W jaki sposób uprawiać i pielęgnować chryzantemy?

Chryzantemy to wyjątkowe rośliny ozdobne, które swoje piękno ukazują dopiero na jesień. Dzięki obfitemu kwitnieniu dodadzą koloru w każdym ogrodzie. W uprawie występuje mnóstwo odmian różniących się m.in. kształtem, kolorem i wielkością kwiatów. Żeby podziwiać kwitnące chryzantemy należy pamiętać o odpowiednich zabiegach pielęgnacyjnych, które należy wykonać we właściwym terminie.

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować chryzantemy?

1. Czym charakteryzują się chryzantemy?

Jak wyglądają chryzantemy?

Chryzantema (Dendranthema) to gatunek należący do rodziny astrowatych (Asteraceae) liczący około 50 różnych gatunków uprawianych jako roślina rabatowa, doniczkowa oraz na kwiat cięty. Dorasta zwykle do około 60cm wysokości. Charakteryzuje się rozgałęzioną i miękko owłosioną łodygą, która u dołu jest lekko zdrewniała. Skrętolegle rozmieszczone na łodydze liście mają kształt jajowaty o pierzasto powcinanych brzegach. Największą dekoracją chryzantem są kwiaty zebrane w charakterystyczne koszyczki. W kwiatostanie występują dwa rodzaje kwiatów: języczkowate i rurkowate. Pierwsze z nich są bardziej okazałe i umieszczone są zazwyczaj na brzegu koszyczka. Kwiaty języczkowe są kwiatami żeńskimi i zawierają słupek.

? Czy wiesz, że w niektórych źródłach i opracowaniach chryzantemy zaliczane są do złocieni (Chrysanthemum), do których należą wyłącznie gatunki jednoroczne, np. złocień trójbarwny, złocień wieńcowy czy złocień karłowy.

Czym różnią się koszyczki kwiatowe chryzantem?

  • Kształt -  spotykane są kwiaty pojedyncze, parasolkowate, kuliste, półkuliste, półpełne, pomponowe, łyżeczkowe, anemonowe, pajęczaste, igiełkowe, płaskie, kędzierzawe czy fantazyjne.
  • Kolor – kwiaty mogą być jednobarwne (białe, kremowe, żółte, różowe, łososiowe, czerwone, pomarańczowe, brązowe, purpurowe, zielone, fioletowe) bądź dwubarwne.
  • Wielkość – od licznych i najdrobniejszych, kilkunastomilimetrowych do dużych, pojedynczych, których średnica może osiągać do 25cm.

Jakie chryzantemy wyróżnia się ze względu na liczbę kwiatostanów?

  • Odmiany standardowe – wyróżniają się dużym i pojedynczym kwiatostanem umieszczonym na wierzchołku pędu.
  • Odmiany gałązkowe – wśród nich są odmiany z pękami drobnych koszyczków znajdujących się na rozkrzewionym pędzie głównym.
chryzantema 3

Skąd się wzięła nazwa chryzantema?

Nazwa rodzajowa chryzantema pochodzi od greckiego słowa chrysos oznaczającego „złoty” oraz anthemon oznaczającego „kwiat”.

Gdzie występują chryzantemy w naturze?

Chryzantemy w stanie dzikim występują głównie w Chinach, Japonii, Korei i Mongolii. W Polsce na stanowiskach naturalnych spotykana jest chryzantema Zawadzkiego.

Jakie zastosowanie na przestrzeni lat miały chryzantemy?

Chryzantemy były częstym motywem w sztuce japońskiej, gdzie stanowiły najważniejszy symbol jesieni. Występowały m.in. na obrazach czy ceramice. Ponadto wierzono, że obmywanie się w rosie zebranej z kwiatów chryzantemy zapewni zdrowie i długowieczność. Ogromną popularnością cieszyły się także te kwiaty we Francji. Potwierdzają to liczne obrazy francuskich impresjonistów. Z kolei w Wielkiej Brytanii w XIX wieku chryzantemy stały się ulubionym kwiatem epoki wiktoriańskiej. Zdobiły werandy, ogrody, parki i miejsca publiczne. Obecnie chryzantemy stanowią najpopularniejszą ozdobę grobów w okresie Wszystkich Świętych na przełomie października i listopada.

Dlaczego chryzantemy cięte są tak bardzo cenione?

