Dlaczego pomidory kwitną, ale nie zawiązują owoców?

Gdy pomidor ma ładne liście i dużo kwiatów, lecz nie zawiązuje owoców, to znak, problem jest w zapylaniu. Jednak przyczyny jego braku są różne. Poza tym kilka z nich może występować jednocześnie, dlatego dość trudno je zdiagnozować. Aby mieć obfity plon, trzeba pomidory obserwować, by odpowiednio wcześnie zareagować. Niestety, czasem problemu nie udaje się rozwiązać, np. w powodu niesprzyjającej pogody. Wtedy, jeśli do pierwszej połowy sierpnia nie zawiążą się owoce, krzak należy wyrwać, gdyż dalsza pielęgnacja jest bezcelowa. Znając przyczyny braku owoców pomidorów, mimo kwitnienia, łatwiej zapobiegać stratom plonu:

Pomidory to rośliny samopylne, czyli niekoniecznie potrzebują pyłku z innych roślin, aby zawiązać owoce. Jednak pyłek musi być przeniesiony z pylników na słupki. Ponadto lepszą jakość mają owoce pochodzące z zapylenia pyłkiem innego pomidora. Najczęściej zapylanie kwiatów pomidora dokonują owady zapylające, zwłaszcza trzmiele. Te wyjątkowo pracowite owady potrafią w ciągu minuty odwiedzić nawet do 30 kwiatów pomidorów. Efektem są pędy uginające się pod ciężarem owoców, jeśli nie jest zbyt gorąco, chłodno, sucho lub wilgotno.

Problemem jest brak trzmieli, pszczół i innych owadów zapylających, zwłaszcza w miastach. Owady mają też utrudniony dostęp do pomidorów szklarniowych. Dlatego w profesjonalnych uprawach pod osłonami wykorzystuje się często specjalne domki z trzmielami. Po ustawieniu w szklarni lub tunelu foliowym owady energicznie biorą się do pracy.

W amatorskich uprawach stosuje się zwabianie owadów zapylających. Trzmiele i pszczoły nęci zwłaszcza kolor niebieski. Dlatego na palikach podpierających pomidory zawiązywać można niebieskie tasiemki, a krzewy podwiązywać niebieskimi sznurkami. Obok pomidorów warto wysiewać ogórecznika lekarskiego, którego niebieskie kwiaty są oblegane przez trzmiele i pszczoły. Przy okazji owady wykonują obloty na kwiatach pomidorów i je zapylają.

Inny sposób zwabiania owadów zapylających to stosowanie zapachowych preparatów wabiących, które kupuje się w sklepach ogrodniczych. Takie atraktanty sprawiają, że kwiaty są bardziej atrakcyjne zwłaszcza dla pszczół.

Owadom zapylającym można też stwarzać przyjazne warunki w ogrodzie, aby miały się gdzie rozmnażać i zimować. Dobrym pomysłem są domki dla owadów, zwane też ekohotelami – to także dekoracja ogrodu w ekologicznym stylu. Warto również zostawiać w ogrodzie część jesiennych liści, np. w kącie ogrodu, gdyż niektóre pożyteczne owady lubią pod nimi zimować.

Kwiaty pomidorów mogą być zapylane nie tylko przez owady zapylające, ale też wiatr oraz człowieka. Aby poprawić zapylanie kwiatów, można – najlepiej rano, gdy wyschnie rosa – delikatnie potrząsać kiściami kwiatów albo muskać je pędzelkiem z delikatnym włosiem (np. kosmetycznym). Zawiązywanie owoców wspomagają również specjalne nawozy mikroelementowe (regulatory wzrostu), którymi obficie opryskuje się kwiaty.

Przeczytaj także: Domki dla owadów – dlaczego warto mieć w ogrodzie

Pyłek pomidorów traci swoi właściwości pod wpływem wysokiej temperatury, a ponadto kwiaty, gdy jest bardzo gorąco, wytwarzają go mniej. Podczas upału z temperaturą powyżej 30⁰C nie ma szans, aby kwiaty zostały zapylone, gdyż pyłek po prostu nie kiełkuje. Nie pomogą wtedy ani najlepsza pielęgnacja, ani najbardziej pracowite owady zapylające! Najlepsza temperatura do zapylenia kwiatów pomidora to 20-27⁰C. Dość łatwo tę zależność zaobserwować w ogrodzie. Gdy latem jest ciepło, ale nie ma ekstremalnego upału, na krzakach natychmiast pojawiają się zawiązki pomidorów.

