W jaki sposób uprawiać i pielęgnować leszczynę

Wyjątkowo oryginalne i ozdobne krzewy, które dają smaczne i zdrowe owoce - orzechy laskowe. Nie mają specjalnych wymagań uprawowych. Wystarczy trochę przestrzeni w ogrodzie aby cieszyć się pięknem i delektować smakiem orzechów tego atrakcyjnego, a często niedocenianego gatunku.

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować leszczynę

1. Czym charakteryzuje się leszczyna?

Jak wygląda leszczyna pospolita?

Leszczyna pospolita (Corylus avellana) jest bardzo wysokim i szerokim krzewem dorastającym do 5 metrów wysokości. Na przedwiośniu ozdobę stanowią męskie kwiaty zebrane w zwisające kwiatostany zwane kotkami, które bardzo obficie pylą na żółto. Żeńskie kwiaty rozwijają się na krótkopędach ale są bardzo drobne i niepozorne. Po kwitnieniu pojawiają się szeroko owalne do okrągłych, podwójnie piłkowane liście o długości do 10cm. Młode liście są z obu stron owłosione, natomiast jesienią przebarwiają się na żółty lub żółtobrązowy kolor. Od września na krzewach dojrzewają jasnobrązowe orzechy, które są otoczone powstałą ze zrośnięcia trzech podkwiatków okrywą.

Skąd pochodzi leszczyna pospolita?

Leszczyna pospolita na stanowiskach naturalnych spotykana jest prawie w całej Europie (z wyjątkiem północy Skandynawii). W Polsce występuje na terenie całego kraju, nawet do 1000 metrów wysokości. Dziko rosnące krzewy bądź nieduże drzewka liściaste można zauważyć na różnych siedliskach. Leszczyna pospolita najczęściej stanowi podszycie lasów liściastych i mieszanych oraz kserotermiczne zarośla.

Jakie wartości odżywcze mają orzechy laskowe?

Orzechy laskowe doskonale smakują na surowo, zarówno spożywane same, jak i w mieszankach z innymi orzechami czy różnymi bakaliami. Owoce leszczyny stanowią także doskonały dodatek do wielu potraw. Oprócz walorów smakowych są także bardzo zdrowe. Są bogatym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych (tzw. zdrowego tłuszczu) oraz łatwo przyswajalnego białka. Zawierają także cukier, wapń, potas, magnez, fosfor, żelazo i mangan. Ponadto w owocach leszczyny znajdują się witaminy takie jak: A, B1, B2, C, E i F.  Orzechy laskowe powinny być spożywane przez osoby podatne na wszelkiego rodzaju infekcje oraz cierpiące na bezsenność i nadpobudliwość. Ponadto powinny być uzupełnieniem diety osób chorujących na miażdżycę, cukrzycę czy choroby serca. Dzięki zawartości lecytyny regularne spożywanie orzechów wspomoże pracę mózgu.

Informacja Porada: Należy pamiętać, że orzechy laskowe są bardzo kaloryczne. W 100 gramach tego smakołyku znajduje się aż 650kcal. Dlatego lepiej zachować umiar w ich spożywaniu.

corylus3

Które odmiany leszczyny zapewniają obfite plonowanie?

