Przedłużanie sezonu – jak dzięki tunelom, inspektom i agrowłókninie zbierać warzywa od marca do grudnia

Sezon na własne warzywa można przedłużać na różne sposoby, np. korzystając z inspektu, agrowłókniny oraz tunelu foliowego lub szklarni. Wszystkie chronią rośliny przed chłodem, dzięki czemu przedłuża się sezon, zarówno wiosną, jak i jesienią.

Powierzchnia pod osłonami jest zwykle niewielka, ale wyhodować na niej można tak dużo warzyw, że praktycznie nie ma potrzeby ich dokupowania w sklepach. Sztuka polega na tym, aby zebrać trzy plony: przedplon wiosną (rośliny dobrze znoszące chłód), plon główny latem (rośliny ciepłolubne) oraz poplon jesienią (rośliny odporne na zimno). Wbrew pozorom nie jest to trudne, ale wymaga zaplanowania, co i kiedy ma być posiane oraz posadzone.

Należy przestrzegać kalendarza siewu! Nie można posiać wszystkich warzyw od razu, oczekując, że będą plonowały od marca aż do grudnia. W każdym miesiącu pod osłonami jest coś innego do posiania i może być do zebrania. Zawsze też należy mieć plan awaryjny, w razie gdyby choroba, szkodniki czy aura zniszczyły jakieś gatunek warzywa.

Pod agrowłókniną, w inspekcie oraz tunelu warzywa uprawia się nieco inaczej. Dlatego w ogrodzie warto korzystać z wszystkich tych rozwiązań albo przynajmniej dwóch, aby maksymalnie przedłużyć sezon na własne, świeże warzywa.

Przeczytaj także: Jakie osłony stosowane są w uprawach ogrodniczych

Inspekt jest niski – zwykle jego wysokość wynosi 20-50 cm, a także ma niewielką powierzchnię – najczęściej 2-3 metry kwadratowe. Od góry zamyka się go oknem (pokrywą) wypełnionym szkłem, poliwęglanem, zimową agrowłókniną, folią bąbelkową lub innym materiałem przepuszczającym promieniowanie słoneczne. Inspekt może zbyć zimny (ogrzewany tylko promieniami słońca) albo ciepły (ocieplony np. świeżym obornikiem, słomą, liśćmi, ziemią). Służy przede wszystkim do przygotowywania rozsady, ukorzeniania sadzonek, ale też uprawy warzyw.

Przeczytaj także: W jaki sposób przedłużyć sezon ogrodniczy

Od pierwszych dni marca w inspekcie – na przedplon – siać można warzywa o krótkim okresie wegetacji oraz niskie (aby ich liście nie uniemożliwiały zamknięcia okna inspektu), jak mizuna, roszponka, rukola, rzodkiewka, sałata, szpinak. Obok nich sieje się na rozsadę warzywa kapustne o dłuższym okresie wegetacji, np. wczesne i średniowczesne odmiany brokułu, kalafiora, kalarepy, kapusty białej, kapusty czerwonej, kapusty włoskiej. Na grządki przesadza się je w kwietniu (można ewentualnie okryć agrowłókniną, jeżeli wiosna jest zimna). Zaletą rozsady z inspektu jest prostota jej wykonania. Nie trzeba przygotowywać doniczek, specjalnego podłoża, miejsca na parapecie. Poza tym rozsada z inspektu jest bardziej zahartowana, bez tendencji do wybiegania.

Inspekt pustoszeje po zebraniu warzyw przedplonowych oraz posadzeniu rozsady w docelowych miejscach, co ma zwykle miejsce na przełomie kwietnia i maja. Wtedy można go wykorzystywać na różne sposoby, nie tylko do uprawy warzyw (nie zamyka się go, jeśli jest ciepło). W inspekcie zwykle ziemia jest lepsza niż w ogrodzie – nadaje się np. do sadzenia kwiatów balkonowych.

