Minisad na balkonie/tarasie - drzewka karłowe i kolumnowe w pojemnikach

Drzewa owocowe można uprawiać w donicach na balkonie i tarasie, ale nie wszystkie. To zależy głównie od siły ich wzrostu. Do uprawy w pojemnikach nadają się zwłaszcza drzewka karłowe, kolumnowe oraz dobrze znoszące cięcie. Mrozoodporność drzewek owocowych nie jest cechą konieczną. Dość często na balkonach i tarasach uprawia się gatunki nie w pełni odporne na mróz, np. cytryny, mandarynki, pomarańcze. Jednak na zimę trzeba je koniecznie przenieść do pomieszczenia.

Minisad na balkonie lub tarasie daje dużo satysfakcji, zwłaszcza jeśli nie jest się posiadaczem ogrodu czy działki. Przede wszystkim można mieć własne owoce: jabłka, gruszki, śliwki, wiśnie, cytrusy oraz inne. Drzewka w donicach to także dekoracja. Wiele nadaje się do formowania, np. w kształcie kolumn czy kul. Wszystkie ładnie kwitną, co pozwala cieszyć się także kwiatami.   

Latem kilkuletnie lub starsze drzewka owocowe stają się naturalnymi osłonami zacieniającymi przed promieniami słońca, zarówno kącika wypoczynkowego na balkonie lub tarasie, jak i mieszkania. Ich korony zapewniają też prywatność oraz wygłuszają hałas uliczny.

W miniaturowym sadzie tak samo można realizować ogrodniczą pasję jak w dużym, tylko bez wychodzenia z mieszkania. Codzienne obserwacje, podlewanie, nawożenie sprawiają nie tylko przyjemność, ale też wręcz zmuszają do wyjścia na zewnątrz. To ważne zwłaszcza w przypadku osób starszych i niepełnosprawnych, które rzadko lub wcale nie wychodzą z domu. Gdy na balkonie lub tarasie rośnie drzewko owocowe, wiele osób zaczyna zauważać, jak bardzo zmieniają się pory roku. Każdy dzień to mała niespodzianka: pączek, listek, kwiat, zawiązek owocu. Zerwanie dojrzałego owocu dla wielu osób to wielkie wydarzenie.

Uprawa drzewek owocowych na balkonie lub tarasie polecana jest również dla rodzin z dziećmi. Po pierwsze: to świetna forma edukacji najmłodszych oraz rozwijania ich ogrodniczej pasji. Po drugie: owoce z takich drzewek są jadalne, czyli nie ma ryzyka zatrucia dzieci. Niektóre drzewka, jak kaffir lime oraz morwa biała, uprawia się głównie dla liści, a nie owoców.

Przeczytaj także: Całoroczne drzewka na balkon

W donicach najlepiej uprawiać drzewka owocowe kolumnowe oraz karłowe. Kolumnowe rosną głównie do góry, a nie na boki, zaś karłowe mają nieduże rozmiary, dzięki czemu zajmują mało miejsca na balkonie lub tarasie.

Drzewko kolumnowe lub zaszczepione na karłowej podkładce, np. jabłoń, gruszę, brzoskwinię, można nabyć w sklepie ogrodniczym. Nierzadko na tym samym drzewku zaszczepione są 2-3 odmiany. Dzięki temu kwiaty lepiej się zapylają, a ponadto do dyspozycji są owoce w innych smakach, a nierzadko też w odmiennych kolorach. Warto też wziąć pod uwagę kupno roślin owocowych zaszczepionych na pniach (tzw. nóżce). Takie drzewka nie rosną wzwyż! Mogą to być np. jabłoń purpurowa i morwa biała.

Jak drzewka wyglądają krzewy owocowe zaszczepione na pniach. Na balkonie i trasie dobrze rosną np. porzeczka biała i porzeczka czerwona. Bardzo często takie rośliny już w sklepie kwitną lub mają zawiązki owoców. Dzięki temu jest pewność, że przy odpowiedniej pielęgnacji będą też owocowały w następnych sezonach.

Dłużej trzeba czekać na owoce, jeśli drzewka są uprawiane z nasion. W donicy posiać można popularne gatunki, jak jabłoń czy grusza. Jednak takie egzemplarze zwykle nie mają takich samych cech jak rośliny mateczne. Czasem jabłka są mierne w smaku, ale bywa też wręcz odwrotnie. Poza tym różny jest czas wejścia w owocowanie – zwykle od 5 do 10 lat. Przygodę z zakładaniem minisadu można zacząć od posiania np. śliwy mirabelki. To gatunek odporny na mróz, suszę i błędy w pielęgnacji. Zakwita 3-5 lat od siewu. Ma drobne śliwki w kolorach żółtym lub czerwonym, które zawsze są smaczne. W donicach karłowacieje, ale trzeba go dodatkowo przycinać.

