Czy rośliny ogrodowe mogą zakwitnąć zimą

Wraz z nastaniem Nowego Roku z coraz większą niecierpliwością wyglądamy wiosny i pierwszych kwiatów. Zwykle przychodzą nam na myśl rośliny cebulowe, które rozpoczynają kwitnienie wczesną wiosną (krokusy, przebiśniegi, hiacynty, itd.). Jednak zanim one wybudzą się z zimowego snu to jeszcze wśród zimowych krajobrazów możemy podziwiać różne gatunki kwitnących krzewów i bylin. Wybór odpowiednich gatunków może sprawić, że pierwsze kwiaty zamiast pojawić się na wiosnę będą zdobiły rośliny znacznie wcześniej, czasami nawet już w styczniu.

Czy rośliny ogrodowe mogą zakwitnąć zimą

1. Czym charakteryzują się rośliny kwitnące zimą?

Ogród kwitnący zimą

Kiedy prawie wszystkie rośliny drzemią pod białym puchem nieliczne gatunki w tym czasie szykują się do kwitnienia. Rośliny ogrodowe kwitnące zimą rozkwitają nagle, niemalże z dnia na dzień. Ich kwiaty, choć często niepozorne, są jednak dobrze widoczne zwłaszcza gdy pojawiają się na tle białego śniegu. Dodatkowym atutem większości z nich jest słodki i intensywny zapach.

Najpopularniejsze gatunki kwitnące zimą

Lista roślin, które swoimi kwiatami przyzdobią ogród w miesiącach zimowych jest całkiem długa. Wszystkie gatunki i odmiany dodatkowo posiadają indywidualne cechy, dzięki którym rośliny zyskują dodatkowego uroku, a zima nie kojarzy się tylko i wyłącznie z wszechobecną bielą.