  • Leszczyna pospolita ‘Olbrzymi z Halle’ – to niemiecka odmiana charakteryzująca się intensywnym wzrostem oraz dużą, rozłożystą koroną. W celu zapewnienia obfitego plonowania zaleca się sadzenie przynajmniej dwóch egzemplarzy w niewielkiej odległości. Wymaga żyznych i bogatych w próchnicę gleb. Duże owoce nadają się do zbioru od drugiej połowy września. Zaletą odmiany jest także niewielka podatność na moniliozę, która może zainfekować krzewy.
  • Leszczyna pospolita ‘Cud z Bollwiller’ – wyróżnia się znacznie większą wytrzymałością na niskie temperatury i niekorzystne warunki uprawowe. Do plonowania nie jest wymagany zapylacz, co oznacza, że krzewy mogą rosnąć także pojedynczo. Dodatkową zaletą jest szybkie wejście w owocowanie, jednak owoce zbieramy dopiero od października. Orzechy są duże i smaczne, natomiast skorupa jest gruba i twarda.
  • Leszczyna pospolita ‘Kataloński’ – to bardzo wartościowa hiszpańska odmiana, doskonale nadająca się do sadzenia w ogrodach przydomowych i ogródkach działkowych. Krzewy zawiązują duże orzechy, które rosną zwykle w gronach po 2-6 sztuk. Dojrzałość zbiorczą owoce uzyskują w drugiej połowie września. Atutem odmiany jest znaczna odporność na moniliozę, dzięki czemu możemy ograniczyć stosowanie środków ochrony roślin.
  • Leszczyna pospolita ‘Nottinghamski’  - to angielska odmiana, która wyróżnia się wolniejszym wzrostem, przez co może być sadzona w mniejszych ogrodach. Krzewy docelowo osiągają nie więcej niż 4 metry wysokości. Aby krzewy owocowały regularnie i obficie, warto zapewnić żyzną i ciepłą glebę. Odmiana rodzi stosunkowo duże orzechy, zwykle zebrane w gronach po 2-4 sztuki. Pierwsze orzechy można zbierać już na przełomie sierpnia i września. Dzięki dużej odporności na mróz odmianę z powodzeniem można uprawiać w naszym kraju.
  • Leszczyna pospolita ‘Trapezuński’ – to bardzo plenna odmiana o charakterystycznych podłużnych orzechach, które mają małą tendencję do wysychania ziaren owocu. Stanowi bardzo cenny zapylacz dla innych odmian leszczyny. W drugiej dekadzie września owoce uzyskują dojrzałość zbiorczą. Odmiana jest mało wrażliwa na moniliozę.
corylus2

Jakie odmiany są najczęściej uprawiane w celach dekoracyjnych?

  • Leszczyna pospolita ‘Contorta’ – to wyjątkowa odmiana charakteryzująca się silnie poskręcanymi pędami. Krzewy osiągają 4m wysokości i mają lekko parasolowaty pokrój. Nieregularny kształt mają także zielone liście. Odmiana stanowi szczególną ozdobę w okresie bezlistnym. Gdy tylko opadną liście odsłonięte zostają powykręcane pędy, które prezentują się naprawdę zjawiskowo. Dodatkowo na przedwiośniu dekorację stanowią męskie kwiaty występujące w postaci żółtych i zwisających kotków. W okresie wegetacji należy pamiętać o wycinaniu dzikich pędów, które mogą wyrastać z podkładki. Niewielkie wymagania glebowe oraz znaczące walory dekoracyjne sprawiają, że jest to bardzo ceniona i chętnie sadzona odmiana w ogrodach przydomowych.
  • Leszczyna pospolita ‘Red Majestic’ – to jedna z nowszych i bardzo urokliwych odmian o powyginanych pędach (podobnie jak u odmiany ‘Contorta’) oraz bordowym zabarwieniu liści (jak u odmiany ‘Purpurea’). Przed rozwojem liści dodatkową ozdobę stanowią żółte kotki, które utrzymują się na roślinie nawet przez 6 tygodni. Bordowe liście mają nieregularny kształt i są także poskręcane. Jesienią przebarwiają się na intensywny, czerwony kolor.
  • Leszczyna pospolita ‘Pendula’ – należy do odmian szczepionych na pniu i wyróżnia się parasolowatym pokrojem oraz zwisającymi pędami. Wysokość krzewów uzależniona jest od miejsca szczepienia. Na przedwiośniu dekorację stanowią żółte kotki, jednak krzewy wydają bardzo niewiele owoców.
  • Leszczyna pospolita ‘Aurea’ – wyróżnia się żółtą barwą liści i zdecydowanie mniejszymi rozmiarami w stosunku do poprzedniej odmiany. Krzewy osiągają 2-3 metry wysokości. Warto zaznaczyć, że liście najintensywniej przebarwiają się na jasnym stanowisku. Im mniej światła zapewnimy roślinom to liście będą mniej wybarwione, a nawet zielone.
  • Leszczyna pospolita ‘Fuscorubra’ – odmiana rdzawolistna, której młode liście mają ciemnopurpurowy kolor, natomiast w trakcie sezonu zielenieją. Pokrojem przypomina zwykły gatunek. Często jest mylona z bardzo podobną odmianą leszczyny południowej ‘Purpurea’.
  • Leszczyna pospolita ‘Heterophylla’ – to bardzo rzadka odmiana, którą obecnie można tylko spotkać w kolekcjach dendrologicznych. Charakteryzuje się pierzastymi, ostro klapowanymi i strzępiastymi liśćmi. Z pewnością zasługuje na szersze rozpowszechnienie.
  • Leszczyna południowa ‘Purpurea’ – to odmiana o bordowym kolorze liści, który utrzymuje się przez cały sezon wegetacyjny. Krzewy osiągają do 5 metrów wysokości i mogą mieć nawet nieco większą szerokość dlatego nadają się do sadzenia w dużych ogrodach.
  • Leszczyna turecka – obok leszczyny pospolitej to kolejny najchętniej uprawiany gatunek w obrębie tego rodzaju w naszych ogrodach. Osiąga jednak znacznie większe rozmiary oraz wyróżnia się drzewiastym pokrojem. Dzięki gęstemu i zwartemu pokrojowi drzewka są wyjątkowo dekoracyjne nawet w okresie bezlistnym. Ogromną zaletą gatunku jest brak odrostów korzeniowych przez co stanowi doskonałą podkładkę dla innych ozdobnych odmian leszczyny. Doskonale prezentuje się w szpalerach oraz jako soliter, np. na środku ogrodu.

