Zioła na północnym balkonie – co realnie rośnie i jak to prowadzić

Na balkonie od północy zawsze panuje cień. To zaleta w czasie upałów, bo panuje na nim przyjemny chłód. Niestety, niewiele roślin znosi tak słabe oświetlenie. Większość roślin uprawianych jako lecznicze oraz na przyprawy rośnie dobrze tylko jeśli mają dobre nasłonecznione lub ewentualnie półcień.

Nie oznacza to jednak, że trzeba zrezygnować w posiadania zielnika na balkonie. Należy wybrać gatunki, które znoszą cień! Ograniczeniem jest silne działanie niektórych cieniolubnych roślin leczniczych. Wśród nich są bluszcz pospolity oraz nerecznica samcza. Nie można ich stosować na własną rękę, ale to jednocześnie piękne gatunki ozdobne nadające się na północny balkon.

Przeczytaj także: Całoroczne drzewka na balkon

To półzimozielone pnącze, którego liście opadają jesienią tylko częściowo. Akebia pięciolistkowa (Akebia quinata) bardzo dobrze przystosowuje się do różnych warunków świetlnych – rosnąć może w cieniu, półcieniu i słońcu (w cieniu jest mniej gęsta). Nadaje się do sadzenia w ogrodzie oraz na balkonie. W gruncie jej pędy wydłużają się 1-3 m rocznie, ale w pojemnikach wzrost jest wolniejszy.

W Polsce akebia pięciolistkowa uprawiana jest zwykle jako roślina ozdobna. Dekoracyjne są jej sztywne, pięciolistkowe liście, a także lekko pachnące czekoladą, fioletowe lub biało-fioletowe kwiaty (pojawiają się w maju). Jeśli w pobliżu rośnie inny egzemplarz akebii, zawiązują się jadalne owoce (ten gatunek nie jest samopylny).

Właściwości lecznicze akebii pięciolitkowej cenione są w tradycyjnej medycynie japońskiej oraz chińskiej. Używane są m.in. jako środek moczopędny i przeciwzapalny. W Japonii i Chinach owoce tego pnącza uważane są przysmak (dojrzewają na początku jesieni). Zjada się je na surowo oraz dodaje do różnych dań, np. deserów.

Akebia pięciolistkowa to pnącze! Potrzebuje solidnej podpory, wokół której jej pędy mogą się owijać. Mogą to być np. kratka ścienna lub balustrada balkonu. Pnącze sadzi się w dużej donicy (około 20 l), w przepuszczalnej ziemi. Nadaje się np. Gotowe podłoże uniwersalne do roślin ozdobnych i warzywnych, do którego warto dodać Perlit oraz granulowany Nawóz ekologiczny do drzew i krzewów owocowych. Od kwietnia do połowy lipca akebię doniczkową należy zasilać co tydzień. Odpowiednie są m.in. Biohumus Max Uniwersalny oraz Nawóz ekologiczny do winorośli.

Akebia pięciolistkowa wytrzymuje mróz do około -25⁰C. Zimą, gdy zamarza podłoże w donicy, może schnąć. Dlatego w czasie odwilży trzeba roślinę podlewać, jeśli ziemia jest sucha. Donicę należy też owinąć na zimę, np. matą z wełny owczej. Część nadziemną korzystnie jest okryć białą agrowłókniną (chroni liście przed zbyt szybką utratą wody).

Przeczytaj także: Rośliny ozdobne do cienia

Przez setki lat bergenia grubolistna (Bergenia crassifolia) była znana jako roślina lecznicza i farbiarska. Obecnie najczęściej jest sadzona głównie jako ozdobna. Ma grube kłącza, w których magazynuje zapasy. Dzięki nim jest w stanie przetrwać zarówno suszę, jak i duży mróz. Jej duże, mięsiste liście są zimozielone – nie opadają na zimę lecz pokładają po ziemi od jesieni do wczesnej wiosny (podobnie jest w czasie dużej suszy).  

Bardzo dobrze rośnie w głębokim cieniu, ale wtedy nie kwitnie. Różowe kwiatostany pojawiają się wiosną, jeśli choć 2-3 godziny dziennie na bergenie padają promienie słoneczne.

Bergenia grubolistna ma działanie przeciwzapalne i ściągające. Od wieków ceniona jest w medycynie ludów azjatyckich. Zawiera dużo m.in. garbników. Dawniej napar z liści bergenii grubolistej był napojem zesłańców na Syberii, dlatego nazywano go herbatką syberyjską. Podobny wygląd do bergenii grubolistnej mają inne gatunki bergenii, np. czerwieniejąca (dość łatwo je pomylić). Wszystkie sprawdzają na północnych balkonach jako mało wymagające rośliny ozdobne, ale niekoniecznie jako zioło (ich skład nie jest dokładnie przebadany).

Bergenia grubolistna jest wyjątkowo mało wymagająca. Pielęgnacja polega głównie na podlewaniu (dobrze znosi suszę). Co 1-2 tygodnie warto ją zasilić. Polecane są m.in. nawozy Biohumus Max Uniwersalny (w płynie) oraz Natural Energy do roślin doniczkowych (w samodozującej ampułce).

Bergenie można sadzić np. w Gotowym podłożu kwiatowo-balkonowym do roślin kwitnących z dodatkiem Perlitu. Przed zimą można okryć bergenie doniczkowe białą agrowłókniną. Dzięki temu jej liście, które są zimozielone, są mniej narażone na zimową suszę. Wiosną najstarsze liście zasychają. To normalne zjawisko – należy je oberwać.

Przeczytaj także: Kompozycje kwiatowe na balkony