  • Ciemiernik biały (Helleborus niger) ze względu na termin kwitnienia nazywany jest potocznie „Różą Bożego Narodzenia”. Gatunek rozkwita już w grudniu i śmiało można o nim powiedzieć, że jest zimowym kwiatem. Ciemierniki są roślinami długowiecznymi. W jednym miejscu mogą rosnąć ponad 10 lat.
  • Ciemiernik orientalny (Helleborus orientalis) pochodzi z Kaukazu. Ma zielonkawobiałe lub kremowe, miseczkowate kwiaty, średnicy ok. 7 cm, często z różowym zabarwieniem. Roślina kwitnie już od lutego, ale może zakwitać także przed zimą. Dorasta do 40–50 cm wysokości.
  • Ciemiernik ogrodowy (Helleborus × hybridus) to najefektowniejszy gatunek, ma wiele ciekawych odmian o dużych kwiatach barwy białej, różowej, purpurowej, ciemnobordowej, także nakrapianych (‘White Spotted Lady’, ‘Ashwood Garden Hybrids’) bądź podwójnych (‘Double Vision’). Są też odmiany o jasnożółtych kwiatach (‘Yellow Lady’). Ciemierniki ogrodowe osiągają 50–70 cm wysokości. Są bardzo popularne w Europie Zachodniej. W Polsce mogą przemarzać w surowe zimy.
  • Oczary (Hamamelis) należą do pięknego rodzaju krzewów, które niekiedy zakwitają już na początku zimy. Są to duże krzewy o rozłożystym pokroju, dorastające do 3-4 metrów wysokości przy często większej szerokości. Ich kwiaty są oryginalne, składają się z 4 wąskich płatków w kolorze żółtym, a u odmian także pomarańczowym lub czerwonym. Zebrane są po kilka na krótkopędach, dzięki czemu są lepiej widoczne. W uprawie spotykany jest oczar pośredni (Hamamelis x intermedia), oczar japoński (Hamamelis japonica), oczar omszony (Hamamelis mollis), a także oczar wiosenny (Hamamelis vernalis).
oczar
  • Kalina wonna (Viburnum farreri) to rzadki krzew o wyprostowanym, gęstym pokroju, dorastający do 2 – 3 m wysokości. Niezwykłą ozdobą tej rośliny są kwiaty pojawiające się już w lutym, zdobiąc roślinę do kwietnia. W łagodniejsze zimy lub w okresach dłuższego ocieplenia, kwiaty mogą rozwijać się także w styczniu a nawet grudniu. Kwiaty na bezlistnych pędach są dobrze widoczne, pomimo iż zebrane są w niewielkie wiechy (długości 3-5 cm). Kwiaty w pąku zróżowione, po rozwinięciu białe, roztaczają intensywny, słodki zapach (jest to roślina miododajna). Ze względu na zapach warto sadzić tę roślinę w pobliżu wejścia do domu, czy furtki.
  • Wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum) to kolejny krzew o pięknym zapachu kwiatów, którym możemy cieszyć się w zimowe miesiące, jednak osiąga on znacznie mniejsze rozmiary niż wcześniej opisany gatunek. Krzew ten dorasta zwykle do około metra wysokości (niekiedy 1,5 m), ma wyprostowane, rzadko ugałęzione pędy, na których od stycznia do marca rozwijają się silnie, słodko pachnące różowe kwiaty. Wawrzynek jest rośliną trującą, jednak ma też zastosowanie w lecznictwie. Dawniej zielarze stosowali je w leczeniu różnych przypadłości skórnych albo traktowali jako środki przeciwreumatyczne i przeciwbólowe. W obecnych czasach znajdują one zastosowanie w homeopatii.
  • Dereń jadalny (Cornus mas) to wysoki i rozłożysty krzew, dorastający do 3-5 metrów wysokości. Kwiaty tego gatunku zwiastują koniec zimy. Pojawiają się one w marcu na bezlistnych gałązkach. Są żółte, drobne, ale liczne, zebrane w nieduże, kuliste baldachy. Jest to roślina cenna także ze względu na swoje owoce, znajdujące zastosowanie w kuchni, z których robi się świetne nalewki, wina, galaretki czy dżemy.
  • Wrzosiec krwisty (Erica carnea) to niska zimozielona krzewinka dorastająca do 20-30 cm wysokości. Wyglądem przypomina wrzosy, jednak różni się od nich ulistnieniem, nieco innym kwiatostanem i oczywiście porą kwitnienia. Zwykle kwitnie na przedwiośniu, jednak wśród jego licznych odmian znajdziemy takie, które zakwitają już w styczniu, niekiedy jeszcze pod śniegiem. Kwiaty są miododajne, licznie pojawiają się w kątach liści wzdłuż pędów i długo utrzymują się na roślinie (aż do późnej wiosny). U gatunku są one ciemnopurpurowe, wyhodowano liczne odmiany o odmiennej barwie kwiatów (białe, różowe, fioletowe), a także barwnych liściach.
wrzosowiec
  • Leszczyna pospolita (Corylus avellana) jest jednym z najwcześniej kwitnących gatunków rodzimych. To wielopniowy rozłożysty krzew, osiągający do 5 metrów wysokości. Już w lutym na bezlistnych pędach pojawiają się długie złociste kotki męskie (bazie). Kwiaty leszczyny są miododajne, a ze względu na wczesną porę kwitnienia stanowią cenny pokarm dla pszczół, budzących się z zimowego snu. Ciekawie wygląda kwitnąca odmiana `Contorta’ u której żółte kotki zawieszone są na fantazyjnie poskręcanych pędach. Z kolei u odmiany `Fuscorubra` bazie są zaróżowione, a później roślinę zdobią ciemnopurpurowe liście.
  • Wierzba (Salix) podobnie jak leszczyna należy do popularnych rodzimych gatunków. Ich charakterystyczne srebrzysto owłosione kwiaty, nazywane kotkami lub baziami, pojawiają się zwykle przed rozwojem liści. Najwcześniej, bo już w marcu, kwitnącymi gatunkami są wierzba iwa (Salix caprea) z płaczącą odmianą `Kilmarnock’ oraz wierzba wawrzynkowa (Salix daphnoides) o srebrzystych kotkach, które ładnie kontrastują z wiśniowymi pędami rośliny.
  • Zimokwiat wczesny (Chimonanthus praecox) to niewielki krzew o żółtych, dzwonkowatych kwiatach, które pojawiają się już w lutym. Zaletą zimokwiatu wczesnego jest też bardzo przyjemny zapach, który można wyczuć nawet z dużej odległości. Jeśli zima nie jest zbyt sroga, zimokwiat nie powinien zrzucać liści. Wygląda wówczas bardzo efektowanie.
  • Jaśmin nagokwiatowy (Jasminum nudiflorum) rozpoczyna swoje kwitnienie gdy większość krzewów oczekuje na rozpoczęcie wegetacji. W sprzyjających warunkach kwiaty ukazują się już w lutym. Jaśmin jest krzewem o rozłożystym pokroju i wiotkich pędach, które zwisając swobodnie stają się niezwykłą ozdobą ogrodu. Dorasta do 1,5 m wysokości.
  • Leszczynowiec chiński (Corylopsis sinensis) to rzadko spotykany krzew ozdobny pochodzący z Chin. Osiąga wysokość do 2 m i dość szeroko się rozrasta. Roślinę tą można nazwać zwiastunem wiosny, gdyż jest jednym z najwcześniej kwitnących krzewów. Kwitnie przed rozwojem liści, w lutym-marcu. Ładne, zwisające kwiatostany, długości 5-7 cm, składają się z kilku, kilkunastu drobnych kwiatków, jasnożółtej barwy. Kwiaty wydzielają intensywny aromat, który przyciąga owady szukające pierwszego nektaru.
  • Wiciokrzew pachnący (Lonicera fragrantissima) to kolejny bardzo dekoracyjny krzew kwitnący zimą. Osiąga wysokość do 2-2,5 m. Tworzy łukowato wygięte gałęzie. Kwiaty wiciokrzewu pachnącego są koloru białego, o delikatnej różowej poświacie, intensywnie pachnące.