Informacja Porada: Leszczynę południową Purpurea watro przycinać intensywnie pod koniec zimy, gdyż pobudzamy ją do wypuszczenia nowych intensywniej wybarwionych bordowych przyrostów.

purpurea

2. Jak uprawiać leszczynę?

Jakiej gleby i stanowiska wymaga leszczyna?

Leszczyna pospolita należy do roślin o niewielkich wymaganiach w stosunku do gleby oraz stanowiska. Pod uprawę krzewów odpowiednia będzie umiarkowanie wilgotna, średnio żyzna, piaszczysto-gliniasta gleba. Bezwzględnie należy unikać miejsc całkowicie podmokłych oraz bardzo suchych. Leszczynę można posadzić na stanowisku zarówno słonecznym, jak i bardziej ocienionym. Należy jednak pamiętać, że rośliny rosnące na jaśniejszym stanowisku obficiej plonują.

Czy leszczyna wymaga częstego podlewania?

Ze względu, że krzewy źle reagują na zbyt wilgotne, a także przesuszone stanowiska należy pamiętać o utrzymaniu właściwej wilgotności gleby. Na lżejszych i bardziej piaszczystych glebach zabieg ten wykonujemy nieco częściej, natomiast cięższe gleby dłużej zatrzymują wilgoć więc częste podlewanie nie będzie konieczne.

Kiedy należy nawozić leszczynę?

Leszczyna ma niewielkie wymagania pokarmowe. Do zapewnienia prawidłowego wzrostu wystarczą dwie dawki nawozu w ciągu sezonu wegetacyjnego. Pierwsze nawożenie wykonujemy jak tylko na roślinie pojawią się liście, natomiast kolejne na początku lata. Aby zapewnić lepsze zimowanie krzewów warto na przełomie sierpnia i września sięgnąć po nawóz jesienny do roślin ozdobnych Target. Dzięki zawartości potasu, fosforu i mikroelementów wszystkie pędy zdrewnieją przed nadejściem zimy (szczególnie ważne u odmian ozdobnych takich jak ‘Contorta’).

