Kwiaty jadalne w ogrodzie - co siać/sadzić i jak zbierać

Kwiaty, tak jak inne części roślin, nadają się do jedzenia, ale tylko niektórych gatunków. Podobnie jak w przypadku grzybów, nie wolno jeść kwiatów nieznanych lub co do których nie ma pewności, czy są jadalne, gdyż istnieje ryzyko zatrucia lub wystąpienia reakcji alergicznych.

Wiele jadalnych kwiatów jest tak popularnych, że łatwo je rozpoznać. To np. brokuł, kalafior, nagietek lekarski, ogórecznik lekarski. W przypadku niektórych roślin jada się tylko niektóre fragmenty kwiatów. To m.in. chaber bławatek i słonecznik zwyczajny, których jadalne są jedynie zewnętrzne płatki. W przypadku karczocha zjada się dna kwiatowe, a szafranu uprawnego (krokusa uprawnego) – znamiona.

Wiele jadalnych kwiatów jest cennym surowcem zielarskim. Wśród nich są chaber bławatek, lawenda wąskolistna, nagietek lekarski. Jadalne kwiaty mają też róże, lecz nie wszystkie gatunki. Do jedzenia nie nadaje się większość odmian! W kuchni cenione są – jako dodatek do dżemów, likierów i dekoracja dań – róża pomarszczona i róża stulistna. Zdarza się, że warzywa i zioła zakwitają przedwcześnie, zanim zostaną zebrane ich korzenie, liście lub inne organy. Takie kwiaty też często nadają się do jedzenia. To np. kolendra, lubczyk, pietruszka, roszponka, rukola, rzodkiewka, seler, trybula.

Pochodzące z własnego ogrodu kwiaty dają pewność, że zostały wyhodowane ekologicznie. Poza tym można je zerwać tuż przed spożyciem, czyli na talerze trafiają maksymalnie świeże. Kwiaty wzbogacają jadłospis oraz nadają daniom oryginalny smak i wygląd.

Rośliny o jadalnych kwiatach można mieć w każdym ogrodzie. Wśród nich są gatunki jednoroczne, byliny oraz krzewy i drzewa. Często sadzone są w ogrodach sensorycznych, w których świat roślin poznaje się m.in. poprzez zmysł smaku. To także bezpieczniejszy wybór do ogrodów, w których bawią się dzieci.

Przeczytaj także: Czym jest ogród sensoryczny

Kwiaty używane są w kuchni jako przyprawa, dekoracja, barwnik, składnik napojów, sałatek, zup oraz innych potraw (w zależności od gatunku). Głównym składnikiem wielu dań są brokuł i kalafior – to popularne warzywa o jadalnych pąkach i łodygach kwiatowych, cenione za walory smakowe i dietetyczne. Karczochy polecane są m.in. w profilaktyce chorób wątroby oraz miażdżycy. Kwiaty cukinii można zapiekać w cieście czy panierować i smażyć.

Jako aromatyczne przyprawy cenione są kwiaty np. bazylii, czosnku niedźwiedziego, kolendry, lubczyku, majeranku, mięty, oregano, rzodkiewki, selera, szczypiorku. Dodaje się je do sałatek, dań mięsnych i warzywnych, a także posypuje kanapki czy zapiekanki. Kwiaty lawendy wąskolistnej dawniej dodawano przed pieczeniem do chleba, by dłużej zachowywał świeżość.

Na przetwory, takie jak konfitury oraz likiery, znakomicie nadają się płatki róży pomarszczonej oraz róży stulistnej. Do barwienia dań, np. dipów, masła, past do pieczywa, ryżu i sosu, świetny jest nagietek lekarski.

Drobnych jadalnych kwiatów często używa się do ozdabiania potraw – to m.in. fiołek trójbarwny (bratek trójbarwny), nagietek lekarski, ogórecznik lekarski, stokrotka pospolita, szczypiorek. Bardzo szerokie zastosowanie mają kwiaty w herbatkach. Często wykorzystuje się dziki bez czarny, głóg jednoszyjkowy, głóg dwuszyjkowy, lipę drobnolistną, lipę szerokolistną, miętę pieprzową, rumianek pospolity.

Przeczytaj także: Szczypiorek – uprawa, pielęgnacja, właściwości

Roślin o jadalnych kwiatach jest wiele – wśród nich najwięcej jest ozdobnych, warzyw, ziół. Jeśli dopiero zaczyna się wprowadzać je do jadłospisu, należy wybierać najpopularniejsze, aby ich nie pomylić z gatunkami trującymi. Zastosowania kulinarne kwiatów są rozmaite – każdy powinien wybrać te kwiaty, które odpowiadają mu smakiem, aromatem, wyglądem. Niektóre są bardzo łatwe w uprawie i często rozsiewają się same w ogrodzie. Inne wymagają nieco więcej pielęgnacji.

Przeczytaj także: Dorodne słoneczniki – jak wyhodować

Kwiaty najczęściej wykorzystuje się świeże, od razu po zerwaniu. Dlatego warto mieć w ogrodzie przynajmniej kilka różnych gatunków roślin o jadalnych kwiatach, które można zebrać w każdej chwili, by wrzucić je do sałatki, herbatki, czy przyozdobić kanapki lub tort. W przypadku brokułów i kalafiorów kwiaty powinny być w pąkach – ich świeżo zebrane róże mają nieporównywalnie lepszy smak niż pochodzące ze sklepu.

Jeśli kwiaty przeznaczone są do suszenia, najlepszy termin zbioru to poranek, gdy wyschnie rosa. Układa się je cienkimi warstwami i suszy w warunkach naturalnych (w przewiewnych, zacienionych miejscach) lub suszarkach do ziół w niewielkiej temperaturze. Do suszenia nadaje się wiele kwiatów, np. majeranku, mięty, oregano, rumianku, słonecznika. Trudno jest wysuszyć kwiaty chabra bławatka. Rano zbiera się również kwiaty przeznaczone na konfitury, nalewki, syropy. O tej porze dnia są najbardziej pachnące i świeże.

Kwiaty przeznaczone do spożycia powinny być uprawiane ekologicznie, czyli bez sztucznych nawozów, herbicydów, pestycydów i innych tego typu środków. Ogród nie może się znajdować w pobliżu ruchliwych ulic oraz w innych miejscach, gdzie występuje smog.

Przeczytaj także: Jakie zioła warto sadzić w ogrodzie, dobre sąsiedztwo dla ziół