Inspekt to także świetne miejsce na ukorzenianie sadzonek oraz przygotowywanie letniej rozsady, np. kapusty pekińskiej oraz niektórych kwiatów, jak bratek, malwa, stokrotka. Przeznaczyć go też można do uprawy kopru ogrodowego, ogórka, papryki, pomidora (karłowych odmian).

Gdy w drugiej połowie lata z inspektu zbierze się plon główny i posadzi rozsadę w gruncie, w wolnych miejscach sieje się warzywa, które szybko rosną. To m.in. mizuna, roszponka, rukola, rzodkiewka, sałata, szpinak. Zbiór niektórych z nich trwać może aż do grudnia. Jednak sezon w inspekcie lepiej zakończyć wcześniej, aby zdążyć przygotować w nim podłoże do wiosennego siewu.

Agrowłóknina ogrodnicza z wyglądu i w dotyku przypomina tkaninę (to wyrób syntetyczny), którą przechowuje się złożoną jak koc. Do wyboru są różne jej grubości i kolory. Pod ręką warto zawsze mieć dwie agrowłókniny w kolorze białym, cieńszą oraz grubszą – przydają się nie tylko do przedłużania sezonu. Układać je można płasko na ziemi, na niskich stelażach, podpórkach i podwyższonych grządkach. W razie większych wiosennych lub jesiennych przymrozków łatwo z nich zrobić osłony – wystarczy agrowłókninami okryć zasiewy, świeżo posadzoną rozsadę, inspekt, a nawet tunel foliowy czy szklarnię. Można zrobić kilka warstw! Agrowłóknina chroni przed chłodem, przepuszcza wodę, światło, powietrze; jest wielokrotnego użytku i można ją stosować kilka sezonów. To najtańszy sposób na przedłużenie sezonu zbioru warzyw.

Przeczytaj także: Siew warzyw pod osłonami w sierpniu

Już w pierwszych dniach marca na grządkach siać można warzywa odporne na chłód. Na przedplon nadają się m.in. bób, groch, mizuna, pietruszka, roszponka, rukola, rzodkiewka, szpinak. Następnie grządkę okrywa się agrowłókniną i umacnia jej końce kamieniami, ziemią lub specjalnymi szpilkami, by nie zwiał jej wiatr. Można też przygotować niskie podpory, by stworzyć niskie tunele, albo okryć agrowłókniną podwyższoną grządkę.

Poprzez okrywanie agrowłókniną przyspieszyć można również plonowanie warzyw wieloletnich, które zimowały w gruncie, np. cebuli siedmiolatki, szczawiu, szczypiorku. Wystarczy ją rozłożyć w miejscach, gdzie te warzywa rosną, aby nawet o dwa tygodnie wcześniej wypuściły liście.

Nie ma jednego terminu, w którym zdejmuje się agrowłókninę. To zależy od pogody i uprawianych gatunków. Przykładowo, agrowłókninę na rukoli można zostawić na stałe, gdyż chroni także to warzywo przed pchełkami ziemnymi. Z bobu trzeba koniecznie ją zdjąć, gdy pojawią się kwiaty (dostęp do nich muszą mieć owady zapylające).

Większość warzyw przedplonowych, okrytych agrowłókniną, zbiera się do połowy maja. W zwolnionym miejscu należy zaplanować ciepłolubne warzywa na plon główny, np. cukinię, fasolę, ogórek, pomidor, paprykę. W pierwszej fazie wzrostu także okrywać je można agrowłókniną, by stworzyć im lepsze warunki cieplne. Jednak na początku czerwca zdejmuje się ją i uprawia warzywa na plon główny bez osłony.

Gdy zostaną zebrane warzywa z plonu głównego, np. ogórki, wolne miejsce można wykorzystywać na warzywa poplonowe. Nadają się te, które dobrze wytrzymują jesienne chłody. W sierpniu i wrześniu sieje się np. mizunę, rukolę, rzodkiew, rzodkiewkę, szpinak. W pierwszej fazie wzrostu niekoniecznie muszą być okrywane włókniną. Potem warto je przykryć, by niska temperatura nie zahamowała ich wzrostu.