? Czy wiesz, że ciemierniki zawierają trujący glikozyd heleborynę. Niebezpieczne są wszystkie części roślin a spożycie nasion, korzeni lub części nadziemnych powoduje zatrucie. Natomiast kontakt z sokiem może doprowadzić do powstawania pęcherzy na skórze.

2. Jak uprawiać rośliny kwitnące zimą?

Jakie podłoże preferują rośliny kwitnące zimą?

Rośliny kwitnące zimą mają różne wymagania glebowe, jednak większość gatunków nie jest wybredna i dobrze będzie rosła na każdej przeciętnej ziemi ogrodowej. Ciemierniki należy uprawiać na glebie gliniastej, wzbogaconej w wapń i próchnicę z dodatkiem kompostu lub dobrze rozłożonego obornika. Wymagają przepuszczalnego i dostatecznie wilgotnego podłoża. Z kolei oczary i kalina wonna lubią ziemię lekką, próchniczą i o umiarkowanej wilgotności i lekko kwaśnym odczynie. Natomiast na glebach kwaśnych nie jest wskazana uprawa wawrzynka, który zdecydowanie lepiej czuje się w podłożu o odczynie obojętnym lub zasadowym. Nie znosi także suszy i gleb ciepłych, dlatego też należy go sadzić na glebach lekko wilgotnych. Niewielkie wymagania glebowe wyróżniają derenia jadalnego, któremu niestraszna jest także susza. Wymaga jedynie gleb wapiennych. Wrzosiec jest typową rośliną na wrzosowiska, jednak wykazuje większą tolerancję co do odczynu gleby. Wymaga gleb próchniczych i nieprzesychających. Gleby żyzne, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne są najodpowiedniejsze dla jaśminu nagokwiatowego, leszczynowca, wiciokrzewu pachnącego oraz leszczyny. Źle rosną na glebach suchych oraz podmokłych. Wierzby to z kolei gatunki lubiące gleby świeże i wilgotne, choć niektóre gatunki dobrze rosną nawet na glebach suchych i piaszczystych.

Jakie stanowisko jest najlepsze dla roślin kwitnących zimą?

Wszystkie gatunki kwitnące zimą dobrze będą się czuły zarówno na stanowisku słonecznym, jak i w półcieniu. Należy jednak zwrócić uwagę aby stanowisko było osłonięte od mroźnych i suchych wiatrów, gdyż w przeciwnym wypadku rośliny mogą być narażone na przemarznięcie.

