Z artykułu dowiesz się:
1. Co to jest las w słoiku?
Las w słoiku to metoda uprawy roślin w naczyniach z bezbarwnego szkła. Do tego celu wykorzystuje się słoiki, a także m.in. butelki, butle, akwaria, wazony, balony na wino.
W słoikach oraz innych naczyniach ze szkła sadzi się rośliny pokojowe, a także mech. Kompozycję ozdobić można np. kamykami i kawałkami drewna, tak aby przypominała prawdziwy las. Tego typu kompozycja kwiatowa znana jest także jako terrarium roślinne, kwiatynka, miniszklarenka, ogród butelkowy oraz miniogródek w szkle. Ogródki w słoikach mogą być zamykane lub otwarte.
Las w słoiku jest długowieczną kompozycją kwiatową, umożliwiającą obserwację przyrody w miniprzestrzeni. Nadaje się do dekoracji pokojów oraz na upominek. Ten sposób uprawy roślin może być pasjonującym hobby, podobnie jak np. bonsai. Zasadzenie lasu w słoiku wymaga kreatywności, ale nie jest trudne. Dlatego terraria roślinne polecane są dla ogrodników amatorów i profesjonalistów oraz osób w różnym wieku – od maluchów po seniorów. Każdy las w słoiku to małe dzieło sztuki.
Przeczytaj także: Całoroczne drzewka na balkon
? Sztuka uprawy roślin w naczyniach szklanych powstała w XIX wieku. W Polsce popularyzował ją Edmund Jankowski (1849-1938) słynny biolog, ogrodnik i pomolog. Za prekursora ogródków w naczyniach szklanych uważany jest angielski lekarz Nathaniel Bagshaw Ward (1791-1868). Skonstruował on szczelnie zamkniętą szklaną gablotę, w której jak w walizce można było transportować rośliny z najdalszych zakątków świata do Europy. Pomysł zaczęto wykorzystywać w mieszkaniach do uprawy egzotycznych roślin.
2. Jak założyć las w słoiku?
Zasadzenie lasu trzeba zacząć od przygotowania szklanego naczynia (nie musi być duże). Może ono mieć otwór zarówno szeroki, np. słój i akwarium, jak i wąski, m.in. butelka lub wazon. Łatwiej jednak założyć las w naczyniach z szerokimi otworami. Dlaczego? Do wąskich pojemników trudniej wsypać podłoże oraz posadzić w nich rośliny – często niezbędne do tego celu są specjalne narzędzia, jak łyżeczki i szczypce z długimi rączkami. Ważne jest, aby szklane naczynia były bezbarwne, gdyż kolorowe szkło przepuszcza mniej światła, które jest niezbędne dla roślin.
Następnie na dnie naczynia trzeba zrobić drenaż (o grubości 1-2 cm), który będzie chronił korzenie roślin przed przelaniem. Drenaż można wykonać z drobnych kamyków, żwirku lub Keramzytu. Na drenaż wsypuje się podłoże – najlepiej robić to łyżeczką, aby nie zabrudzić ścianek szklanego naczynia (jeśli tak się stanie, można je wyczyścić pędzelkiem). Podłoże dobiera się do potrzeb roślin. Uniwersalne właściwości ma Gotowe Podłoże do domowych roślin zielonych. Dla sukulentów lepsze będzie podłoże do kaktusów
Do każdego podłoża należy koniecznie dodać węgiel aktywny (dostępny jest w sklepach ogrodniczych), gdyż zapobiega rozwojowi w nim patogenów, w tym pleśnieniu. Opcjonalne można dosypać do podłoża nieco Perlitu (to materiał pochodzenia wulkanicznego), który rozluźnia i napowietrza podłoże.
Gdy podłoże jest gotowe, sadzi się rośliny. Zawsze trzeba się trzymać zasady, że powinno ich być mniej niż więcej. Najlepiej sadzić tylko po 1-3 rośliny (wliczając kępkę mchu). Jeśli naczynie ma wąski otwór, trudno jest posadzić rośliny. Wtedy używa się specjalnych narzędzi z długimi rączkami albo wybiera gatunki, które łatwo się ukorzeniają nawet bez zagłębiania w ziemi. To np. trzykrotka i żyworódka. Można też wrzucić nasionko mimozy lub poziomkówki indyjskiej.
Po posadzeniu roślinek przystępuje się do dekoracji kompozycji, aby jak najbardziej przypominała leśny krajobraz. Wykorzystać można np. dekoracyjne kamienie czy kawałki drewna. Dzieci lubią umieszczać w swoich słoikach z lasem figurki zwierząt i wróżek. Na zakończenie w kompozycji umieszcza się mech (nie wypuszcza korzeni) zebrany w ogrodzie lub kupiony w sklepie ogrodniczym.