Niekiełkowanie pyłku z powodu zbyt wysokiej temperatury dotyczy zarówno pomidorów uprawianych w gruncie, jak i pod osłonami. Jednak to większy problem pod osłonami, czyli w szklarniach i tunelach foliowych. W czasie słonecznych dni, nawet jeśli temperatura na zewnątrz jest w normie, pod osłonami może być zdecydowanie za wysoka dla pomidorów. Aby tego uniknąć, warto pod osłonami mieć termometr. W zależności od jego wskazań trzeba obniżać w szklarni lub tunelu foliowym temperaturę podczas upałów. Przede wszystkim konieczne jest wietrzenie, najlepiej na przestrzał. Stosować można np. cieniówki, czyli specjalne preparaty nakładane na szyby, a także białe zasłony zacieniające. Inny prosty sposób to narzucenie białej agrowłókniny na szklarnię lub tunel. Pomaga też polewanie wodą ścieżki w tunelu i szklarni.

Bardzo jest istotne, aby pod osłonami uprawiać szklarniowe odmiany pomidorów, a nie – gruntowe. Szklarniowe pomidory są lepiej przystosowane do wysokiej temperatury, a także bardziej odporne na choroby, którym sprzyjają cieplarniane warunki pod osłonami, w tym suchą zgniliznę wierzchołkową owoców.

Przeczytaj także: Sucha zgnilizna wierzchołkowa pomidora i papryki – objawy, przyczyny, zapobieganie

Pyłek pomidorów jest wrażliwy nie tylko na zbyt wysoką temperaturę, ale i nadmiernie niską. Przestaje kiełkować w temperaturze poniżej 15⁰C. Dlatego jeśli panuje chłód, zwłaszcza dłużej, owoców na pomidorach nie ma, mimo iż są kwiaty. Bardzo niekorzystne dla pomidorów są duże wahania temperatury zbyt niskiej dla nich i zbyt wysokiej. W takich warunkach na krzakach owoców nie ma. Czasem zdarza się, że w czasie chłodniejszej pogody owoce zawiązują się partenokarpiczne (bez zapylenia). Są one jednak małe i często nie dojrzewają.

Niska temperatura ma negatywny wpływ nie tylko na kiełkowanie pyłku, ale też ogólną kondycję roślin. Przed chłodem chronią pomidory osłony, takie jak tunel foliowy i szklarnia.

Przeczytaj także: Gdy pomidory nie dojrzewają – 6 przyczyn

Nadmierna wilgoć oraz zbyt suche powietrze też mogą być przyczyną niekiełkowania pyłku pomidorów, nawet jeśli z kwiatka na kwiatek przeniosą go np. trzmiele lub pszczoły. Nadmierna wilgotność powietrza utrudniająca zapylenie kwiatów to 70% i więcej (pyłek wtedy się skleja). Zbyt suche powietrze – wilgotność 50% i mniej – również negatywnie wpływa na kiełkowanie pyłku pomidorów (pyłek szybko wysycha).

Zbyt suche powietrze występuje podczas suszy – im jest ona dłuższa, tym jakość pyłku jest słabsza. Nadmiernie wilgotne powietrze najczęściej występuje pod osłonami, jeśli zapomina się o systematycznym wietrzeniu. W gruncie takie warunki panują po deszczach  oraz w sierpniu. Duża wilgotność powietrza często jest w ogrodach spowitych mgłami, np. położonych w zagłębieniach terenu oraz znajdujących się w pobliżu jezior i rzek.

Przeczytaj także: Uprawa pomidorów w szklarni i pod folią

Pomidor to warzywo o dużych wymaganiach pokarmowych, które lubi nawożenie. Jednak niewłaściwe zasilanie może się przyczynić do braku owoców, mimo kwitnienia pomidora. Przede wszystkim trzeba unikać przenawożenie azotem. Nadmiar tego pierwiastka powoduje, że pomidor rośnie bujnie, ale słabo zawiązuje owoce i wypuszcza niewiele kwiatów. Jego pyłek kwiatowy jest także mniej żywotny.

Słabe zawiązywanie owoców pomidora występuje również przy niedoborach fosforu, manganu, potasu. W amatorskiej uprawie pomidorów nie trzeba badać w laboratorium, czy te składniki są w glebie w odpowiednich ilościach. Zadbać należy na zrównoważone nawożenie. Polecane są nawozy wieloskładnikowe.

Pomidory najlepiej uprawiać w pierwszym i drugim roku po oborniku (odmiany karłowe można także w trzecim). Sprawdza się np. Obornik bydlęcy granulowany i Obornik koński granulowany. Rozsadę pomidorów zaczyna się zasilać 2 tygodnie po posadzeniu w gruncie. Następnie pomidory nawozi się co 10-14 dni. Odpowiednie są preparaty granulowane, jak Nawóz ekologiczny do pomidorów, ogórków i ziół oraz Nawóz do pomidorów i ogórków, rozpuszczalny Nawóz do pomidorów oraz płynny Nawóz ekologiczny do pomidorów i ogórków.

Nawozy do pomidorów mają receptury opracowane zgodnie z potrzebami tego warzywa. Stosując je  nie trzeba się zastanawiać, czy nadmiar azotu albo brak fosforu czy potasu, wpłyną na brak owoców mimo kwitnienia pomidorów.

Przeczytaj także: Pomidory malinowe – jak nawozić