W jaki sposób uprawiać i pielęgnować rabarbar?

Rabarbar to wyjątkowe warzywo, którego częścią użytkową są mięsiste ogonki liściowe charakteryzujące się kwaskowatym smakiem. Mają one zastosowanie przede wszystkim do przyrządzania kompotów czy drożdżówek i ciast drożdżowych. Aby jednak cieszyć się smakiem pyszności z rabarbarem musimy najpierw zadbać o właściwą uprawę i pielęgnację tych roślin.

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować rabarbar?

1. Czym charakteryzuje się rabarbar?

Skąd pochodzi rabarbar?

Rabarbar ogrodowy (Rheum rhaponticum), niekiedy spotykany także pod nazwą rzewień zwyczajny to gatunek byliny należący do rodziny rdestowatych. Pochodzi z obszarów Azji Środkowej, Bułgarii i południowej Syberii. Powszechnie jest uprawiany w Polsce. Rabarbar ogrodowy niekiedy tworzy mieszańce z rabarbarem kędzierzawym.

Jak wygląda rabarbar?

Rabarbar dorasta do 1,5 m wysokości. Jej część podziemną stanowi grube, skrócone kłącze, zwane karpą. Z dolnej części karpy wyrastają częściowo zdrewniałe korzenie spichrzowe, w których gromadzone są zapasy pokarmowe. Młode rośliny wykształcają najpierw korzeń palowy, który z czasem tworzy korzeń spichrzowy. Z niego wyrastają włókniste korzenie, które odrastają co roku na nowo. Z pąków znajdujących się na szczycie karpy wyrastają liście i pędy. Łodyga rabarbaru w pierwszych 2 latach jest silnie skrócona i rozgałęziona. Tworzy wraz z pączkami i korzeniami spichrzowymi karpę. Pęd kwiatostanowy, dochodzący do wysokości 2 metrów i po wydaniu nasion zamiera.

Co jest częścią jadalną rabarbaru?

Rabarbar tworzy duże blaszki liściowe, które umieszczone są na długich i grubych ogonkach liściowych. To właśnie ogonki liściowe są częścią jadalną rabarbaru. Ich barwa może być czerwona, różowa lub zielona. Ogonek liściowy od spodu jest bruzdowany, co odróżnia ten gatunek od posiadającego gładkie ogonki rabarbaru kędzierzawego.

rabarbar

Jakie wartości odżywcze posiada rabarbar?

Część użytkową rabarbaru stanowią ogonki liściowe, które bogate są w witaminę C, kwas jabłkowy (nadaje kwaśny smak) i znaczącą ilość kwasu szczawiowego (w nadmiarze jest szkodliwy). Wartość energetyczna 100g rabarbaru to 15 kcal. Ogonki liściowe zawierają 0,5g białka, 4,6g węglowodanów oraz 0,1g tłuszczów. Ponad 94% masy stanowi woda. Znajdziemy w nim także wiele cennych makroelementów (fosfor, wapń, magnez, potas, sód) oraz mikroelementów (jod, żelazo, cynk, mangan).

Informacja Zapamiętaj: Rabarbar zawiera kwas szczawiowy (szczególnie liście) w postaci szczawianu potasu i trudno rozpuszczalnego szczawianu wapnia, który spożyty w większych ilościach może być szkodliwy dla organizmu ludzkiego (odkłada się jako kamienie nerkowe). Dlatego nie jest wskazane częste i obfite spożywanie tego warzywa.

Jak wykorzystać rabarbar w kuchni?

Rabarbar charakteryzuje się kwaskowatym smakiem. Ma zastosowanie przede wszystkim do przyrządzania kompotów w okresie wiosennym, gdy nie ma jeszcze innych owoców. Ponadto służy jako dodatek do soków (np. z malinami), drożdżówek i ciast drożdżowych. Może być również wykorzystywany do produkcji wina owocowego lub spożywany na surowo z cukrem.

? Czy wiesz, że ogonki liściowe rabarbaru mogą być dostępne nie tylko w okresie wiosennym. Karpy tego warzywa doskonale nadają się do pędzenia nawet w okresie zimy co sprawia, że pyszne kompoty rabarbarowe można przyrządzać niemal przez cały rok.

Które odmiany rabarbaru warto uprawiać?