Podlewanie i nawożenie roślin kwitnących zimą

Rośliny kwitnące zimą w okresie od wiosny do jesieni wymagają regularnego podlewania oraz nawożenia. Większość gatunków jest wrażliwa na przesuszenie dlatego nie można zapomnieć o tym zabiegu. Nawożenie jest szczególnie ważne latem, gdyż rośliny już w tym okresie zaczynają wytwarzać pąki kwiatowe. Ponadto podczas zimy z dodatnią temperaturą także warto kontrolować wilgotność podłoża. Zbyt niska wilgotność może skrócić lub ograniczyć kwitnienie.

deren

Kiedy i w jaki sposób przesadzać?

Większość gatunków z zimowym terminem kwitnienia źle znosi przesadzanie. Do najbardziej wrażliwych gatunków spośród tej grupy roślin należy zaliczyć wawrzynek wilczełyko oraz ciemierniki. Przesadzanie tych roślin nie zawsze kończy się powodzeniem, gdyż źle reagują nawet na niewielkie uszkodzenia korzeni, ponadto bardzo długo się regenerują. Gatunki takie jak dereń jadalny czy leszczyna znoszą całkiem dobrze przesadzanie. Jednak szybki wzrost tych roślin oraz osiągnięte duże rozmiary w krótkim czasie w znaczny sposób utrudniają przeprowadzenie tego zabiegu. Tak więc decydując się na posadzenie tych roślin należy dobrze przemyśleć, czy wybrane przez nas miejsce będzie tym docelowym.

Czy rośliny kwitnące wymagają przycinania?

Cięcie większości krzewów kwitnących zimą ogranicza się jedynie do wycinania chorych i uszkodzonych pędów. Niektóre gatunki źle znoszą cięcie. Tak jest w przypadku wawrzynka, który po takim zabiegu z trudem odrasta i nie zagęszcza się. Do gatunków nadających się do cięcia zaliczyć można oczary oraz zimokwiat wczesny. Rośliny można przycinać i formować, bo dobrze znoszą takie zabiegi. Ponadto wiciokrzew pachnący nadaje się do tworzenia żywopłotów.

Informacja Porada: Ewentualne przycinanie krzewów kwitnących w okresie zimowym należy wykonywać wiosną tuż po kwitnieniu. Cięcie późnym latem lub jesienią sprawi, że rośliny nie zakwitną, gdyż pozbędziemy się pędów razem z pąkami kwiatowymi.

3. Kiedy wykonywać prace pielęgnacyjne?

Rodzaj zabiegu Miesiąc
Podlewanie I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
Nawożenie I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
Cięcie I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
Rozmnażanie I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII

4. Jak rozmnażać rośliny kwitnące zimą?

Rozmnażanie roślin kwitnących zimą

Najbardziej rozpowszechnionym sposobem uzyskiwania nowych krzewów jest sadzonkowanie, które przeprowadza się w okresie wiosennym w wyspecjalizowanych gospodarstwach ogrodniczych. Rozmnażanie takich roślin jak wawrzynek wilczełyko czy oczar jest bardzo trudne, gdyż wymaga zapewnienia specjalnych warunków. Przy pomocy sadzonek pędowych zdecydowanie łatwiej rozmnaża się wierzby, zimokwiat wczesny, wiciokrzew pachnący czy jaśmin nagokwiatowy. W celu uzyskania nowych roślin wczesną wiosną ścina się sadzonki pędowe, które następnie umieszcza się w podłożu złożonym z torfu i piasku. W przypadku oczarów coraz częściej spotyka się odmiany szczepione. Dzięki temu uzyskane rośliny są bardziej wytrzymałe na niekorzystne warunki. W bardzo łatwy sposób uzyskuje się nowe rośliny leszczyny. Krzewy wytwarzają liczne odrosty, które po oderwaniu od rośliny matecznej bardzo łatwo i szybko ukorzeniają się. W dalszym ciągu powszechną metodą jest rozmnażanie generatywne, czyli z nasion. Tą metodą rozmnaża się m.in. derenia jadalnego czy kalinę wonną, jednak należy pamiętać, że te gatunki mają bardzo długi okres kiełkowania nasion (nawet do 1 roku). Z nasion wysiewanych tuż po zbiorze (w kwietniu) rozmnaża się także ciemierniki. Siewki zakwitają dopiero po 3–4 latach i nie powtarzają cech roślin matecznych. Dlatego silnie rozrośnięte ciemierniki lepiej rozmnażać przez podział roślin.