Szybciej można wyhodować drzewko z sadzonki. Najlepsze są odrosty korzeniowe – pobiera się je wiosną i sadzi w donicach. Wypuszczają je drzewka nieszczepione, np. niektóre jabłonie i wiśnie.

Egzotyczne gatunki owocowe często mają wyjątkowo długi okres młodociany, podczas którego nie kwitną i nie owocują. Dotyczy to przede wszystkim cytrusów, jak cytryna, mandarynka, pomarańcza. Z tego powodu na drzewkach wyhodowanych z nasion pierwsze owoce pojawiają się po kilkunastu latach. Dlatego należy uprawiać cytrusy szczepione, które owocują od razu. Wyjątkiem jest kaffir lime, który ma jadalne głównie liście, dlatego można go uprawiać z nasiona.

Przeczytaj także: Kolumnowe drzewa owocowe – najpopularniejsze gatunki

Donice do uprawy drzewek owocowych powinny mieć minimum 30 cm wysokości, a ich szerokość na górze – od 25 cm. Podstawki muszą być solidne, z materiałów odpornych na destrukcję pod wpływem promieniowania UV, które znajduje się w świetle słońca (np. ze szkliwionej ceramiki), z wysokimi krawędziami, o średnicy 10 cm większej niż dna donic. W dnach donic niezbędne są otwory – dzięki nim nadmiar wody po podlewaniu czy deszczu swobodnie wypływa z podłoża na podstawkę.

Drzewek owocowych nie przesadza się co roku, dlatego donica powinna być wykonana z solidnego materiału, odpornego na mróz i promieniowanie UV. Mogą to być np. grube tworzywo sztuczne, ceramika, włókno szklane. Sprawdzają się też kastry budowlane (w ich dnach należy wywiercić otwory). Donice nie powinny być żółte, ponieważ ta barwa zwabia niektóre szkodniki, jak mszyce i mączliki. Dobrym wyborem są jasne, neutralne kolory, np. biały i szary, a także niebieski, gdyż zwabia owady zapylające kwiaty.  

Warto zainwestować w donice z podwójnymi ściankami, między którymi jest pusta przestrzeń pełniąca rolę izolacji. Są one droższe niż zwykle pojemniki, ale lepiej chronią bryłę korzeniową przed zamarzaniem zimą oraz nadmiernym nagrzewaniem latem.

Należy pamiętać, że drzewko owocowe, wraz z donicą i podłożem, waży co najmniej kilkanaście kilogramów. Aby łatwiej je przesuwać, warto je ustawić na platformie z kółkami (albo wybrać z donicę z kółkami). Dzięki temu bez problemu można zmienić ustawienie drzewka na balkonie lub tarasie czy – w przypadku drzewek cytrusowych – przemieścić je po sezonie do mieszkania.

Przeczytaj także: Rajskie jabłonie – jak uprawiać

Przygotowanie podłoża trzeba zacząć od zrobienia drenażu na dnie donicy. Jest konieczny! Dzięki temu uniknie się przelania drzewek owocowych, np. podczas ulewy, co może skutkować gniciem korzeni. Drenaż można zrobić z różnych materiałów, np. kamyków czy skorup z potłuczonych doniczek ceramicznych. W roli drenażu świetnie się sprawdza również Keramzyt (z naturalnej gminy). Ma postać granulek o średnicy 8-16 mm. Nie ulega rozkładowi mikrobiologicznemu, czyli nie traci swoich właściwości z biegiem lat. Poza tym jest obojętny chemicznie i nie zmienia pH ziemi, co ma wpływ na lepsze kwitnienie i owocowanie. Jego dodatkowym atutem jest niższa waga w porównaniu do kamyków i ceramicznych skorup. Dzięki temu ciężar donicy w drzewkiem jest mniejszy, co ułatwia jej przenoszenie.

Doniczkowe drzewka owocowe najlepiej sadzić w kompoście. Jeśli go nie ma, ziemię ogrodniczą przygotowuje się na bazie np. Gotowego podłoża uniwersalnego do roślin ozdobnych i warzywnych, do którego dodaje się nawóz organiczny o długim i wolnym działaniu. Odpowiedni jest np. Nawóz ekologiczny do drzew i krzewów owocowych wyprodukowany w 100% z masy roślinnej.