Chryzantemy należą do jednych z najtrwalszych kwiatów ciętych. Ich trwałość w wazonie może wynosić nawet 4 tygodnie. Dzięki odpowiednim zabiegom pielęgnacyjnym (głównie sterowanie oświetleniem) cięte chryzantemy dostępne są przez cały rok. Natomiast za sprawą ogromnej różnorodności znalazły szerokie zastosowanie w bukieciarstwie. Przez florystów są one chętnie dodawane do bukietów oraz różnych kompozycji kwiatowych na bazie gąbki florystycznej.

chryzantema 7

Które odmiany chryzantem są najatrakcyjniejsze?

Dzięki intensywnej pracy hodowców roślin (głównie w Niemczech i w Holandii) powstały liczne odmiany chryzantem, które różnią się m.in. wysokością, pokrojem, wytrzymałością na mróz czy kształtem, kolorem i wielkością kwiatów. Ogromna różnorodność roślin sprawia, że miłośnicy ogrodów mogą bez trudu znaleźć odmiany idealnie spełniające ich oczekiwania.

  • Chryzantema ogrodowa ‘Boda Red’ – to drobnokwiatowa odmiana, która rozpoczyna kwitnienie we wrześniu. Zalicza się do odmian letnich o czerwonym zabarwieniu kwiatów.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Agora Bordeaux’ – należy do jesiennych odmian drobnokwiatowych. Wyróżnia się bordowym zabarwieniem kwiatów.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Aluga White’ – to odmiana o bardzo zwartym i kulistym pokroju. Charakteryzuje się dużymi i białymi kwiatami.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Aluga Yellow’ – należy do grupy odmian letnich. Wyróżnia się dużymi i żółtymi kwiatami.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Amiko Pink’ – należy do grupy odmian letnich. Wyróżnia się dużymi i różowymi kwiatami.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Apollo’ – to mrozoodporna odmiana nadająca się do uprawy w gruncie przez cały rok. Roślina o pomarańczowoczerwonych kwiatach. Kwitnie od października.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Beatrice’ – to kolejna mrozoodporna odmiana, która nadaje się do uprawy w gruncie przez cały rok. Wyróżnia się ciemnoczerwonymi kwiatami.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Borealie Orange’ – to wyjątkowo dekoracyjna odmiana o pełnych i złocistobrązowych kwiatach.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Branice’ – jest odmianą o pełnych kwiatach barwy białej z kremowym środkiem.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Bronzefeuer’ – należy do grupy mrozoodpornych odmian nadających się do uprawy w gruncie przez cały rok. Rośliny osiągają do 50cm wysokości. Od września pojawiają się kwiaty w różnych odcieniach złota i brązu.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Burma’ – to jedna z późniejszych odmian drobnokwiatowych o różowych kwiatach z ciemnym środkiem.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Cabalero Violet’ – należy do grupy odmian letnich. Wyróżnia się fioletowymi kwiatami.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Cameo’ – jedna z niższych odmian kwitnących już w drugiej połowie lata. Kwiaty o różowym zabarwieniu.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Celia’ – to późna odmiana drobnokwiatowa. Wyróżnia się daliowymi kwiatami o żółtym zabarwieniu.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Clara Curtis – to jedna z najpopularniejszych i mrozoodpornych odmian nadających się do uprawy w gruncie przez cały rok. Osiąga do 70 cm wysokości. W sierpniu ukazują się różowawe kwiaty.
chryzantema 2
  • Chryzantema ogrodowa ‘Conaco Bronze’ – to odmiana wyróżniająca się pełnymi, kulistymi i złocistobrązowymi kwiatami.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Conaco Orange’ – należy do grupy drobnokwiatowych odmian letnich o pomarańczowych kwiatach.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Cortona’ – to mrozoodporna odmiana nadająca się do uprawy w gruncie przez cały rok. Wyróżnia się niskim wzrostem i bardzo zwartym pokrojem. We wrześniu ukazują się żółte kwiaty.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Divalys’ – to późna odmiana wielkokwiatowa, wyróżniająca się kulistymi i białymi kwiatami.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Fuji White’ – należy do późnych odmian jesiennych o białym zabarwieniu kwiatów.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Havana’ – to bardzo dekoracyjna odmiana o ciemnoczerwonym zabarwieniu kwiatów.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Kerry’ – to drobnokwiatowa odmiana jesienna. We wrześniu ukazują się anemonowe, żółte kwiaty.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Louka’ – kolejna drobnokwiatowa odmiana, charakteryzująca się białymi kwiatami z żółtym środkiem.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Nankin’ – to wielkokwiatowa odmiana, wyróżniająca się igiełkowymi kwiatami o żółtym zabarwieniu.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Shelly’ – należy do mrozoodpornych odmian nadających się do uprawy w gruncie przez cały rok. Niewysokie rośliny kwitnienie rozpoczynają we wrześniu. Kwiaty są pomarańczowe.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Spiro Lilac’ – to średniokwiatowa odmiana o igiełkowych, liliowych kwiatach.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Toulouse’ – to bardzo dekoracyjna odmiana o daliowych kwiatach barwy czerwonej.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Vigorelli Pink’ – to późna, drobnokwiatowa odmiana o anemonowych kwiatach w barwie różowofioletowej.
  • Chryzantema ogrodowa ‘Zuki’ – należy do grupy odmian wielkokwiatowych. Wyróżnia się igiełkowymi i miedzianymi kwiatami.
chryzantema 4

