno rozbudowany, dobrze jest prowadzić drzewko przy paliku. Pozwoli on utrzymać je w pozycji pionowej, ułatwi nam także właściwe uformowanie korony. Po kilku latach, kiedy korzenie rosną i dobrze zakotwiczą roślinę w glebie, palik można usunąć. Zaraz po posadzeniu drzewko przycinamy na wysokości 70-80 cm od powierzchni gleby.

Na czym polega cięcie i formowanie pigwy?

Prawidłowe cięcie drzew jest bardzo ważne w uprawie pigwy wielkoowocowej. Silne cięcie powoduje wyrastanie dużej liczby gałązek zakończonych pąkiem kwiatostanowym. W kolejnym roku  kwitnienie i zawiązywanie owoców jest niezwykle obfite, co w konsekwencji prowadzi do masowego opadania zawiązków w okresie od końca kwitnienia do opadu czerwcowego. Zasadnicze cięcie powinno być wykonane w pierwszych latach po posadzeniu w celu uformowania korony. W starszym wieku należy je ograniczyć do prześwietlania, które sprzyja lepszemu wyrastaniu owoców. W tym czasie trzeba także usunąć gałęzie chore i zaschnięte (cięcie sanitarne). Ze względu na niebezpieczeństwo przemarzania drzew zabieg ten powinno się wykonać wiosną, po ruszeniu wegetacji.

Jaki sposób prowadzenia korony jest najlepszy?

Pigwę można prowadzić zarówno w formie drzewa jak i krzewu. Poleca się dwie formy korony. Jedna zbliżona do naturalnej z wyraźnie zaznaczonym przewodnikiem, druga zaś pucharowo (wazowa, kotłowa) bez przewodnika.

  • Korona prawie naturalna - formując ją stosujemy takie same zasady jak przy kształtowaniu korony wrzecionowej. Nie ograniczamy jednak długości konarów wyższych pięter. Kształt korony jest zbliżony do kulistego. Pierwsze piętro konarów powinno znajdować się na wysokości około 50-60 cm od powierzchni gleby, aby owoce znajdowały się na końcach wiotkich pędów nie dotykały ziemi. Kolejne piętra formujemy w odległości 60 cm jedno od drugiego. Konary rozmieszczone są na przewodniku dość swobodnie. Po trzech latach mamy luźną koronę o szerokich kątach rozwidleń z 7-8 konarami. W czasie formowania cięcie drzew jest ograniczone do niezbędnego minimum. Głównie koncentrujemy się na wycinaniu chorych gałązek oraz takich, które odchodzą od przewodnika pod zbyt ostrym kątem.
  • Korona pucharowa - zasadniczymi elementami jest niski pień oraz trzy do pięciu konarów wyrastających z niego. Rozchodzą się one na boki, tworząc rodzaj pucharu. Jest to korona otwarta, bardzo dobrze oświetlona w środkowej części. Jej formowanie rozpoczynamy od usunięcia przewodnika. Z nowo wyrastających pędów zostawiamy pięć wyrastających wokół pnia w mniej więcej równych odstępach. W następnym roku usuwamy wszystkie pędy rosnące do środka korony, a zasadnicze konary skracamy o 1/3 ich długości. Podobnie postępujemy przez kolejne dwa lata. Cięcie korony pucharowej ma na celu utrzymanie jej charakterystycznego wyglądu. Corocznie wycinamy silne pędy rosnące pionowo w górę, a także te wrastające do środka korony. Usuwamy też gałęzie chore i uszkodzone.
pigwa 2

Czy pigwa ma duże zapotrzebowanie na składniki pokarmowe?

Pigwa nie wymaga intensywnego corocznego nawożenia. Szczególnie należy unikać zbyt obfitych dawek azotu, zwłaszcza na glebach żyznych. Składnik ten bowiem pobudza rośliny do wzrostu, przez co opóźnia ich wchodzenie w okres owocowania, a ponadto nie zdrewniale przed zimą pędy są narażone na przemarzanie. Dobremu owocowaniu sprzyjają natomiast nawozy potasowe i fosforowe. Wiosną zaleca się stosować nawóz wieloskładnikowy, np. Nawóz granulowany Target do drzew i krzewów owocowych, zaś jesienią nawóz potasowo-fosforowy, który nie zawiera azotu, np. Nawóz granulowany jesienny Target do ozdobnych. Częstotliwość nawożenia zależy od rodzaju gleby, na której rośnie pigwa. Im żyźniejsza i zasobniejsza w składniki pokarmowe, tym stosowanie nawozów powinno być rzadsze. Nawożąc pamiętajmy, że system korzeniowy sięga poza obręb korony, dlatego powierzchnia nawożenia powinna być odpowiednio większa.

Dlaczego odpowiednie podlewanie jest tak ważne?