  • Rabarbar ‘Wczesny Hosera’ – najwcześniejsza odmiana o zielonkawo czerwonych ogonkach liściowych.
  • Rabarbar ‘Karpow Lipskiego’ – odmiana tworzy intensywnie czerwone ogonki liściowe, o dużej zawartości witaminy C.
  • Rabarbar 'Wiśniowy' – odmiana wczesna tworząca ciemnoczerwone ogonki o bardzo dobrym smaku.
  • Rabarbar ‘Lider’ – odmiana tworzy jasnoróżowe, grube i mięsiste ogonki liściowe. Jest odporna na niskie temperatury.
  • Rabarbar 'Malinowy' – odmiana późna o czerwonym miąższu. Ogonki liściowe smaczne ale włókniste. Ponadto jest nieco bardziej podatna na choroby.
  • Rabarbar 'Queen Viktoria' - odmiana wczesna o zielonych ogonkach liściowych.
  • Rabarbar ‘Victoria’ - odmiana średnio wczesna, plenna i odporna na wybijanie w pędy kwiatostanowe. Ogonki liściowe średnio długie, mięsiste, o czerwono- zielonym kolorze i delikatnym, jasnoróżowym miąższu.
  • Rabarbar 'Holsteiner Blut' – odmiana wczesna o łodygach czerwonych i słodkim smaku.
rabarbar

2. W jaki sposób uprawiać rabarbar?

Jakie wymagania klimatyczne i glebowe ma rabarbar?

Rabarbar dobrze udaje się w naszych warunkach klimatycznych, znosi zacienienie, jednak na stanowiskach słonecznych i osłoniętych wcześniej plonuje. Najlepiej udaje się na glebach żyznych, zasobnych w wodę, takich jak czarnoziemy, czarne ziemie, mady. Wymaga obojętnego odczynu gleb.

O czym warto pamiętać przed wysadzeniem rabarbaru?

Plantację rabarbaru zakłada się w pierwszym roku po oborniku. Odchwaszczanie rabarbaru jest łatwe, dlatego można je uprawiać po każdej roślinie byle tylko pole nie było zaperzone. Stanowisko pod rabarbar należy przygotować już w połowie lata, aby we wrześniu móc wysadzić rośliny.

Kiedy i w jaki sposób sadzi się rabarbar?

Rabarbar najlepiej wysadzać na początku września, żeby zdążył się ukorzenić przed zimą. Odmiany słabo rosnące sadzi się w rozstawie 100-150x100-120 cm, zaś silnie rosnącym odmianom daje się rozstawę 150-200x120-150 cm. Wierzchołek wzrostu po posadzeniu karpy nie powinien znaleźć się głębiej niż 2-3 cm pod powierzchnią gleby.

rabarbar

Czy rabarbar wymaga nawożenia?

Rabarbar wymaga obfitego nawożenia. Dawka obornika przed sadzeniem rabarbaru powinna wynosić 6-7 kg na 100m2. Plantację plonującą nawozi się obornikiem co 2-3 lata w ilości 4-5 kg na 100m2. Nawozami mineralnymi zasila się plantację wiosną oraz nie później niż do połowy lata (po zakończeniu zbiorów). W tym celu doskonale sprawdzi się Nawóz granulowany do warzyw Target. Pod koniec sierpnia i we wrześniu można także zastosować nawóz jesienny.

Które zabiegi są konieczne w uprawie rabarbaru?

Pielęgnowanie rabarbaru polega na odchwaszczaniu, wzruszaniu ziemi oraz usuwaniu pędów kwiatostanowych. Odchwaszczanie można przeprowadzić za pomocą środków chemicznych stosując je zgodnie z zaleceniami programu ochrony roślin warzywnych. Wiosną należy systematycznie usuwać wyrastające pędy kwiatostanowe, gdyż pozostawienie ich wpływa ujemnie na plon.

Kiedy rozpoczynamy zbiór ogonków liściowych?

Zbiór rabarbaru zaczyna się w drugim lub trzecim roku po posadzeniu, od końca kwietnia, gdy ogonki osiągają 25-30 cm długości. Dokonuje się go co 7-10 dni, wyrywając po kilka liści z rośliny. Zbieranie polega na wyłamywaniu ogonków nisko nad ziemią. Nie powinno się zbierać więcej niż 1/3 liści z każdej rośliny.  Najwyższe plony uzyskuje się w 5-7 roku.

rabarbar

3. Kiedy wykonywać prace pielęgnacyjne?

RODZAJ ZABIEGU

MIESIĄC

Sadzenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Podlewanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Nawożenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Rozmnażanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Zbiór