2. W jaki sposób uprawiać chryzantemy?

Na jakiej glebie i stanowisku najlepiej udają się chryzantemy?

Chryzantemy preferują stanowisko słoneczne. Lubią żyzne, próchniczne i przepuszczalne podłoże o odczynie obojętnym (pH około 7,0). Rzadko kiedy mamy do czynienia od razu z glebą dla nich odpowiednią, dlatego na ogół przed posadzeniem roślin, należy je starannie przygotować. Idealnym rozwiązaniem jest dosypanie gotowej Ziemi kwiatowo-balkonowej.  

Czy chryzantema wymaga częstego podlewania?

W naszych warunkach klimatycznych podlewanie ma istotny wpływ na siłę wzrostu i ogólną kondycję roślin. Z uwagi, że chryzantemy wymagają regularnego podlewania idealnym rozwiązaniem jest zamontowanie linii kroplującej. Rośliny negatywnie reagują na przesuszenie co objawia się szybkim więdnięciem całych roślin. Jednak podczas uprawy należy także zwracać uwagę, aby nie dopuścić do nadmiernego zalewania korzeni. Zbyt obfite podlewanie może być przyczyną ich gnicia oraz występowania chorób grzybowych. W przypadku częstego zwilżania liści zwiększa się ryzyko infekcji m.in. rdzą chryzantemy.

Jak często nawozić chryzantemy?

Chryzantemy należą do roślin o dużych wymaganiach pokarmowych. Podczas uprawy należy co 10-14 dni stosować nawozy płynne. Odpowiednie składniki pokarmowe zapewni Nawóz płynny z dużą zawartością potasu. Przed wysadzeniem roślin (zwłaszcza jeśli uprawiamy od małych sadzonek) warto zastosować Nawóz extrawydajny do roślin kwitnących.

Kiedy i w jaki sposób sadzić chryzantemy?

Uprawa w pojemnikach sprawia, że chryzantemy możemy sadzić właściwie przez cały sezon wegetacyjny, choć najczęściej się to robi jesienią, wraz z rozpoczęciem kwitnienia (wrzesień-październik). Rośliny sadzi się we wcześniej przygotowane podłoże w odstępach co około 50-100cm (w zależności od odmiany).

chryzantema 5

Jak postępować z roślinami po przekwitnięciu?

Aby cieszyć się kwiatami chryzantem w kolejnym sezonie po przekwitnięciu warto skrócić pędy (o ponad połowę), a rośliny przenieść do chłodnego i jasnego pomieszczenia. W okresie zimowym należy zapewnić dodatnią temperaturę, choć niektóre odmiany drobnokwiatowe dobrze znoszą także niewielkie mrozy. W tym okresie podlewanie ogranicza się do niezbędnego minimum. Wiosną rośliny można przenieść do ogrodu, nie zapominając przy tym o regularnym podlewaniu, nawożeniu i uszczykiwaniu wierzchołków.

W jakim celu przeprowadza się cieniowanie roślin?

Chryzantemy są roślinami dnia krótkiego, tzn. zawiązują i rozwijają pąki kwiatowe, gdy dzień jest krótki i wynosi 8-12 godzin. Przy dniu dłuższym zostaje opóźnione wykształcanie pąków kwiatowych lub wcale nie następuje, a rośliny rozwijają się wegetatywnie (duży przyrost silnie ulistnionych pędów). Sztuczne skracanie dnia poprzez zastosowanie mat cieniujących pozwala na wywołanie kwitnienia w dowolnym terminie.