Przeczytaj także: Dodatki do podłoży – jakie i kiedy wybrać
3. Czy las w słoiku musi być zamknięty?
Las w słoiku można szczelnie lub prawie szczelnie zamknąć albo pozostawić go bez zamknięcia w zależności od uprawianych gatunków. W naczyniach zamkniętych zakłada się las z roślin lubiących wysoką wilgotność powietrza (np. tropikalne, paprocie i mech), zaś w otwartych – niską wilgotność (sukulenty).
Rośliny uprawiane w zamkniętych słojach wytwarzają z czasem swój własny ekosystem, który jest samowystarczalny. Czerpią energię ze słońca (w procesie fotosyntezy). Wykorzystują dostępny w naczyniu tlen i swój własny dwutlenek węgla. W efekcie są samowystarczalne, ale karłowacieją ze względu na ich ograniczone zasoby.
Las zamknięty w słoiku otwiera się tylko wtedy, jeśli jest to niezbędne. Najczęściej ma to miejsce kilka tygodni po założeniu, gdy okazuje się, że podłoże zostało zbyt mocno podlane i wewnętrzne ścianki naczynia mocno się roszą. Wtedy wieko należy uchylić, by nadmiar wody wyparował. Następnie słój znowu się zamyka.
Przeczytaj także: Co to znaczy ukorzeniać rośliny – na czym polega ukorzenianie
4. Gdzie ustawić słoik z lasem?
Bardzo ważne jest znalezienie odpowiedniego miejsca w mieszkaniu na ustawienie lasu w słoiku. Nie może być ono bezpośrednio nasłonecznione, np. na parapecie. Odpowiednie są stanowiska jasne lecz z rozproszonym światłem. Mogą to być np. kwietniki czy meble przy oknach, ale przesłonięte firankami lub roletami.
Nadmierne nasłonecznie powoduje, że mała przestrzeń w słoiku nadmiernie się nagrzewa. Tworzy się efekt szklarni, ale z bardzo wysoką temperaturą, w której rośliny giną. Dlatego zwłaszcza w pierwszym roku pielęgnacji trzeba zwracać uwagę, obserwując codziennie las, czy miejsce, w którym stoi słój, zostało dobrze wybrane. Jeśli nie, trzeba go lekko zacienić, np. ustawiając obok roślinę doniczkową, albo przenieść w inne miejsce.
Przeczytaj także: Jak stworzyć i uprawiać drzewka bonsai
5. Jakie rośliny nadają się na las w słoiku?
W słoikach można sadzić wiele roślin pokojowych. Zawsze trzeba pamiętać, by w naczyniu nie sadzić więcej niż 1-3 rośliny! Do posadzenia w słoju najlepsze są sadzonki z małymi korzonkami (najlepiej ukorzeniają się wiosną). Aby je wypuściły, pędy można pobrać z roślin matecznych i umieścić np. na kilka dni w wodzie. Wiele roślin rośnie w słoikach lepiej niż parapecie, gdyż ma w nich zapewnioną większą wilgotność. Należą do nich m.in. mimozy i paprocie.
Gatunki dobiera się w zależności od tego, czy słój ma być zamknięty, czy otwarty. Jeżeli naczynie będzie zamknięte, trzeba wybrać rośliny lubiące wysoką wilgotność powietrza (można je łączyć ze sobą), a jeśli otwarte – sukulenty (także można je dowolnie sadzić obok siebie).
Przeczytaj także: Paprocie w domu – uprawa najciekawszych odmian
Rośliny do sadzeniach w słojach zamkniętych - TOP 10
- Adiantum – śliczne paprocie, które w słojach rosną lepiej niż na parapetach. Dzieje się, gdyż w naczyniach panuje większa wilgotność;
- Bluszcz pospolity – to popularne pnącze o dekoracyjnych liściach, które może być zielone lub pstre. Odmiany zielone są mniej wymagające co do oświetlenia;
- Fikus pnący – pnącze o drobnych, dekoracyjnych liściach, wspinające się nawet po gładkich powierzchniach;
- Fitonia – ma ładne, niewielkie liście pokryte siateczkami dekoracyjnych żyłek. Drobne, białe kwiaty pojawiają się zimą;
- Mimoza – jej pierzaste liście są wrażliwe np. na dotyk i nagłą zmianę światła (zwijają się wtedy, co pozwala na ciekawe obserwacje);
- Nefrolepis – popularna paproć pokojowa. Doskonale znosi zacienienie i ma niewielkie wymagania. Lubi mikroklimat panujący w zamkniętych słojach;
- Niedośpian – ma dekoracyjne, mocno nakrapiane liście z odcieniach zieleni, bieli oraz różu;
- Peperomia – do słojów nadają się zwłaszcza peperomia kędzierzawa, peperomia okrągłolistna, peperomia srebrzysta. Wszystkie mają wzorzyste listki;
- Poziomkówka indyjska (duszesna) – uprawiana jest jako roślina pokojowa i ogrodowa. Z wyglądu przypomina poziomkę, lecz jej kwiaty są żółte;
- Trzykrotka – w słojach uprawiać można różne jej gatunki, jak trzykrotka białokwiatowa, trzykrotka pasiasta czy trzykrotka purpurowa. Mają ozdobne liście.
