Problemy ze ślimakami

slimak
choroba icon

Zaczynająca się wiosna, siewy nasion warzyw oraz wschody roślin ozdobnych, kwiatów powinny wzmóc naszą czujność pod kątem sygnalizacji występowania, szkodliwości i zwalczania ślimaków nagich szczególnie z rodziny pomrowikowatych. W sprzyjających warunkach pogodowych w niektórych ogrodach ślimaki lokalnie powodują uszkodzenia upraw ogrodniczych oraz roślin ozdobnych uprawianych w polu i pod osłonami. Mogą zjadać wszystkie części roślin, zwłaszcza ich młode organy (liście, pędy, korzenie, kwiatostany). Największe szkody powodują w okresie kiełkowania nasion oraz wschodów. Wtedy, kiedy mamy do czynienia z wystąpieniem odpowiednich warunków pogodowych do intensywnego rozwoju i żerowania ślimaków, należy zastosować jak najbardziej skuteczne metody zwalczania w celu ograniczenia uszkodzeń powodowanych przez te szkodniki. Najlepiej jest prowadzić takie zwalczanie kompleksowo korzystając z poniższych metod, wytycznych oraz produktów i środków ochrony roślin. • Zabiegi profilaktyczne ( osuszanie gleby, usuwanie resztek roślinnych, ograniczanie miejsc służących do przebywania szkodników oraz ostrożność przy nabywaniu roślin ze szkółek, w których mogą występować ślimaki); • Pułapki ( ziemniaki, deski, duże kamienie, dachówki); • Bezpośrednie wyłapywanie ślimaków; • Zabiegi agrotechniczne ( przekopywanie, motyczenie, intensywne grabienie, przyspieszony termin siewu oraz sadzenie zdrowych roślin); • Aplikacja nawozów mineralnych ( wapno gaszone); • Środki ochrony roślin (moluskocydy ). Na dzień dzisiejszy Firma Target proponuje Państwu bardzo skuteczny produkt zwalczający ślimaki. Jest to żel na ślimaki, który bardzo skutecznie chroni nasadzenia w ogrodach przydomowych oraz na działkach przed tymi mięczakami. Żel na ślimaki jest to preparat bezbarwny i bezzapachowy wytworzony z naturalnych składników. Aplikując żel na ślimaki wykładamy go wokół rośliny lub rabaty tworząc barierę mechaniczną nie do pokonania dla ślimaków nagich jak i skorupkowych. Jednorazowe użycie żelu na ślimaki nie umożliwia całkowitego zwalczenia ślimaków, ponieważ szkodniki te mogą występować jednocześnie w różnych fazach rozwojowych. Duże szanse na przeżycie mają jaja oraz osobniki młodociane. Istnieją również ograniczenia w terminach wykonywania zabiegu. Największą skuteczność zwalczania uzyskuje się, gdy ślimaki dorastają. Zabiegi należy czasem powtarzać kilkakrotnie. Dobrze jest, gdy obejmują one swym zasięgiem jak największy teren opanowany przez ślimaki. W przeciwnym razie w miejsce wytępionych pojawiają się osobniki migrujące z sąsiednich terenów, na których nie prowadzono ochrony chemicznej. Najlepsze efekty zwalczania uzyskuje się stosując preparat w godzinach popołudniowych lub wieczorem. Liczebność tych mięczaków od kilkunastu lat systematycznie wzrasta a ich obecność jest rejestrowana w coraz to nowych regionach Polski. Zwalczanie tych szkodników nie jest łatwe i wymaga zapoznania się z ich naturą, zwyczajami oraz biologią. W systematyce zoologicznej gromada ślimaki (Gastropoda) należy do typu mięczaków (Mollusca).W Polsce występuje 175 gatunków ślimaków lądowych w tym około 29 gatunków to ślimaki nagie. Większość z nich nie ma znaczenia gospodarczego i nie może być uznana za szkodniki, wręcz przeciwnie - odgrywają ważną rolę w równowadze biocenoz i wydatnie się przyczyniają do przyspieszenia tempa krążenia materii