Czy leszczyna pospolita wymaga cięcia?

Cięcie należy do podstawowych zabiegów, które przeprowadza się w uprawie leszczyny. Młode rośliny nie wymagają ciecia, jednak już po kilku latach przeprowadzenie tego zabiegu jest koniecznie jeśli chcemy w przyszłości zapewnić obfite plonowanie. Najlepsze rezultaty osiąga się z krzewów składających się z 6-8(9) głównych pędów. Wraz ze wzrostem ilości pędów następuje spadek plonu. Cięcie leszczyny możemy podzielić na zachowawcze, formujące i odmładzające. Optymalny termin wykonania tych zabiegów to luty i marzec.

contorta 1

Na czym polega cięcie formujące leszczyny?

Rozpoczyna się jeszcze przed sadzeniem roślin (w październiku lub w marcu) i polega na częściowym przycięciu korzeni oraz skróceniu pędu głównego (pozostawiamy 3-4 oczka). W celu pobudzenia młodych roślin do lepszego rozkrzewienia i zagęszczenia się należy na przedwiośniu drugiego i trzeciego roku uprawy o około połowę skrócić wszystkie pędy. Dodatkowo można całkowicie usunąć te najsłabsze wyrastające u podstawy krzewu.

Dlaczego wykonujemy cięcie zachowawcze leszczyny?

Cięcie zachowawcze to przede wszystkim prześwietlanie wnętrza roślin. Podczas prac szczególną uwagę należy zwrócić na wycięcie wyrastających wilków, drobnych gałązek oraz słabych pędów u podstawy krzewu. Prawidłowo przeprowadzony zabieg umożliwia lepsze doświetlenie wnętrza leszczyny, co w rezultacie przekłada się na obfitsze plonowanie. Najstarsze gałęzie, które wydają coraz mniejszy plon należy co około 5 lat usuwać. Dzięki temu możemy spodziewać się nowych i silnych pędów.

Kiedy wykonujemy cięcie odmładzające leszczyny?

Zabieg odmładzania krzewów należy przeprowadzać po około 10 latach uprawy. Najczęściej polega on na wycięciu tuż nad ziemią wszystkich pędów. Wadą tej metody jest ponowne formowanie krzewu oraz brak plonu przynajmniej w kolejnym sezonie. Mniej inwazyjnym rozwiązaniem jest rozciągnięcie zabiegu w czasie. Coroczne usuwanie 2-3 najstarszych pędów pozwala na utrzymanie plonowania. Tym sposobem leszczynę udaje się odmłodzić w ciągu 3-4 lat.

Kiedy i w jaki sposób zbieramy orzechy laskowe?

Nierównomierne dojrzewanie sprawia, że owoce należy zbierać kilkukrotnie w ciągu sezonu. Zwykle pierwszy plon uzyskujemy we wrześniu, natomiast ostatnie zbiory są jeszcze pod koniec października. Orzechy zbiera się ręcznie bądź też z zastosowaniem mat, które podkłada się pod krzewy.

corylus

3. Kiedy wykonywać prace pielęgnacyjne?

RODZAJ ZABIEGU

MIESIĄC

Podlewanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Nawożenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Cięcie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Rozmnażanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

4. W jaki sposób rozmnażać leszczynę?

Leszczyna należy do roślin, którą bardzo łatwo się rozmnaża. Wystarczy po prostu umieścić w glebie orzechy, które już wiosną kiełkują i stosunkowo szybko osiągają okazałe rozmiary. Wadą tego sposobu rozmnażania jest późniejsze rozpoczęcie owocowania (zwykle po około 8-10 latach). Często praktykowaną metodą jest rozmnażanie wegetatywne przez odkłady. Przygięte do ziemi pędy bardzo szybko ukorzeniają się i tworzą samodzielną roślinę. Odrywanie odrostów także umożliwia szybkie i łatwe pozyskanie nowych krzewów. Leszczyna rozmnażana metodami wegetatywnymi wchodzi w owocowanie już po 3-4 latach uprawy.