Rośliny do sadzeniach w słojach otwartych - TOP 10
- Aloes – to popularna roślina, w mieszkaniach uprawia się wiele jej gatunków. Łatwo się rozmnaża i ma niewielkie wymagania;
- Eonium – w słojach sadzić można m.in. eonium kanaryjskie, które w naturalnych warunkach preferuje stanowiskach w zakamarkach skał. Jego kwiaty są żółte;
- Eszeweria – to mało wymagający sukulent, który zwykle kwitnie latem. Najczęściej uprawia się eszewerię błękitną;
- Faukaria – najpopularniejsza w uprawie pokojowej jest faukaria tygrysia. Jej grube, ząbkowane liście ustawione są w parach, co przypomina rozwartą paszczę tygrysa;
- Gasteria – na szczególną uwagę, spośród licznych jej gatunków, zasługują gasteria brodawkowata i gasteria plamista. Mają wzorzyste, grube liście;
- Grubosz – jego najpopularniejsze gatunki to grubosz drzewiasty i grubosz jajowaty, wyrastające na miniaturowe drzewka. Piękne „zagajniki” tworzy w słojach grubosz widłakowaty;
- Haworsja – niektóre jej gatunki przypominają zielone kamienie, a inne podobne są do aloesów. Mają liście wzorzyste lub pokryte brodawkami;
- Litops – inne jego nazwy to kamyk i żywe kamienie, gdyż do złudzenia je przypomina. Ma zaledwie kilka centymetrów wysokości i minimalne wymagania;
- Wilczomlecz – do uprawy w szkle najlepiej wybierać gatunki małe i podobne z wyglądu do kaktusów, jak wilczomlecz opasły (przypomina piłkę) oraz wilczomlecz segmentowy (wygląda jak patyk, dlatego jego popularna nazwa to patyczak);
- Żyworódka – tak popularnie nazywa się gatunki kalanchoe, na których liściach wyrastają malutkie sadzonki. Gdy opadną na podłoże, ukorzeniają się; to np. kalanchoe Daigremonta i kalanchoe pierzaste.
6. Jak podlewać las w słoiku?
Las w słoiku podlewa się od razu po wykonaniu kompozycji. Jeśli jest ona otwarta, trzeba rośliny podlewać w kolejnych miesiącach, ale mało i rzadko. Kompozycje w zamkniętych naczyniach zwykle nie potrzebują podlewania. Należy obserwować, czy na wewnętrznych ściankach skrapla się para wodna. Z jednej strony jest to zjawisko naturalne, ale rosy nie powinno być dużo i nie może się ona utrzymywać cały czas. Jeżeli tak się dzieje, należy otworzyć słój, by nadmiar wody wyparował. Po ponownym zamknięciu naczynia, znów sprawdza się przez następne miesiące, czy w słoju panuje już równowaga pod względem wilgotności, jak w prawdziwym lesie.
Czasem zdarza się, że zamknięcie nie jest zbyt szczelne i woda powoli wyparowuje ze słoja. Wtedy należy podlać rośliny, używając np. strzykawki. Nie należy podlewać na liście! Zraszać można mech, kamienie i podłoże.
Przeczytaj także: Czy można uprawiać rośliny na ścianie
7. Czy las w słoiku trzeba nawozić?
Roślin uprawianych w słoikach nie trzeba nawozić. Nadmiar składników pokarmowych może spowodować ich nadmierny wzrost. Trzeba pamiętać, że rośliny są częściowo samożywne. W ich zielonych częściach (głównie liściach) zachodzi fotosynteza przy udziale światła. W jej wyniku z wody oraz dwutlenku węgla powstaje cukier. Produktem ubocznym jest tlen. Taki sam proces, tylko w większej skali, zachodzi w prawdziwym lesie.
Przeczytaj także: Rośliny pokojowe o ozdobnych liściach – ABC nawożenia
8. Dlaczego las w słoiku czasem pleśnieje?
Prawidłowo założony i pielęgnowany las rośnie w słoiku wiele lat. Problem może sprawiać pleśń na podłożu oraz liściach. Przyczyną jest nadmierna wilgotność i temperatura w słoju, co sprzyja rozwojowi chorobotwórczych grzybów. Aby tego uniknąć, trzeba przede wszystkim pamiętać, by do podłoża dodać węgiel aktywny, który hamuje rozwój patogenów (wytwarzany jest m.in. ze skorup orzechów w procesie karbonizacji).
Trzeba też obserwować naturalny obieg wody w ekosystemie lasu w słoiku. Gdy wilgoci jest zbyt dużo na ściankach naczynia, potrzebne jest jego wietrzenie. Czasem przygodę z tworzeniem lasów w słoiku łatwiej zacząć od kompozycji otwartych (niezamkniętych). Jednak wtedy trzeba pamiętać o bardzo oszczędnym podlewaniu (najlepiej miękką wodą).
Przeczytaj także: Czy rośliny domowe można uprawiać bez ziemi