w przyrodzie. Większość ślimaków jest bardzo wrażliwa na niską wilgotność względną atmosfery oraz światło słoneczne. Ślimaki skorupkowe w pogarszających się warunkach atmosferycznych wciągają ciało do muszli i zapadają w stan anabiozy. Są mało ruchliwe i pozostają na miejscu, gdzie je zastała susza. W przeciwieństwie do nich ślimaki nagie są ruchliwe, wychodzą ze swoich kryjówek, często odległych o wiele metrów od żerowiska, czynią to nocą i podczas słotnej pogody, powracając do swoich miejsc schronienia przed świtem. Ślimaki oskorupione w naszym klimacie jako szkodniki roślin uprawnych nie mają większego znaczenia. Niektóre z nich, między innymi, ślimak winniczek (Helixpomatia), ślimak ogrodowy (Cepaeahortensis), ślimak gajowy (Cepaeanemoralis), zaroślarka pospolita (Bradybaenafruticum), ślimak zaroślowy (Ariantaarbustorum) i ślimak kosmaty (Trichiahispida) mogą wprawdzie lokalnie powodować uszkodzenia roślin w produkcji ogrodniczej, jednakże są to przypadki sporadyczne niemające większego znaczenia. Ich pojawienie się często wynika z bliskiego sąsiedztwa naturalnego siedliska tych gatunków. W przeciwieństwie do nich ślimaki nagie mogą powodować znaczne straty w uprawach roślin polowych i ogrodniczych. Ze względu na nocny tryb życia ślimaki nie są początkowo zauważane, a powodowane przez nie uszkodzenia na roślinach przypisywane są innym szkodnikom. Mięczaki te nie mają muszli, w której mogłyby się chronić przed niesprzyjającymi warunkami klimatycznymi, dlatego muszą znajdować odpowiednie kryjówki, będące ich miejscem bytowania i rozwoju. Zazwyczaj chronią się przed słońcem w ziemi, darni, pod deskami lub kamieniami. Wybierają miejsca zacienione, wilgotne, porośnięte krzewami. Często są to miedze, rowy przydrożne, porośnięte skarpy cieków wodnych, studzienki kanalizacyjne, piwnice, miejsca rozkładu materii organicznej. Brak muszli jest również atutem ślimaków nagich, umożliwiającym im łatwą i sprawną migrację w środowisku. Szkodliwość ślimaków uzależniona jest głównie od wilgotności, temperatury otoczenia, rodzaju i obfitości pokarmu oraz warunków siedliskowych. Do rozwoju gatunki te potrzebują dużej wilgotności, co najmniej 90%, dlatego wychodzą na żerowanie ze swoich kryjówek wieczorem lub podczas deszczowej pogody. Dużą aktywność wykazują w temperaturze 10–20°C. Źle znoszą temperaturę wysoką — 30–35°C oraz niską — poniżej –3°C. Przy braku pokrywy śnieżnej silny mróz może zredukować populację ślimaków. Na jego działanie najbardziej narażone są jaja, w mniejszym stopniu osobniki młode i dorosłe, które mogą przemieszczać się w głębsze warstwy gruntu. Ślimaki nagie wyrządzają szkody przez cały sezon wegetacyjny, największe wiosną, zwłaszcza w miesiącach z dużą ilością opadów oraz niską temperaturą. W takich warunkach, kiełkujące lub świeżo posadzone rośliny, mające jeszcze słabe przyrosty giną wskutek żerowania ślimaków. Są szkodnikami rzepaku, zbóż, wszystkich gatunków warzyw, roślin jagodowych (truskawek, poziomek), roślin ozdobnych i ziół. Można je również spotkać w przechowalniach warzyw. Ślady ich żerowania uwidaczniają się w postaci nieregularnie wygryzionych otworów w blaszce liściowej lub dziur w owocach i korzeniach warzyw. W miejscach żerowania oraz na glebie ślimaki pozostawiają błyszczące ślady zaschniętego śluzu. Szkodniki te są polifagami, to znaczy, że odżywiają się pokarmem zarówno zwierzęcym, jak i roślinnym.