? Czy wiesz że, gospodarstwa ogrodnicze zajmujące się produkcją chryzantem doniczkowych stosują w uprawie hormony wzrostu, które powodują że rośliny mają niski i zwarty pokrój.

Dlaczego doświetla się chryzantemy?

Jeśli sadzonki chryzantem przygotowujemy jesienią i zimą, gdy dzień jest krótki mogą się na nich pojawić pąki kwiatowe. Aby zmusić rośliny do rozwoju wegetatywnego, należy im dzień przedłużyć oświetlając lampami jarzeniowymi lub zwykłymi żarówkami przez tyle czasu, aby dzień wynosił powyżej 12 godzin. Taki sposób pielęgnacji roślin jest najczęściej praktykowany w uprawie chryzantem na kwiat cięty.

Na czym polega uszczykiwanie wierzchołków?

Obecnie dostępne w sprzedaży chryzantemy doniczkowe należą w większości do odmian samokrzewiących, u których przeprowadza się zwykle 1, niekiedy 2 lub 3 uszczykiwania wierzchołków. Zabieg ten wykonuje się w celu dobrego rozkrzewienia roślin. Polega on na usuwaniu krótkich, niezdrewniałych wierzchołków pędów. Pod miejscem uszczykiwania powinno na pędzie pozostać 5-7 liści. Drugie uszczykiwanie przeprowadza się, gdy pędy boczne mają 3-4 oddzielne liście. Czasami wykonuje się także trzecie uszczykiwanie na początku lipca, jednak zabieg ten opóźnia termin zakwitania.

? Czy wiesz, że większość starych odmian chryzantem nie miała takiej zdolności samokrzewienia się i wymagała bardzo regularnego uszczykiwania wierzchołków zwykle do połowy lata.

chryzantema 6

3. Kiedy wykonywać prace pielęgnacyjne?

RODZAJ ZABIEGU

MIESIĄC

Sadzenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Podlewanie i nawożenie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Cieniowanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Doświetlanie

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

4. W jaki sposób rozmnażać chryzantemy?

Rozmnażaniem chryzantem zajmują się najczęściej wyspecjalizowane gospodarstwa ogrodnicze, które w celu uzyskania dużej ilości materiału rozmnożeniowego wykorzystują także metodę in-vitro. We własnym ogrodzie rośliny te można z powodzeniem rozmnażać przy pomocy kilkucentymetrowych sadzonek zielnych. Pobiera się je wiosną z młodych przyrostów roślin matecznych, które jesienią, po przekwitnięciu zostały przeniesione do chłodnego i jasnego pomieszczenia. Ukorzenianie powinno przeprowadzić się w tunelach foliowych w podłożu składającym się z torfu wysokiego i gruboziarnistego piasku (zmieszanych w proporcji około 1:1). Podczas ukorzeniania sadzonek należy utrzymywać stałą temperaturę (powyżej 20oC) oraz wysoką wilgotność powietrza. Na proces ukorzeniania korzystnie wpływa zastosowanie preparatu poprawiającego i przyspieszającego ukorzenianie – Korzonek Superstart. Sadzonki ukorzenią się zwykle w przeciągu około 3 tygodni. Zdrowe sadzonki przesadza się pojedynczo do większych doniczek. W drugiej połowie maja po przystosowaniu roślin do warunków panujących na zewnątrz (hartowanie) chryzantemy można przenieść do ogrodu.

5. Jak stworzyć piękną kompozycję?

Chryzantemy to rośliny o bardzo wszechstronnym zastosowaniu, których odmiany cieszą się z roku na rok coraz większą popularnością. Rośliny można uprawiać w pojemnikach na tarasie czy balkonie, jak i na rabatach, tworząc z nich atrakcyjne jesienne aranżacje. W Polsce chryzantemy największą popularnością cieszą się w okresie Wszystkich Świętych. Na przełomie października i listopada stanowią najpopularniejszą ozdobę grobów.

chrysantema 10

6. Jakie problemy występują w uprawie?

Jakie choroby najczęściej występują na chryzantemach?

Jakie szkodniki stanowią zagrożenie dla chryzantem?

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!