W naszych warunkach klimatycznych podlewanie ma istotny wpływ na siłę wzrostu, plonowanie oraz kondycję roślin. Bardzo ważne jest, aby zastosowana dawka wody zwilżyła glebę na głębokość zalegania systemu korzeniowego drzew. Należy także pamiętać, aby nie dopuścić do długotrwałego zalania systemu korzeniowego. Nadmiar wody ogranicza zawartość powietrza w glebie i dodatkowo stwarza warunki sprzyjające rozwojowi patogenów glebowych.

Jak ochronić pigwę przed przymrozkami wiosennymi?

Przymrozki wiosenne mogą w krótkim czasie zniweczyć naszą pracę i uszkodzić drzewka w taki sposób, że nie będą w stanie owocować. Deszczowanie roślin w okresie występowania przymrozków może zapobiegać uszkodzeniu kwiatów, nawet przy spadku temperatury do -5°C. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń spowodowanych przez przymrozki należy natychmiast sięgnąć po Superplon K. Jest to preparat, który skutecznie wzmacnia odporność roślin w warunkach stresowych.

Czy pigwa wymaga przerzedzania zawiązków?

Pigwa zazwyczaj kwitnie corocznie i bardzo obficie. Dlatego często jest zbyt wiele zawiązków, stąd zaleca się ich przerzedzanie. Ręcznie można przerzedzać już w czasie od kwitnienia do chwili, gdy zawiązki osiągną wielkość orzecha włoskiego. W trakcie zabiegu należy usuwać najpierw zawiązki uszkodzone, słabe, zniekształcone. Należy pozostawić zawiązki wyrównane i silne, w odległości co 10-20 centymetrów. Zabieg ten wpływa korzystnie na jakość owoców oraz regularność plonowania.

Kiedy i w jaki sposób zbiera się owoce?

Mimo swojej twardości owoce pigwy bardzo łatwo ulegają odgnieceniom i uszkodzeniom mechanicznym. Zatem w czasie zbioru owoców nie należy zbyt mocno przyciskać ani nimi rzucać, gdyż uszkodzone łatwiej podlegają procesom gnilnym. Owoce dojrzewają od września do końca października. Powinno się je trzymać na drzewie jak najdłużej, aby osiągnęły właściwy smak i aromat. Zerwane przechowuje się w chłodzie przez kilka miesięcy.

Informacja Porada: Owoców pigwy nie należy trzymać bądź przechowywać w jednym pomieszczeniu z jabłkami. Wynika to stąd, że jabłka bardzo szybko przechodzą intensywnym aromatem owoców pigwy i są mniej smaczne.

pigwa 8

Jakie zabiegi agrotechniczne pozwalają na ograniczenie występowania chorób?

Na pigwie występuje te same choroby i szkodniki co na gruszy. Większość odmian jest mało wrażliwa na pacha gruszy, nie obserwuje się więc dużego nasilenia tej choroby. Niestety na zarazę ogniową pigwa jest znacznie bardziej podatna od gruszy. Objawy porażenia są takie jak na gruszach, jednak choroba ma gwałtowniejszy  przebieg, tym samym w krótszym czasie można doprowadzić do obumarcia drzewa. W odróżnieniu od gruszy liście na zainfekowanych pędach zasychają, przybierając brązową barwę. W zapobieganiu chorobie duże znaczenie odgrywa właściwa agrotechnika. Przede wszystkim trzeba unikać  zabiegów stymulujących intensywny wzrost drzewa, takich jak silne cięcie czy obfite nawożenie azotem. Dowiedziono bowiem, że drzewa o dużym wigorze są bardziej narażone na zarazę ogniową i szybciej rozprzestrzenia się ona w koronie. Trzeba też unikać sadzenia w pobliżu pigwy drzew i krzewów innych roślin żywicielskich. Jeśli jednak już rosną w sąsiedztwie zwracamy uwagę na wszelkie zmiany w ich wyglądzie, aby jak najwcześniej zlikwidować źródła infekcji. Oprócz tego ważne jest stosowanie preparatów miedziowych wiosną, zwłaszcza gdy w poprzednim roku wystąpiły  objawy choroby. Podobnie jak u gruszy, po zauważeniu objawów chorób, należy niezwłocznie wyciąć porażone części i zniszczyć je. Cięcie powinno być wykonane z „zapasem” to znaczy około 15 cm poniżej miejsca infekcji.