Sposoby zwalczania

sposoby zwalczania icon

Ślinik luzytański (Arion lusitanicus) - Został zawleczony z terenów Europy Zachodniej (jest on pospolity na północy Hiszpanii, aktualnie licznie występuje już Europie środkowej. Dorosłe osobniki tego gatunku dorastają do długości około 15 cm i w naszym rejonie ma skórę o zabarwieniu czerwonawym. Jest bardzo ekspansywny — corocznie systematycznie powiększa zasięg swojego występowania. Początkowo jego obecność stwierdzano w Albigowej koło Łańcuta (woj. Podkarpackie), jednak z czasem, między innymi wraz z drzewkami owocowymi (kupowanymi w istniejącym tam dawniej Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Sadownictwa), został wprowadzony do ogrodów działkowych i na posesje, skąd dalej swobodnie się rozprzestrzeniał. W ostatnich latach kolejne stanowiska ślinika luzytańskiego stwierdzono również w innych województwach Polski. Ślinik wielki (Arion rufus) - bardzo podobny do opisywanego wcześniej o brązowym, brązowo- czarnym lub czerwonym zabarwieniu ciała. Dość liczne jego stanowiska obserwowano w rejonie Rzeszowa, Jarosławia, Przemyśla, Krosna, Sanoka, Tarnobrzega i Jasła. Pojawia się także w zachodniej Polsce i lokalnie w kilku innych miejscach kraju. Aktualnie jest wypierany z pierwotnego środowiska przez ślinika luzytańskiego. Oba wspomniane gatunki rozmnażają się szybko i mogą w krótkim czasie opanować środowisko. Odznaczają się dużą tolerancją pokarmową i ekologiczną. Oprócz pokarmu roślinnego mogą odżywiać się padliną (na przykład martwymi ślimakami, żabami, dżdżownicami) i odchodami zwierzęcymi. Jeden osobnik ślinika wielkiego lub luzytańskiego składa łącznie w złożach przeciętnie około 500 jaj. Młode ślimaki wykluwają się przede wszystkim jesienią. Zimują głównie formy młodociane i jaja. Dorastają wiosną i latem, czyniąc w tym okresie największe szkody. Ślinik rdzawy (Arion subfuscus) - spotykany często w ogrodach. Na ogół, uznawany za gatunek o małym znaczeniu gospodarczym. Zamieszkuje on prawie całą Europę, w Polsce jest jednym z najpospolitszych ślimaków. Na terenach ogrodów działkowych i przydomowych przy sprzyjającej pogodzie (łagodna zima oraz częste opady atmosferyczne) zaobserwowano liczniejsze występowanie tego ślimaka. Nierzadko całkowicie zjadał wschodzące warzywa, zwłaszcza w uprawach, które przykrywano agrowłókniną — stwarzała ona doskonałe warunki wilgotnościowe dla rozwoju ślimaków. W warunkach polowych rzadko spotykany i o marginalnym znaczeniu gospodarczym. Pozostałe gatunki również zawleczone do nas z Europy Zachodniej — ślinik zmienny (Arion distinctus) i ślinik przepasany (Arion fasciatus), spotykane są w środowiskach synantropijnych (ogrodach, parkach, ruinach, cmentarzach, itp.). W uprawach polowych i ogrodniczych rzadko są sprawcami szkód. Jednym z najgroźniejszych ślimaków w uprawach polowych jest pomrowik plamisty (Derocerasreticulatum). Zamieszkuje prawie całą Europę i został zawleczony także do wielu krajów kaukaskich, Azji Środkowej, Ameryki Północnej, Peru, Australii, Tasmanii i Nowej Zelandii. W Polsce jest bardzo pospolity, spotyka się go w środowiskach otwartych, na wilgotnych łąkach, w ogrodach, parkach (omija jednak typowe biotopy leśne) oraz na wszelkiego rodzaju użytkach rolnych. W sprzyjających mu warunkach pogodowych może stać się bardzo groźnym szkodnikiem roślin. Mimo małych rozmiarów ciała odznacza się dużą szkodliwością. W ukryciu dobrze znosi długie okresy suszy, może również wytrzymać do 6 tygodni bez pokarmu. Potrafi niekiedy zniszczyć całkowicie plony w uprawach polowych (rzepak, zboża) i ogrodowych. W cieplarniach, zwłaszcza dobrze ogrzewanych, zwykle nie stanowi zagrożenia, natomiast może przenikać do piwnic, gdzie uszkadza przechowywane warzywa. Osiąga długość do 45 mm. Jest bardzo podobny do pomrowika polnego (Derocerasagreste), którego wcześniej, z powodu błędów przy oznaczaniu gatunków, wykazywano jako głównego sprawcę wyrządzanych szkód. Zimują różne stadia rozwojowe pomrowika plamistego. Jeden osobnik może złożyć w ciągu życia około 700 jaj. Wylęgi młodych ślimaków następują na przełomie lata i jesieni, pod koniec jesieni oraz na wiosnę po przezimowaniu jaj.

Dołącz do newslettera...

a podzielimy się z Tobą sekretami skutecznej pielęgnacji roślin. Dzięki nim z łatwością stworzysz piękny ogród i zadbasz o zdrowie swoich kwiatów!
Porady, ciekawostki, nowości.