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

4. W jaki sposób rozmnażać rabarbar?

Ze względu na to, że uprawa rabarbaru z nasion daje bardzo niejednolity materiał, rabarbar rozmnaża się wegetatywnie przez podział karp. Planując większą uprawę kupuje się tyle karp ile potrzeba do obsadzenia  ¼ pola, a do obsadzenia reszty rozmnaża się karpy we własnym zakresie w ciągu 1-2 lat. Karpy do rozmnażania wysadza się w rozstawie 100x50 cm, stosując silne nawożenie, szczególnie azotem. Po dwóch latach karpy wykopuje się i każdą z nich dzieli się na 6-8 sadzonek. Każda sadzonka powinna mieć co najmniej jeden pąk oraz część korzenia i musi ważyć nie mniej niż 0,25 kg.

rabarbar

5. Jakie problemy występują w uprawie?

Które choroby mogą zainfekować rabarbar?

  • Zgnilizna szyjki i podstawy łodygi rabarbaru – choroba najintensywniej rozwija się podczas deszczowej pogody. Początkowo objawia się zagniwaniem pąków znajdujących się bezpośrednio pod powierzchnią gruntu. Tkanka szyjki i korzeni początkowo brunatnieje i czernieje, z czasem ulega mokrej zgniliźnie. W efekcie powstają jamiste wgłębienia na korzeniach i szyjce korzeniowej. Aby ustrzec się przed tą chorobą zaleca się unikać nasadzeń współrzędnie w uprawach sadowniczych lub po truskawkach. Ponadto ważne jest pozyskiwanie sadzonek tylko ze zdrowych mateczników oraz unikanie zbyt dużego zagęszczenia roślin. Podczas sadzenia karp warto uprzednio zamoczyć je w roztworze środka grzybobójczego Topsin M 500 SC lub Amistar 250 SC. Z kolei większe rany na karpach warto posypać sproszkowanym węglem drzewnym.
  • Askochytoza rabarbaru – jest to choroba, która początkowo objawia się mozaikowatym przebarwieniem liści, zaś z czasem powstają czerwone lub brązowe plamy różnej wielkości i kształtu, stopniowo zlewające się ze sobą. Brązowiejące plamy otoczone są czerwonobrązowym pierścieniem i wykruszają się od środka. W ochronie przed chorobą warto stosować zapobiegawczo biopreparat Biosept Active.
  • Antraknoza rabarbaru - choroba objawia się małymi wydłużonymi wodnistymi plamami na liściach i ogonkach liściowych. Przy silnym porażeniu liście zamierają. Straty mogą być większe po wiosennym zbiorze. Choroba jest bowiem szczególnie groźna dla ogonków wyrastających latem.

Jakie szkodniki są zagrożeniem dla upraw rabarbaru?

  • Pchełka burakowa - ich żerowanie powoduje powstawanie licznych otworków w młodych liściach. Silnie porażone liście mają zahamowany wzrost lub zasychają.
  • Paciepnica ziemniaczana – szkodniki żerują w pędach oraz ogonkach liściowych drążąc wewnątrz nich korytarze. Uszkodzenie jest widoczne wówczas, kiedy gąsienica wygryza otwór wyjściowy, z którego wycieka lepka, galaretowata ciecz. Ogonki liściowe nie mają wówczas wartości handlowej. Gąsienice paciepnicy przepoczwarczają się w glebie. Motyle wylatujące w sierpniu i we wrześniu składają zimujące jaja na dolnych częściach liści rabarbaru lub na chwastach nieusuniętych z plantacji. W czasie ciepłej jesieni mogą się wylęgać gąsienice drugiego pokolenia, z których część zimuje.
  • Błyszczka jarzynówka – larwy wygryzają dziury w miękiszu liści, a przy liczniejszym występowaniu mogą wyjadać całą blaszkę liściową, pozostawiając jedynie grubsze nerwy. Często występują one gromadnie i właśnie wówczas dochodzi do szkieletowania liści.

W jaki sposób pozbyć się szkodników rabarbaru?

Obecnie nie ma zarejestrowanych środków ochrony roślin do walki ze szkodnikami w rabarbarze. Dlatego podstawą ochrony pozostają terminowo wykonywane zabiegi agrotechniczne takie jak:  wiosenne niszczenie chwastów, mechaniczne uprawki gleby w międzyrzędziach (np. obsypywanie roślin czy kultywatorowanie) i nawożenie. Czynności te ograniczają rozwój szkodników. Wczesnowiosenne usuwanie chwastów zmniejsza liczebność paciepnicy, ponieważ jesienią jej samice składają jaja na chwastach. Wczesną wiosną należy wysoko obsypywać karpy, przez co utrudnia się do nich dostęp wylęgającym się gąsienicom paciepnicy.

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!