3. Kiedy wykonywać prace pielęgnacyjne?

RODZAJ ZABIEGU

MIESIĄC

Sadzenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Podlewanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Nawożenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Ochrona przed przymrozkami

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Przerzedzanie zawiązków

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Zbiór owoców

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Cięcie i formowanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

4. W jaki sposób rozmnażać pigwę?

Pigwę rozmnaża się wegetatywnie za pomocą odkładów poziomych lub pionowych. Zimą można też robić sadzonki zdrewniałe, które po dwóch latach szkółkowania nadają się do posadzenia na miejsce stałe. Powszechną metodą rozmnażania jest okulizacja podkładek w okresie lata. Drzewa szlachetnych odmian zrastają się z gruszą kaukaską, dlatego nie zaleca się jej dla pigwy. Podkładkami polecanymi są typy pigwy podkładkowej oraz siewki głogu i jarzębiny. Ten sposób rozmnażania daje gwarancję powtarzalności cech, właściwych dla odmiany matecznej. Rozmnażanie generatywne (z nasion) stosuje się wtedy, gdy nie ma specjalnego znaczenia jakość owoców. Otrzymane w ten sposób siewki mogą różnić się od odmiany matecznej zarówno owocami jak i siłą wzrostu drzewa. Na własne potrzeby najlepiej kupić drzewko w szkółce.

5. Jak stworzyć piękną kompozycję?

Pigwa uprawiana jest przede wszystkim ze względu na bardzo zdrowe owoce, jednak w ciągu sezonu stanowi także element dekoracyjny ogrodu. Już w maju ukazują się niezwykle ozdobne kwiaty, na które z pewnością zwróci swoją uwagę każdy miłośnik roślin. Pod koniec lata i jesienią dojrzewają owoce, które wyjątkowo długo utrzymują się na drzewie. Pigwę warto sadzić w towarzystwie innych drzew i krzewów owocowych. Drzewka z dojrzałymi, żółtymi owocami pięknie prezentują się na tle roślin zimozielonych.

pigwa 7

6. Jakie problemy występują w uprawie?

Jakie choroby najczęściej występują na pigwie?

Choroba

Objawy

Zwalczanie

Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych

Na porażonych owocach rozwijają się brunatne, szybko powiększające się gnilne plamy, a na nich charakterystyczne, koncentrycznie ułożone, beżowo-szare brodawki, na których tworzą się zarodniki konidialne. Gnijący owoc zasycha i w formie brązowo-czarnej mumii pozostaje na drzewie aż do wiosny następnego roku.

Mączniaki

Na całej powierzchni tkanek rozwijających się z porażonych pąków pojawia się biały mączysty nalot. Silne porażenie liści hamuje ich wzrost, a następnie prowadzi do deformacji i zasychania. Na owocach w fazie zawiązków występuje biały mączysty nalot, który później przekształca się w siateczkowate ordzawienia.

Parch gruszy

Pierwsze objawy występują w postaci oliwkowo-zielonych, aksamitnych, nieregularnych plam. Z czasem plamy te stają się ciemnobrązowe do czarnych o wyraźnych brzegach. Silnie porażone liście skręcają się, marszczą lub wykrzywiają, a występujące na nich plamy zlewają się w duże skupienia ułożone często wzdłuż nerwu głównego. Na owocach wraz z ich wzrostem plamy stają się ciemnobrązowe i skorkowaciałe.

Rak bakteryjny drzew owocowych

Wczesną wiosną na pniu, gałęziach i młodych pędach rozwijają się plamy o nieregularnym kształcie. Niekiedy występują charakterystyczne spękania wierzchniej warstwy kory. Rozwojowi choroby sprzyjają uszkodzenia mrozowe.

Zaraza ogniowa

Porażone kwiaty są początkowo jakby przesycone wodą, następnie gwałtownie więdną, kurczą się i zamierają. Młode, zielone pędy więdną od wierzchołka, z czasem brunatnieją i zamierają. Na zawiązkach owoców pojawiają się ciemnozielone plamy, które następnie stają się czerwono-brunatne. Na gałęziach, konarach i pniu powstają zgorzele. W miejscu porażenia kora zapada się i przysycha.

  • Lustracja przeprowadzona bezpośrednio po kwitnieniu oraz na przełomie lipca i sierpnia.
  • Opryski w fazie od nabrzmiewania pąków do kwitnienia oraz w okresie wzrostu zawiązków owoców środkami Miedzian 50 WP, Topsin M 500 SC.

Zgorzel kory

Typowym objawem choroby na pędach jest zasychanie kory w postaci eliptycznych plam. Na powierzchni kory pojawiają się czarne, drobne punkciki. Choroba może spowodować zamieranie pędów i gałęzi, a nawet drzew.

Które szkodniki są najgroźniejsze dla pigwy?

Szkodnik

Objawy

Zwalczanie

Mszyce

Żerowanie powoduje zwijanie się liści oraz skręcanie całych pędów. Szkodnik wydziela duże ilości spadzi która zanieczyszcza pędy i owoce.

Przędziorek owocowiec

W czasie wegetacji na liściach tworzą się początkowo jasne plamki, które zlewają się w większe plamy. Uszkodzone liście brązowieją, zasychają i opadają. Owoce nie wyrastają i nie wybarwiają się. Słabiej zawiązują się pąki kwiatowe na rok następny.

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!