Dodatkowo podłoże wzbogaci Nawóz z hydrożelem TerraCottem Universal, który magazynuje wodę, gdy jest jej dużo, i oddaje do korzeni, jeśli podłoże jest suche. Dlatego rośliny posadzone w podłożu z dodatkiem hydrożelu są mniej narażone na więdnięcie. Aby zapobiec zeskorupianiu się podłoża, warto do niego dodać Perlit. To materiał wulkaniczny spulchniający i napowietrzający podłoże oraz magazynujący wodę (w mniejszym stopniu niż hydrożel).

Drzewka owocowe przesadza się dopiero, gdy ich korzenie przerosną bryłę korzeniową, co zwykle ma miejsce co 2-3 lata. Najlepszy czas na ten zabieg to przełom zimy i wiosny. Roślinę przesadza się do doniczki o średnicy większej o około 10 cm. Podczas tej czynności należy unikać mocnego przycinania korzeni, nawet jeśli są mocno zbite. Usuwa się tylko korzenie złamane i martwe. Jeśli drzewko jest duże i ciężkie albo z innych powodów nie można go przesadzić, można co roku usuwać wierzchnią warstwę starego podłoża i dosypywać świeżego wymieszanego np. z Nawozem ekologicznym do drzew i krzewów owocowych.

Powierzchnię ziemi, po posadzeniu drzewka, należy wyściółkować. Najlepsze są naturalne materiały, jak kora oraz włóknina z wełny owczej. Ściółka zapobiega zbyt szybkiemu wysychaniu podłoża. Chroni też bryłę korzeniową przed nadmiernym nagrzewaniem przez słońce oraz przemarzaniem.

Przeczytaj także: Dodatki do podłoży – jakie i kiedy wybrać

Donice do uprawy drzewek owocowych, nawet jeśli są duże, mają ograniczoną pojemność, co sprawia, że składniki pokarmowe znajdujące się w podłożu dość szybko się wyczerpują. Nawożenie jest niezbędne, aby rośliny zdrowo rosły oraz kwitły i owocowały.

Doniczkowe drzewka owocowe zasila się co tydzień od marca do połowy lipca. Późniejsze nawożenie może spowodować intensywny wzrost gałązek i opóźnienie ich drewnienia, co może rzutować na ich obniżoną mrozoodporność.

Do zasilania drzewek owocowych w doniczkach wygodne preparaty w płynie na bazie naturalnych składników. Dodaje się je do wody w konewce i podlewa rośliny. Odpowiednie są np. Nawóz ekologiczny do drzew i krzewów owocowych, Biohumus Max Warzywa i Owoce oraz Obornik koński w płynie (nie ma uciążliwego zapachu). Sprawdzają się także Pałeczki nawozowe Bio uniwersalne (działają do 90 dni).

W uprawie doniczkowej drzewek owocowych warto stosować także nawożenie dolistne, zwłaszcza jeśli liście są blade i drobne. W ten sposób można szybko uzupełniać niedobory składników pokarmowych. Użyć można np. Nawozu z pokrzywy. Zabieg należy wykonać wcześnie rano lub wieczorem, w dzień pochmurny i bezwietrzny.

Przeczytaj także: Nawożenie drzew owocowych na wiosnę oraz Nawożenie dolistne – kiedy stosować i dlaczego

Drzewka owocowe zaszczepione na karłowych podkładkach często mają słabe korzenie. Utrudnia to roślinom pobieranie wystarczających ilości wody, zwłaszcza podczas suszy. Dlatego trzeba dbać, by podłoże było zawsze lekko wilgotne. Stres w czasie suszy redukują dodatki magazynujące wodę do podłoży, np. Nawóz z hydrożelem TerraCottem Universal (dosypuje się go do podłoża podczas sadzenia).

Jeśli doniczkowe drzewka owocowe wyhodowane są z nasiona lub sadzonki, zwykle mają mocne korzenie, które po kilku sezonach tworzą zwartą bryłę. Takie rośliny lepiej znoszą przesuszone podłoże, ale dłuższy brak wody negatywnie wpływa na ich kwitnienie i owocowanie.

Częstotliwość podlewania drzewek owocowych trzeba dostosować do ich fazy wzrostu oraz pory roku. Najwięcej wody potrzebują podczas kwitnienia, zawiązywania owoców oraz upałów. Przesuszenie jest jedną z przyczyn przedwczesnego opadania kwiatów i owoców! Zimą – od czasu do czasu – także należy kontrolować wilgotność podłoża. Jeśli jest zbyt suche, trzeba je podlać w czasie odwilży, ale mało.

Do podlewania używać można wody z kranu. Powinna być odstała (bez chloru).