? Czy wiesz, że na stanowiskach naturalnych w rozmnażaniu leszczyny pospolitej pomagają wiewiórki. Zwierzęta gromadzą na zimę orzechy laskowe w ziemnych kryjówkach, a niespożytkowane nasiona wiosną kiełkują. W ten sposób przyczyniają się do powstawania nowych roślin, które jednak owocują dopiero po 8-10 latach.

5. Jak stworzyć piękną kompozycję z leszczyny?

Odmiany ozdobne leszczyny doskonale wyglądają jako soliter, czyli posadzone samotnie np. na środku ogrodu. Z uwagi, że są to duże rośliny najefektowniej prezentują się we większych ogrodach. Liczne odmiany doskonale się także prezentują w zestawieniach z innymi roślinami. Pod leszczyną pięknie wyglądają niewysokie byliny oraz krzewinki o niewielkich wymaganiach świetlnych. Barwne zestawienia z odmianami o purpurowych czy złocistych liściach ożywią każdy ogród, natomiast powyginane pędy leszczyny ‘Contorta’ dodadzą niepowtarzalnego uroku w okresie zimowym. Dodatkowo pędy pogiętych odmian atrakcyjnie prezentują się ścięte i ułożone w wazonie lub w innych wiosennych kompozycjach. Nie można też zapomnieć o zwisających, żółtych kwiatostanach, które zdobią ogród w okresie kiedy jeszcze większość roślin nie myśli o wybudzeniu z zimowego uśpienia.

leszczyna 4

6. Jakie mogą wystąpić problemy w uprawie?

Jakie choroby najczęściej występują na leszczynie?

Choroba

Objawy

Zwalczanie

Monilioza leszczyny

Ciemnobrązowe plamy na zielonych okrywach orzechów. Stopniowo rozszerzają się na całą powierzchnię orzecha.

Mączniak prawdziwy

Biały, mączysty nalot na dolnych liściach krzewów. Zwykle pojawia się pod koniec lata a liście przedwcześnie więdną i opadają.

Plamistość liści leszczyny

Na liściach pojawiają się brązowe, owalne lub okrągłe plamy. Z czasem powiększają się i zlewają ze sobą.

Jakie szkodniki zagrażają leszczynie?

Szkodnik

Objawy

Zwalczanie

Słonkowiec orzechowiec

Charakterystyczne chrząszcze o długim ryjku żerują początkowo na pąkach i liściach. Dojrzewające owoce są miejscem składania jaj i wylęgu larw, które wygryzają wnętrze orzechów. Na skorupce pozostawiają otwór przez który wydostają się i schodzą do gleby, gdzie zimują.

Susówka leszczynowa

Chrząszcze wiosną wygryzają w liściach dziury. Na początku lata pojawiają się larwy, które całkowicie ogałacają liście.

 

Przędziorek leszczynowiec

Na liściach powstają początkowo żółte, z czasem brązowiejące drobne plamki.

Misecznik śliwowiec

Liście zasychają, a wzrost pędów zostaje zahamowany. Na liściach można także dostrzec spadź, którą pozostawia szkodnik.

Wielkopąkowiec leszczynowy

Powoduje powiększanie i usychanie pąków liściowych.

 

Zdobniczka leszczynowa

Mszyca żerująca na spodniej stronie liści. Wysysa soki doprowadzając do deformacji liści. Wzrost krzewów zostaje zahamowany. Na powierzchni liści widoczna spadź, na której rozwijają się grzyby sadzakowe.

 

Wiewiórki

Chętnie odwiedzają uprawy leszczyny i podkradają orzechy, które są ulubionym przysmakiem tych zwierząt.

  • Wiewiórki są pod całkowitą ochroną.
  • Uznawane są za przyjacielskie zwierzęta, a ich obecność w ogrodzie bardziej jest powodem do zadowolenia, niż do zmartwień.

 

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!