Tunel foliowy oraz szklarnia zajmują w ogrodzie co najmniej kilka metrów kwadratowych. To konstrukcje do których można wchodzić; na fundamentach albo przenośne. Mogą być nieogrzewane lub ogrzewane, z termoizolacją i bez niej. Służą przede wszystkim do uprawy warzyw, ale można w nich też przygotowywać rozsady, pędzić kwiaty cebulowe czy nawet sadzić ciepłolubne krzewy owocowe, np. odmiany winorośli, które źle zimują w gruncie. Tunel i szklarnia mogą też być stylową dekoracją ogrodu.

Przeczytaj także: Uprawa pomidorów w szklarni i pod folią

Posiadacze tunelu foliowego lub szklarni rozpoczynają sezon już w styczniu. W tym miesiącu siać można niektóre warzywa na rozsadę, ale w ogrzewanych pomieszczeniach. W tunelu lub szklarni gotową rozsadę sadzi się dopiero na początku wiosny.

W styczniu na rozsadę przeznaczoną pod osłony siać można np. fenkuł, czyli koper włoski (wczesne odmiany, jak Rondo i Solaris) – w tunelu lub szklarni sadzić go należy w marcu lub kwietniu. W styczniu na rozsadę (w mieszkaniu) sieje się też wczesne odmiany kalafiora, np. Beta, Bola de Nieve, Easytop, Igloo – do posadzenia pod osłonami są gotowe w marcu.

Popularnym warzywem pod osłonami, które siać można na rozsadę w styczniu, jest też kapusta głowiasta biała, np. Ditmarska Najwcześniejsza i Pierwszy Zbiór. W tunelu lub szklarni sadzi się ją w połowie marca, a do zbioru jest gotowa w maju. Inne lubiane warzywo, często uprawiane z rozsady styczniowej (w mieszkaniu), to por (polecane są odmiany wczesne, np. Bulgaarse Reuzen). W docelowych miejscach sadzi się go na przełomie marca i kwietnia, a zbiera w lipcu.

Wyhodowanie rozsady warzyw, które mają być przedplonem w tunelu czy szklarni, jest pracochłonne. Czasem nie jest to łatwe, gdyż na początku roku kalendarzowego dni są krótkie i często pochmurne, co sprawia warzywa mogą gorzej wschodzić i częściej chorować.

Dlatego warto na przedplon wybierać też warzywa o krótkim okresie wegetacji, lubiące chłód i niewymagające, które uprawia się z siewu. W marcu siać można pod osłonami m.in. kapustę chińską (pak choi), mizunę, rukolę, szpinak. Wszystkie zbiera się najpóźniej do połowy maja.

Na przełomie kwietnia i maja stopniowo zwalnia się miejsce pod osłonami po zbiorze warzyw przedplonowych. Wtedy sieje się i sadzi z rozsady warzywa ciepłolubne na plon główny, jak arbuz, bakłażan, cukinia, fasola, fasolnik, melon, ogórek, pomidor. W amatorskich, ekologicznych uprawach zwykle wybiera się nie jeden lecz kilka gatunków, gdyż dzięki temu można mieć różne warzywa do dyspozycji w kuchni. Poza tym jeśli nie uda się uprawa jednego, np. z powodu choroby czy szkodników, inne dadzą plon.

Od sierpnia w tunelu i szklarni zwalnia się sukcesywnie miejsce po warzywach przeznaczonych na plon główny, np. kończą się ogórki. W ich miejsce sieje się warzywa poplonowe, które zbierane będą na przełomie lata i jesieni, jak endywia, kapusta chińska (pak choi), kapusta pekińska, koper ogrodowy, mizuna, roszponka, rzodkiewka, rukola, sałata, szpinak. Jeśli podłoże w tunelu lub szklarni jest głęboko uprawione, warto też posiać rzodkiew, np. popularną odmianę Agata. Najdłużej pod osłonami – aż do grudnia – plonują endywia oraz roszponka.