Przeczytaj także: Czy warto stosować hydrożel do kwiatów w domu i na balkonie

Cięcie jest bardzo ważnym zabiegiem w uprawie doniczkowych drzewek owocowych. Przede wszystkim umożliwia zachowanie planowanych wymiarów oraz pokroju, np. kolumnowego. Nie należy się obawiać, że drzewko uschnie z powodu przycinania. Ważne jest, aby zabieg wykonać w terminie odpowiednim dla uprawianych gatunków, gdyż wtedy znoszą go najlepiej.

Najwcześniej, bo już na przełomie lutego i marca, przycina się jabłonie i grusze. W marcu można ciąć śliwy. Brzoskwinie przycina się tuż przed albo zaraz po kwitnieniu, zaś wiśnie – po owocowaniu (na przełomie lipca i sierpnia). Większe rany po cięciu zabezpiecza się Maścią ogrodniczą.

Dodatkowo młode, zielone pędy można uszczykiwać. Tak prowadzone drzewka są wyjątkowo gęste.

Przeczytaj także: Wiosenne cięcie drzew owocowych

Takie gatunki drzew owocowych jak brzoskwinia, grusza, jabłoń, morwa, śliwa czy wiśnia dobrze zimują w gruncie. Jeżeli posadzone są w donicy, należy je zabezpieczać przed mrozem. Problemem jest przede wszystkim zamarzanie podłoża – wtedy rośliny, mimo iż znajdują się w zimowym spoczynku, nie mogą z niego pobierać wody i schną.

Bardzo dobrymi zabezpieczeniami, ograniczającymi zamarzanie podłoża, jest donica z podwójnymi ściankami oraz ściółkowanie powierzchni ziemi, np. korą czy biowłókniną z wełny owczej. Jeżeli donica ma pojedyncze ścianki, przed zimą należy ją owinąć folią bąbelkową, biowłókniną z wełny owczej lub innym materiałem termoizolacyjnym. Na drzewko zaś narzuca się białą agrowłókninę, która chroni je przez mroźnymi wiatrami i ogranicza wysychanie pędów. Ponadto warto na zimę przesunąć donicę z drzewkiem owocowym jak najbliżej ściany mieszkania (emitowane jest przez nią ciepło) i ustawić na izolującym materiale, np. desce (może to również być platforma z kółkami).

Inaczej postępuje się egzotycznymi drzewkami owocowymi, takimi jak np. cytrusy. Na zimę należy je wnieść do mieszkania.

Przeczytaj także: Zimowanie na balkonie – jak okryć rośliny

Doniczkowe drzewka ozdobne chorują i są atakowane przez szkodniki tak jak w ogrodzie. Na balkonie i tarasie patogeny mają często lepsze warunki z powodu braku naturalnych wrogów, co sprawia, że mogą się rozwijać błyskawicznie. Dlatego trzeba obserwować rośliny i stosować profilaktykę. Jeśli opryski, to rekomendowane są preparaty na bazie naturalnych składników.

W podręcznej apteczce dla roślin pokojowych i balkonowych warto mieć Żółte tablice lepowe do doniczek. To proste i bardzo skuteczne pułapki na mączliki, mszyce i ziemiórki. Postacie uskrzydlone tych szkodników zwabia żółty kolor. Gdy usiądą na tablice, przyklejają się do niej i giną.

Do zwalczania mączlików, miodówek, miseczników, mszyc, przędziorków, wciornastków oraz form zimujących niektórych szkodników przydają się Emulpar Spray oraz Agrocover Spray (na bazie oleju rydzowego). Oba preparaty są gotowe do użycia – wystarczy psiknąć na rośliny.

Czasem na drzewkach mogą pojawić się szkodniki trudniejsze do zwalczania, jak miniarki, gąsienice czy chrząszcze. Wtedy można wykonać oprysk preparatem NeemAzal-T/S (na bazie ekstraktu drzewa neem).

W przypadku chorób roślin profilaktycznie lub po zauważeniu pierwszych objawów stosować można Biosept Active Spray (na bazie ekstraktu z grejpfruta). Polecany jest m.in. na alternariozę, fytoftorozę, fuzariozę, kanciastą plamistość, mączniaka prawdziwego, mączniaka rzekomego, rdzę, szarą pleśń, plamistość liści i kwiatów, zgorzel. Ponadto wzmacnia oporność roślin, poprawia ich ukorzenianie, stymuluje rozwój i kwitnienie oraz ogólnie wpływa na lepszą kondycję.

Specjalnej ochrony wymagają brzoskwinie, gdyż podatne są na chorobę grzybową kędzierzawość liści brzoskwini. Należy je opryskiwać dwa razy: jesienią zaraz po opadnięciu liści oraz wiosną tuż przed pękaniem pąków. Odpowiedni jest np. preparat Miedzian 50 WP.

Przeczytaj także: Opryski drzew owocowych na wiosnę oraz Opryski drzew owocowych na jesień