? Czy wiesz, że z oczaru można sporządzić tzw. "wodę oczarową". Otrzymuje się ją przez destylację z parą wodną młodych pędów i listków. Płyn z powodzeniem jest wykorzystywany w celach kosmetycznych oraz w medycynie. Skutecznie poprawia ukrwienie i koloryt skóry oraz zwęża rozszerzone pory. Oczar wykorzystywany jest także przy produkcji mydeł przeznaczonych dla alergików.

Leszczyna

5. Jak stworzyć piękną kompozycję z roślin kwitnących zimą?

Jak stworzyć piękną kompozycję z roślin kwitnących zimą?

Zimą rzadko przebywamy w ogrodzie, dlatego też projektując ogród pamiętajmy, aby gatunki kwitnące o tej porze roku umieszczać w pobliżu wejścia do domu i na posesję (tutaj warto sadzić szczególnie rośliny o pachnących kwiatach), a także w miejscach dobrze widocznych z okien domu. Można je sadzić w sąsiedztwie krzewów i drzew liściastych czy w grupach naturalistycznych. Krzewy kwitnące zimą świetnie się prezentują na tle zimozielonych iglaków. Podkreśli to ich dyskretny urok, kwiaty zaś będą lepiej wyeksponowane. Mniejsze rośliny np. ciemierniki wykorzystuje się do dekoracji wnętrz. Można także je posadzić w skrzynce balkonowej lub donicy ustawionej przed domem.

Informacja Porada: Gałęzie zimokwiatu wczesnego warto ściąć i umieścić w wazonie. W temperaturze pokojowej bardzo szybko zakwitną, a przyjemny zapach kwiatów wypełni cały dom.

Wierzba

6. Jakie mogą wystąpić problemy w uprawie?

Jakie szkodniki atakują rośliny kwitnące zimą?

Z uwagi na nietypowy termin kwitnienia rośliny podczas zimy raczej nie są atakowane przez choroby i szkodniki. W okresie wiosenno-letnim problemem może być czarna plamistość liści oraz mszyce i przędziorki.

Szkodniki Objawy Zwalczanie
Mszyce Szkodniki najliczniej występują w maju i czerwcu. Wysysają soki przez co osłabiają rośliny. W przypadku zauważenia objawów żerowania szkodników należy zastosować ekologiczne preparaty EMULPARlub AGRICOLLE (dostępne w formie koncentratu lub sprayu). W przypadku masowego ataku owadów warto sięgnąć po środek owadobójczy MOSPILAN 20 SP.
Przędziorki Żerowaniu szkodników sprzyja wysoka temperatura i suche powietrze. Liście zaatakowanych roślin żółkną i opadają. W przypadku zauważenia objawów żerowania szkodników należy zastosować ekologiczne preparaty EMULPARlub AGRICOLLE (dostępne w formie koncentratu lub sprayu). W przypadku masowego ataku szkodników warto sięgnąć po środek przędziorkobójczy NISSORUN STRONG 250 SCczy KARATE GOLD.

Czy rośliny kwitnące zimą są infekowane przez choroby?

Choroby Objawy Zwalczanie
Czarna plamistość liści Na liściach powstają czarne plamy. Początkowo niewielkie, lecz z czasem mogą tworzyć większe skupiska. W przypadku zauważenia objawów choroby należy zastosować ekologiczny preparat POLYVERSUM WP. W przypadku silnej infekcji warto sięgnąć po środek grzybobójczy TOPSIN M 500 SC czy SWITCH 62,5 WG.

Zapisz się do newslettera i pobierz bezpłatne poradniki!